“I Felt the Cockroaches on My Body”: The Helicoide Torture Prison in Venezuela

Σχεδιάστηκε τη δεκαετία του ’50 ως αρχιτεκτονικό μανιφέστο μιας ανερχόμενης, πετρελαιοπαραγωγού Βενεζουέλας.
Ένα φουτουριστικό εμπορικό κέντρο που θα ελισσόταν γύρω από έναν τεράστιο βράχο, στην καρδιά του Καράκας. Σήμερα, το Helicoide έχει χαραχθεί στη συλλογική μνήμη ως ένα από τα πιο σκοτεινά σύμβολα της καταστολής του καθεστώτος Μαδούρο: μια φυλακή όπου, σύμφωνα με τον ΟΗΕ, πολιτικοί κρατούμενοι βασανίζονταν συστηματικά.
Η σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο από αμερικανική επιχείρηση και η μεταγωγή του στη Νέα Υόρκη άνοιξαν ξανά τον φάκελο του Helicoide.
Τις τελευταίες ημέρες, οι εναπομείναντες μηχανισμοί του καθεστώτος άρχισαν να απελευθερώνουν σταδιακά πολιτικούς κρατούμενους —μόλις λίγους μέχρι στιγμής— σε μια προσπάθεια κατευνασμού της Ουάσιγκτον. Εκατοντάδες όμως παραμένουν ακόμη πίσω από τα τείχη.
«Καλωσήρθες στην κόλαση»
Ο Βίλκα Φερνάντες, πρώην φοιτητής και ηγετικό στέλεχος αντικυβερνητικών κινητοποιήσεων, δεν ξεχνά τη στιγμή που οδηγήθηκε στο Helicoide το 2016. Συνελήφθη στο Μέριδα και μεταφέρθηκε στο Καράκας από πράκτορες των υπηρεσιών πληροφοριών.
«Καλωσήρθες στην κόλαση», του είπε ένας πράκτορας, τρίβοντας τα χέρια του.
Τα επόμενα δύο χρόνια, ο Φερνάντες περιγράφει μια εμπειρία απόλυτης εξόντωσης: αλυσίδες σε σκοτεινά δωμάτια, κρατούμενοι κρεμασμένοι ανάποδα, ξυλοδαρμοί με ξύλινες ράβδους μέχρι κατάρρευσης, δακρυγόνα σε ασφυκτικά γεμάτα κελιά.
«Είναι ένα σύστημα που δεν θέλει μόνο να σε καταστρέψει σωματικά, αλλά και ψυχολογικά», λέει σήμερα, ζώντας εξόριστος στη Φλόριντα. «Αν αυτό δεν είναι κόλαση, τότε η κόλαση θα της μοιάζει».
Ποιοι κρατήθηκαν στο Helicoide
Από το Helicoide πέρασαν κάθε είδους αντιφρονούντες: οργανωτές διαδηλώσεων, συνδικαλιστές, πολιτικοί.
Ανάμεσά τους η Ροσίο Σαν Μιγκέλ, αναγνωρισμένη αναλύτρια των ενόπλων δυνάμεων, και ο Ενρίκε Μάρκες, πρώην πολιτικός της αντιπολίτευσης και από τους ελάχιστους ανεξάρτητους υποψηφίους που αμφισβήτησαν ανοιχτά την εκλογική νομιμότητα του Μαδούρο το 2024. Και οι δύο απελευθερώθηκαν πρόσφατα.
Για τον Μάριο Τόρες, όμως, η αγωνία συνεχίζεται. Πιστεύει ότι ο πατέρας του, Χοσέ Ελίας Τόρες, συνδικαλιστής, βρίσκεται ακόμη μέσα. Συνελήφθη τον Νοέμβριο, αφού κατήγγειλε παραβιάσεις εργασιακών δικαιωμάτων και, όπως λέει ο γιος του, δεχόταν απειλές ότι «θα φυλακιστεί αν δεν σωπάσει».
