Rodriguez and Machado: The Two Powerful Women Shaping Venezuela's Future

Μια κοινή προσδοκία φαίνεται να διαμορφώνεται για το μέλλον της Βενεζουέλας μετά τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο: η επόμενη ημέρα της χώρας αναμένεται να περάσει σε γυναικεία χέρια. Η πολιτική μετάβαση αποκτά σχεδόν de facto θηλυκό πρόσημο, καθώς δύο γυναίκες αναδεικνύονται σε βασικές διεκδικήτριες της εξουσίας.
Από τη μία, η μέχρι πρότινος αντιπρόεδρος και νυν εκτελούσα χρέη προέδρου, Ντέλσι Ροντρίγκεζ, και από την άλλη, η ηγέτιδα της αντιπολίτευσης και κάτοχος Νόμπελ Ειρήνης, Μαρία Κορίνα Ματσάδο, προβάλλουν ως τα ισχυρότερα φαβορί για να αναλάβουν την ηγεσία της χώρας.
Για τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, η επιλογή φαίνεται λιγότερο αμφίσημη. Αν και αρχικά θα μπορούσε να θεωρηθεί δεδομένη η στήριξή του προς τη βασική πολιτική αντίπαλο του Μαδούρο, ο ίδιος απέκλεισε γρήγορα αυτό το ενδεχόμενο, εκτιμώντας ότι η Ματσάδο δεν διαθέτει την απαιτούμενη στήριξη και αποδοχή στο εσωτερικό της χώρας. Έτσι, το ενδιαφέρον του στρέφεται προς τη Ντέλσι Ροντρίγκεζ, με ανοιχτό πλέον το ερώτημα για τη στάση της απέναντι στον Τραμπ και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το «αίνιγμα» Ροντρίγκεζ
Υπάρχει αυτή τη στιγμή ένα πρόσωπο στη Βενεζουέλα που συγκεντρώνει επάνω του το ενδιαφέρον όλου του κόσμου, μετά από τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο. Πρόκειται για την αντιπρόεδρο της Βενεζουέλας, Ντέλσι Ροντρίγκεζ. Έχοντας οριστεί ως προσωρινή πρόεδρος από το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας, η στάση που θα κρατήσει η Ροντρίγκεζ είναι ένα μυστήριο, με τον Ντόναλντ Τραμπ να τη θεωρεί «σύμμαχο» και εκείνη να τον κατακεραυνώνει στο πρώτο της διάγγελμα.
Ποια είναι στ’ αλήθεια η Ροντρίγκεζ; Αυτό είναι ένα μυστήριο, όχι λόγω της ταυτότητάς της – αφού πρόκειται για μια από τις ηγετικές φυσιογνωμίες του τσαβισμού, του πολιτικού κινήματος που ιδρύθηκε από τον πρόεδρο της Βενεζουέλας Ούγκο Τσάβεζ του οποίου ηγήθηκε ο Μαδούρο από τον θάνατο του Τσάβεζ το 2013 – αλλά λόγω του ρόλου που έπαιξε, παίζει και θα παίξει στη Βενεζουέλα. Κι αυτό γιατί κατά κάποιους, η «πιστή φρουρός» του Μαδούρο ήταν η μυστηριώδης «πηγή» της CIA που οδήγησε τους άνδρες της Delta Force στο υπνοδωμάτιο του Μαδούρο, με αντάλλαγμα τα 50 εκατομμύρια δολάρια της επικήρυξης και την εξουσία που πήρε στα χέρια της. Μπορεί να είναι αλήθεια αυτό, ή πρόκειται για μια ακόμα από τις πολλές… φαντασιώσεις που κυκλοφορούν στο Διαδίκτυο;
Η πολιτική ταυτότητα της 56χρονης κόρης του αντάρτη και ιδρυτή του κόμματος Σοσιαλιστική Λίγκα, Χόρχε Αντόνιο Ροντρίγκεζ και αδερφής του προέδρου της Εθνικής Συνέλευσης της Βενεζουέλας (η Βουλή της χώρας), Χόρχε Ροντρίγκεζ, στη θέση που ήταν η Μαρία Ματσάδο, δεν αφήνει αμφιβολίες. Ούτε και η υπερδεκαετής θητεία της σε διάφορες θέσεις- κλειδιά των κυβερνήσεων του Μαδούρο, ο οποίος τη θεωρούσε πάντα ένα από τα πλέον έμπιστά του πρόσωπα.
