Egypt's Potential Waiver of 20% Gas Share: Implications for Cyprus

Κάποιοι φίλοι τεχνοκράτες διαφώνησαν με τον τρόπο που παρουσιάσαμε χθες στον Φιλελεύθερο την πρόθεση της Αιγύπτου να μην επιμείνει στη ρήτρα για διάθεση στην αιγυπτιακή αγορά ποσοστού 20% του κοιτάσματος Κρόνος που θα εξαχθεί από την κυπριακή ΑΟΖ στη γειτονική χώρα.
Είχαμε γράψει πως η πρόθεση αυτή ισοδυναμεί με χείρα βοηθείας προς την Κύπρο, ώστε η συμφωνία με την κοινοπραξία ENI – TotalEnergies να προχωρήσει και να ξεκινήσει τέλη του ’27 ή αρχές του ’28 η εμπορική εκμετάλλευση του κοιτάσματος.
Όπως μας είπαν οι τεχνοκράτες, η ακύρωση αυτής της ρήτρας και η προώθηση όλης της ποσότητας φυσικού αερίου στο τερματικό υγροποίησης της Νταμιέτας και από εκεί στις ευρωπαϊκές ή διεθνείς αγορές ως LNG δεν είναι η πιο συμφέρουσα προοπτική για τα οικονομικά συμφέροντα της Κύπρου.
Εξήγησαν πως αν όλη η ποσότητα αερίου από τον Κρόνο σταλεί -μέσω του αιγυπτιακού κοιτάσματος Ζορ- σε υποδομές υποδοχής στα αιγυπτιακά παράλια και από εκεί μέσω αγωγού στο τερματικό υγροποίησης, για να μετατραπεί σε LNG, θα χρειαστεί ένα σημαντικό ποσό για την υποδομή μεταφοράς αλλά και για την ίδια την υγροποίηση, το οποίο θα αφαιρεθεί από τα λεφτά τα οποία προσδοκεί να εισπράξει από τις πωλήσεις η Κυπριακή Δημοκρατία.
Για να μπορέσει όμως κάποιος να καταλήξει σε συμπέρασμα κατά πόσο «συμφέρει» στην Κύπρο να πωλήσει (σε συνεργασία με την κοινοπραξία εταιρειών) όλο το αέριο ως LNG ή αν είναι καλύτερη επιλογή να διαθέσει το 1/5 της ποσότητας στην αιγυπτιακή αγορά, χωρίς πολλά έξοδα για υποδομές, θα πρέπει να ξέρει τις τιμές για την κάθε επιλογή, όπως αυτές θα είναι το 2028 που θα αρχίσει η εκμετάλλευση. Και δεν τις ξέρουμε. Ούτε είναι εύκολο να ξέρουμε σε ποιες τιμές θα αγοράζει φυσικό αέριο η Αίγυπτος από εισαγωγές και σε ποια τιμή θα πλείται στην Ευρώπη ή την Ασία το LNG.
Ο Τσαρλς Έλληνας, που παρακολουθεί επισταμένα αυτά τα θέματα και έχει πολύχρονη εμπειρία στα ενεργειακά, είπε στην στήλη πως οι προβλέψεις σήμερα από εξειδικευμένους οίκους συγκλίνουν σε σταδιακή πτώση της τιμής του LNG μετά το 2028, σε σχέση με τις σημερινές τιμές. Και σύμφωνα πάλι με όσα συμβαίνουν στην αγορά αυτό το διάστημα, η Αίγυπτος, υπό την πίεση των ξένων κολοσσών-πωλητών αερίου, θα αυξήσει σταδιακά, έστω περιορισμένα, την τιμή στην οποία αγοράζει η ίδια το φυσικό αέριο.
Αν και οι δύο παράμετροι των εκτιμήσεων του κ. Έλληνα επιβεβαιωθούν το 2028 και μετά, τότε ίσως δικαιωθούν αυτοί που επισημαίνουν σήμερα ότι η πρόθεση της Αιγύπτου να αποσύρει τη ρήτρα του 20% για το αέριο του Κρόνου (μετά από επιθυμία της Κύπρου και της κοινοπραξίας του Κρόνου) επιβαρύνει τα «μαθηματικά» του κοιτάσματος και καθιστά την επένδυση λιγότερο συμφέρουσα για την Κύπρο, έναντι μιας επένδυσης που θα συνέχιζε να θεωρεί ως προϋπόθεση την πώληση του 20% στην αιγυπτιακή αγορά.
Αυτή την ανησυχία διατηρεί και ο τέως υπουργός Ενέργειας Γιώργος Παπαναστασίου, επί ημερών του οποίου -και στο πλαίσιο διαπραγμάτευσής του με την Αίγυπτο και τις εταιρείες ΕΝΙ και TotalEnergies- είχε περιληφθεί η ρήτρα του 20% στη συμφωνία.
Όμως, ακόμα και αν οι ανησυχίες αυτές επαληθευτούν, δεν σημαίνει πως η Αίγυπτος δεν συνδράμει σήμερα, με την αφαίρεση της ρήτρας του 20%, για τη διευκόλυνση της επισημοποίησης της συμφωνίας για αξιοποίση του Κρόνου από το 2028. Αφού όλες οι πληροφορίες επιμένουν πως αν η Αίγυπτος -και η Κύπρος- επέμεναν στην αρχική ρήτρα του 20%, η ENI και η TotalEnergies δεν θα προχωρούσαν στις επενδύσεις για εξόρυξη και πώληση φυσικού αερίου, συνάγεται πως και η απόφαση της Κύπρου να κάνει πίσω (από τη ρήτρα) και η απόφαση της αιγυπτιακής Κυβέρνησης να μην επιμείνει στο 20% (για τους δικούς της λόγους, ίσως) ναι, διευκολύνουν την προώθηση του έργου εντός χρονοδιαγραμμάτων.
Είναι όντως μια χείρα βοηθείας προς την Κύπρο, ακόμα και αν οι συνθήκες της αγοράς σε 2-3 χρόνια επιβεβαιώσουν πως η επιλογή της υγροποίησης όλης της ποσότητας θα είναι λιγότερο συμφέρουσα οικονομικά για την Κύπρο, εν συγκρίσει με τη διάθεση μόνο του 80% ως υγροποιημένου καυσίμου.
Και είναι και κάτι άλλο: Τι θεωρεί ως πιο σημαντικό η Κυβέρνηση σήμερα για το Κρόνος; Αν θεωρεί την ταχύτερη δυνατή αξιοποίησή του, ώστε η Κύπρος να μπει στον χάρτη των παραγωγών φυσικού αερίου ακόμα και με μικρό οικονομικό όφελος, τότε η εξέλιξη με την Αίγυπτο εξυπηρετεί αυτή την επιλογή.