«Τώρα έχουμε ελπίδα ότι κάτι αλλάζει», λέει στη Wall Street Journal. «Όχι μόνο για τον πατέρα μου, αλλά για όλους τους πολιτικούς κρατούμενους».
Από εμπορικό κέντρο σε φυλακή
Το Helicoide γεννήθηκε σε μια άλλη εποχή. Στα χρόνια της στρατιωτικής δικτατορίας του Μάρκος Πέρες Χιμένεζ, ο αρχιτέκτονας Χόρχε Ρομέρο Γκουτιέρες οραματίστηκε ένα μνημείο μοντερνισμού και κατανάλωσης.
Το σχέδιο τράβηξε διεθνή προσοχή και παρουσιάστηκε ακόμη και στο MoMA της Νέας Υόρκης στις αρχές της δεκαετίας του ’60.
Η πτώση της δικτατορίας άφησε όμως το έργο ημιτελές. Το κτίριο εγκαταλείφθηκε, γύρω του αναπτύχθηκαν παραγκουπόλεις και για χρόνια αποτελούσε «ζωντανό ερείπιο» στο αστικό τοπίο του Καράκας.
Στα μέσα της δεκαετίας του ’80, το κράτος το μετέτρεψε σε έδρα των υπηρεσιών πληροφοριών. Υπό τον Μαδούρο, και καθώς η χώρα βυθιζόταν στην οικονομική κατάρρευση και τον αυταρχισμό, το Helicoide γέμισε πολιτικούς κρατούμενους.
Κελιά χωρίς χρόνο
Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Wall Street Journal, o Ντίλαν Κανατσέ ήταν μόλις 16 ετών όταν οδηγήθηκε στο Helicoide το 2018. Του ζήτησαν να διαβάσει μπροστά στην κάμερα ένα κείμενο που τον παρουσίαζε ως «χρηματοδοτούμενο από την αντιπολίτευση». Όταν αρνήθηκε, ξυλοκοπήθηκε.
Κλείστηκε σε ένα μικροσκοπικό κελί με άλλους 16 κρατούμενους, αναγκασμένους να κάνουν την ανάγκη τους σε πλαστικές σακούλες. Η απειλή ήταν πάντα η ίδια: αν «παρεκτραπείς», θα σε στείλουν στο διαβόητο κελί «Γκουαντάναμο», όπου στοιβάζονταν περίπου 70 άνθρωποι — πολιτικοί κρατούμενοι μαζί με κοινούς εγκληματίες.
«Δεν ξέραμε αν ήταν μέρα ή νύχτα», θυμάται σήμερα, ζώντας στη Μαδρίτη. «Ο χρόνος είχε εξαφανιστεί».
«Κάθε μέρα νιώθεις ότι τελειώνεις»
Ο Βίκτορ Ναβάρο, κρατούμενος επίσης το 2018 με κατηγορίες για τρομοκρατία και εσχάτη προδοσία, περιγράφει ανακρίσεις με όπλο στο στόμα, απαιτήσεις για ονόματα «συνωμοτών», ξυλοδαρμούς και τιμωρητική απομόνωση σε σκοτεινό κελί γεμάτο αρουραίους και κατσαρίδες.
«Ένιωθα τις κατσαρίδες να περπατούν πάνω μου», λέει στην εφημερίδα. «Κάθε μέρα εκεί μέσα νιώθεις ότι η ζωή σου τελειώνει».
Η ιστορία του Helicoide συνοψίζει με ανατριχιαστικό τρόπο τη διαδρομή της Βενεζουέλας: από την υπόσχεση προόδου στη θεσμοποιημένη βία.
Και τώρα, με την πτώση του Μαδούρο, μετατρέπεται σε ένα από τα πιο βαριά τεκμήρια ενός καθεστώτος που προσπάθησε να επιβιώσει μέσω του φόβου — αφήνοντας πίσω του ένα κτίριο-σύμβολο που για πολλούς δεν ήταν απλώς φυλακή, αλλά κόλαση επί γης.
Πηγή: naftemporiki.gr