Από την άλλη, ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται ότι την επέλεξε, όχι μόνο για τα ισχυρά ερείσματα που διαθέτει σε όλα τα επίπεδα της εξουσίας της Βενεζουέλας, αλλά και για τη θέση της: ως σήμερα, η Ροντρίγκεζ είναι υπουργός Οικονομικών και Πετρελαίου στη Βενεζουέλα, όπου έχει θητεύσει ως υπουργός Δικαιοσύνης, υπουργός Πληροφοριών και Επικοινωνίας, αλλά και υπουργός Εξωτερικών. Είναι μάλιστα γνωστή για το γεγονός ότι έχει ορθώσει πύρινο λόγο κατά των δυτικών κυβερνήσεων αλλά και υπέρ του καθεστώτος Μαδούρο. Έχοντας γνώση των οικονομικών, αλλά και των πετρελαϊκών θεμάτων, που άπτονται του ενδιαφέροντος των ΗΠΑ, η Ροντρίγκεζ προβάλει ως το απόλυτο φαβορί του Τραμπ.
Εδώ όμως υπάρχει ένα μικρό πρόβλημα: Ο Αμερικανός πρόεδρος είπε ότι ο Μάρκο Ρούμπιο μίλησε μαζί της μετά από τη σύλληψη του Μαδούρο και ότι η Ροντρίγκεζ εμφανίστηκε πρόθυμη να συνεργαστεί με τις ΗΠΑ για την επόμενη μέρα. «Είχε μια συζήτηση με τον Μάρκο και του είπε “θα κάνουμε οτιδήποτε χρειαστείτε”. Νομίζω πως ήταν αρκετά καλοπροαίρετη. Θα το κάνουμε αυτό σωστά», είπε ο Τραμπ, εκπλήσσοντας τους αναλυτές, οι οποίοι πίστευαν ότι η Ροντρίγκεζ είναι πιο… σκληροπυρηνική από τον Μαδούρο και ότι θα ήταν αδύνατο να κάνει παραχωρήσεις στις ΗΠΑ.
Λίγο αργότερα, η Ροντρίγκεζ θα δικαίωνε τους αναλυτές και θα προκαλούσε απορίες ως προς τον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετώπιζε τις ΗΠΑ. Πρώτα θα μίλαγε στην κρατική τηλεόραση της Βενεζουέλας VTV, απαιτώντας από την Ουάσινγκτον αποδείξεις ότι ο Μαδούρο και η σύζυγός του είναι ζωντανοί. Και το ίδιο απόγευμα, μετά από μια επίδειξη της ισχύος που κατέχει στη χώρα (αφού προήδρευσε του Συμβουλίου Ασφαλείας της Βενεζουέλας, επιβεβαιώνοντας πως έχει τον απόλυτο έλεγχο των Ενόπλων Δυνάμεων και αφού πήρε και επισήμως την εξουσία από το Ανώτατο Δικαστήριο που εφάρμοσε το νόμο για «απουσία του Προέδρου», αλλά αγνόησε ότι η μεταβατική πρόεδρος πρέπει να κηρύξει εκλογές σε 30 μέρες) κλιμάκωσε τη ρητορική της.
Εμφανιζόμενη σε τηλεοπτικό διάγγελμα στην κρατική τηλεόραση της Βενεζουέλας, μπροστά από μια σημαία της χώρας, απαίτησε την «άμεση απελευθέρωσή του», όπως και της συζύγου του και τον αποκάλεσε «τον μόνο πρόεδρο της Βενεζουέλας». Αποκάλεσε δε την σύλληψη «βάρβαρη» και «παράνομη απαγωγή, μια επίθεση στην ανεξαρτησία της Βενεζουέλας».
Καθώς πηγές αναφέρουν ότι αυτή τη στιγμή βρίσκονται σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις μεταξύ Αμερικανών αξιωματούχων και της Ροντρίγκεζ για τον τρόπο με τον οποίο θα κυβερνήσει αυτή μέχρι να οδηγήσει τη χώρα σε εκλογές, αναλυτές εκτιμούν ότι αυτή η «ανακολουθία» των όσων είπε σε σχέση με αυτά που είχε πει νωρίτερα ο Ντόναλντ Τραμπ, οφείλεται στο γεγονός ότι απευθυνόταν στο εσωτερικό -και όχι στο εξωτερικό- ακροατήριο, επιιδώκοντας να φέρει κοντά της τους τσαβίστας. Από την άλλη όμως, η Ροντρίγκεζ ζήτησε από τους Βενεζουελάνους να απορρίψουν τις ενέργειες των ΗΠΑ και τις κυβερνήσεις της λατινικής Αμερικής να τις καταδικάσουν. «Πρόκειται για παραβίαση του διεθνούς Δικαίου και εξόφθαλμη αμφισβήτηση της εθνικής κυριαρχίας της Βενεζουέλας», είπε. Τις επόμενες ώρες και ημέρες, πάντως, θα φανεί εάν υπάρχει χάσμα και αν αυτό γεφυρώνεται, ή υπάρχει πλήρης διάσταση -για την οποία πάντως ο Τραμπ έχει προειδοποιήσει ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να εξαπολύσουν και δεύτερη επίθεση.
Γεννημένη και μεγαλωμένη στο Καράκας, σπούδασε Νομική στο Κεντρικό Πανεπιστήμιο της Βενεζουέλας. Εδώ και 20 χρόνια, από την εποχή του Τσάβεζ, η Ροντρίγκεζ η οποία προέρχεται από οικογένεια τσαβιστών, έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο σημαντικά πρόσωπα στις τάξεις τους. Γι’ αυτό άλλωστε και αποτελεί προσωπική επιλογή του Μαδούρο, του οποίου τύγχανε της απόλυτης εμπιστοσύνης. Πώς μπορεί αυτή η γυναίκα με τη σιδηρά πυγμή που έχει δείξει στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και στα φόρα εναντίον κυβερνήσεων που κατηγορούσε ότι υπέσκαπταν τον Μαδούρο, να «τα βρει» με την Ουάσινγκτον; «Στην πραγματικότητα δεν έχει άλλη επιλογή», εξήγησε ο Ντόναλντ Τραμπ.
Ο Αμερικανός ηγέτης είπε ότι οι ΗΠΑ σχεδιάζουν να «διοικήσουν τη χώρα μέχρι να μπορέσουμε να πραγματοποιήσουμε μια ασφαλή, σωστή και συνετή μετάβαση». Δεν είναι σαφές πώς ακριβώς θα διοικηθεί η χώρα, ούτε σε ποιο βαθμό θα εμπλακούν οι υπάρχοντες αξιωματούχοι ή πολιτικοί της Βενεζουέλας. Ο κ. Τραμπ είπε ότι «ορίζουμε διάφορα άτομα» και υπονόησε ότι μέλη της κυβέρνησής του θα διαδραματίσουν βασικούς ρόλους.
Η Ροντρίγκεζ δήλωσε το Σάββατο ότι η κυβέρνηση της Βενεζουέλας είναι ανοιχτή στον «διάλογο», αναφερόμενη στη δήλωση του Μαδούρο νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ότι είναι πρόθυμος να διαπραγματευτεί με τις ΗΠΑ για το θέμα του εμπορίου ναρκωτικών. Ωστόσο, δεν έδωσε σαφείς ενδείξεις ότι επιθυμεί να συνεργαστεί με τις ΗΠΑ σε περίπτωση που αυτές αναλάβουν τον έλεγχο της χώρας, κατηγορώντας τους «εχθρούς» της Βενεζουέλας ότι επιδιώκουν να «μας υποδουλώσουν».
«Αν υπάρχει ένα πράγμα για το οποίο ο λαός της Βενεζουέλας και αυτή η χώρα είναι πολύ σαφείς, είναι ότι δεν θα γίνουμε ποτέ ξανά σκλάβοι, ότι δεν θα γίνουμε ποτέ ξανά αποικία οποιουδήποτε αυτοκρατορικού καθεστώτος, οποιασδήποτε μορφής», δήλωσε η Ροντρίγκεζ στην ομιλία της στην κρατική τηλεόραση.
Και η… αδικημένη Ματσάδο
Σίγουρα, αυτές τις ώρες, η Μαρία Ματσάδο θα σκέφτεται ότι όλα όσα συμβαίνουν στη Βενεζουέλα μοιάζουν με μια φάρσα που έχει την ίδια κεντρική πρωταγωνίστρια. Η ηγέτιδα της αντιπολίτευσης της χώρας, έχει κερδίσει το προσωνύμιο «σιδηρά κυρία» από τους οπαδούς της, για τη θαρραλέα αντιπολίτευση που κάνει στον Μαδούρο, τον οποίο κατηγορεί ότι έκλεψε την εξουσία από τον Εντμούντο Γκονζάλεζ και πριν από λίγους μήνες πέτυχε διεθνή αναγνώριση κερδίζοντας το Νόμπελ Ειρήνης. Νόμπελ το οποίο αφιέρωσε στον Ντόναλντ Τραμπ, εκφράζοντας πολλάκις τη στήριξή της στην πίεση που ασκούσαν οι ΗΠΑ στον Μαδούρο.
Και τι ειρωνεία: τώρα που έγιναν όλα όσα η Μαρία Κορίνα Ματσάδο ονειρευόταν και πίεζε τη διεθνή κοινότητα, δηλαδή να φύγει ο Μαδούρο από την εξουσία και να βρεθεί αντιμέτωπος με τη δικαιοσύνη σε αμερικανικό έδαφος, τα πράγματα δεν είναι ευνοϊκά για εκείνη. Ο άνθρωπος στον οποίο αφιέρωσε το Νόμπελ, την αγνόησε -δεν την πήρε καν ένα διερευνητικό τηλέφωνο- και την έκρινε δημοσίως ακατάλληλη για να αποτελέσει τη μεταβατική κυβερνήτη της χώρας, επιλέγοντας το δεξί χέρι του Μαδούρο γι’ αυτό. Δύσκολο να βλέπει την αδερφή του ανθρώπου που της πήρε (αδίκως κατ’ εκείνη) τη θέση της προέδρου της εθνικής συνέλευσης της Βενεζουέλας, να αναλαμβάνει καθήκοντα προέδρου…
Ο πρόεδρος Τραμπ παραδέχτηκε το Σάββατο ότι δεν επικοινώνησε με τη Ματσάδο και ότι δεν τη βλέπει ως μια βιώσιμη επιλογή για να πάρει το τιμόνι της χώρας, έστω και για τη μεταβατική περίοδο μέχρι τις εκλογές. «Πιστεύω ότι θα της είναι πολύ δύσκολο να είναι ηγέτης. Δεν έχει ούτε την υποστήριξη, ούτε το σεβασμό μέσα στη χώρα», είπε στη διάρκεια δηλώσεών του. «Είναι μια πολύ καλή γυναίκα, αλλά δεν έχει τον σεβασμό για να είναι ηγέτης».
Πικρό να ακούει αυτά τα λόγια η Ματσάδο, η οποία έχει κατηγορηθεί ως «εκπρόσωπος της ακροδεξιάς» της Βενεζουέλας και εμπνεύστρια του MAGAzuelanism – να ακούει τον Τραμπ να λέει ότι η Ροντρίγκεζ «θα κάνει τη Βενεζουέλα μεγάλη ξανά». Έχει, άλλωστε, αποδεδειγμένη δημοτικότητα στις τάξεις των Βενεζουελάνων, κάτι που αποδείχθηκε στις κάλπες. Το 2024, ο Μαδούρο της απαγόρευσε να συμμετέχει στις εκλογές και έτσι αυτή περιορίστηκε στο να εκφράσει τη στήριξή της στον υποψήφιο Εντμούντο Γκονζάλες, ο οποίος κατά πολλούς ήταν απλά ο… αντ’ αυτής. Όπως και να’ χει, διεθνείς οργανισμοί που επιτήρησαν την εκλογική διαδικασία -ανάμεσά τους και οι ΗΠΑ- κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο Μαδούρο χειραγώγησε και νόθευε τη διαδικασία στις κάλπες, ώστε να κλέψει τη νίκη από τον Γκονζάλες και να κερδίσει μια τρίτη θητεία.
Η Ματσάδο κέρδισε το Νόμπελ επειδή «προσπαθεί να μεταβιβαστεί η εξουσία από το δικτατορικό καθεστώς στους δημοκρατικά εκλεγμένους ειρηνικά» και, ακόμα και σήμερα, καλεί τον κόσμο της Βενεζουέλας να το πράξει το αυτό. Έστω και από μακριά, καθώς η Ματσάδο έχει μια ουσιώδη διαφορά με τη Ροντρίγκεζ, η οποία φερόταν να έχει διαφύγει στη Ρωσία και αποδείχθηκε ότι παρέμεινε στο Καράκας. Η Ματσάδο κυνηγήθηκε ανελέητα από το καθεστώς Μαδούρο, της απαγορεύθηκε να κατέλθει υποψήφια στις εκλογές του 2024 και αναγκάστηκε να κρυφτεί. Φυγαδεύτηκε με τη βοήθεια βετεράνων Αμερικανών στρατιωτών στην Ευρώπη.
H 58χρονη Μαρία Κορίνα κάνει υπομονή και αυτό είναι ένα χάρισμα που το έχει. Από την εποχή του Τσάβες κάνει αντιπολίτευση με το κόμμα Vente Venezuela, έχει διατελέσει πρόεδρος και μέλος της εθνικής συνέλευσης της Βενεζουέλας, έχει συμμετέχει σε εκλογές και έχει χάσει, έχει παίξει κομβικό ρόλο στις διαδηλώσεις κατά του Μαδούρο το 2014 και, όταν έφτασε “στην πηγή”, έχοντας λάβει το χρίσμα να κατέλθει ως υποψήφια εναντίον του Μαδούρο, με αξιώσεις, της απαγορεύθηκε να είναι υποψήφια.
Είναι… οικογενειακή υπόθεση για τη Ματσάδο, η οποία έχει δρόμους αντίθετους με τη Ροντρίγκεζ. Μεγαλωμένη ως η μεγαλύτερη από τέσσερις κόρες μια συντηρητικής καθολικής οικογένειας, του επιχειρηματία της χαλυβουργίας Ενρίκε Ματσάδο Ζουλοάγκα και της ψυχολόγου Κορίνας Παρίσκα Πέρεζ, η Ματσάδο έχει «παράδοση». Ο προπάππους της, Εδουάρδο Μπλάνκο, έγραψε το Venezuela Heroica το 1881. Ο προπάππους της, Αρμάντο Ζουλοάγκα Μπλάνκο, «μάρτυρας της δημοκρατίας», σκοτώθηκε στην αποτυχημένη εξέγερση του 1929 κατά της δικτατορίας του Χουάν Βισέντε Γκόμεζ.
Με σπουδές και στο φημισμένο αμερικανικό Yale, με πτυχίο βιομηχανικής μηχανικής από το Καθολικό Πανεπιστήμιο Andrés Bello και μεταπτυχιακό στη χρηματοοικονομική από το Instituto de Estudios Superiores de Administración (IESA) στο Καράκας, η Ματσάδο εργάστηκε σε αυτοκινητοβιομηχανία στη Βαλένθια. Το 1992, ως μητέρα τριών παιδιών, ίδρυσε την Fundación Atenea (Ίδρυμα Atenea), ένα ίδρυμα που χρησιμοποιεί ιδιωτικές δωρεές για τη φροντίδα ορφανών και παραβατικών παιδιών των δρόμων του Καράκας. Διετέλεσε επίσης πρόεδρος του Ιδρύματος Oportunitas. Μετακόμισε στο Καράκας το 1993.
Κατά πολλούς Αμερικανούς αξιωματούχους, η Ματσάδο είναι η μοναδική επιλογή εκτός του εσωτερικού κύκλου του Μαδούρο για να οδηγήσει τη Βενεζουέλα ειρηνικά στις εκλογές, εξυπηρετώντας τα συμφέροντα των ΗΠΑ και έχοντας ερείσματα στον λαό της χώρας. Θα πρέπει η πολυβραβευμένη σε όλο τον κόσμο, αγαπημένη στην πατρίδα της, αλλά και βάναυσα κακοποιημένη και κυνηγημένη στη Βενεζουέλα, να περιμένει ως τις εκλογές για να αποδείξει στον πρόεδρο Τραμπ ότι έκανε λάθος. Όπως και να’ χει όμως, όντως η Ματσάδο είναι, όπως έγραφαν πριν από 20 χρόνια στο εκλογικό «ματς» που έδινε απέναντι στον Τσάβες, «μια γυναίκα που είτε αγαπιέται είτε μισείται».