The 1950 Enosis Referendum: Preserving Historical Memory

Επειδή με τον «νόμο Ακιντζί», η κυπριακή βουλή «απαγορεύει» να γίνεται έστω και ολιγόλεπτη αναφορά στα σχολεία για το ενωτικό δημοψήφισμα του 1950 (15 Ιανουαρίου), κι επειδή δεν πρέπει να φοβόμαστε την ιστορία μας αλλά να την σεβόμαστε -ως ιστορία, ταυτότητα, αυτογνωσία- εμείς αφήνουμε για λίγο τα χυδαία εφήμερα για να τσιγκλίσουμε τους σύγχρονους εγκεφάλους που τα σκεπάζουν όλα κάτω από σωρούς ψευτιών.
Έτσι, για να ξεπεράσουμε τα σύνδρομα. Είτε ενοχής, είτε εγκεφαλικής στειρότητας. Και ιδίως γιατί η τουρκική προπαγάνδα πρέπει να έχει απαντήσεις για να μην μολύνει τους σύγχρονους κυπριακούς εγκεφάλους.
Ένα ιστορικό γεγονός πριν τρία τέταρτα του αιώνα, δεν επηρεάζει ούτε στο ελάχιστο τα σημερινά. Πώς αλλιώς, όμως, θα μπορεί ο πάσα ένας να γράφει ιστορία και να βγάζει συμπεράσματα αναλόγως της πενιχρής πολιτικής σκέψης του. Και τι δεν γράφουν για το Ενωτικό Δημοψήφισμα του 1950. Άλλος για τους ρασοφόρους που δεν ήξεραν από διεθνή πολιτική και μας κατέστρεψαν, άλλος για τους αγωνιστές της ΕΟΚΑ που έπρεπε να περιμένουν την ειρηνική αποαποικιοποίηση, άλλος για το Ενωτικό Δημοψήφισμα που δεν έλαβε υπόψη τους Τουρκοκύπριους και οδήγησε σε ενδοκοινοτικές διαμάχες.
Παραμύθια της Χαλιμάς. Η πραγματικότητα είναι ότι το ενωτικό κίνημα της Κύπρου –«το μακροβιότερο και μαζικότερο αλυτρωτικό κίνημα της νεότερης ελληνικής ιστορίας», κατά τον Πέτρο Παπαπολυβίου- δεν είχε καμιά σχέση με τους Τουρκοκύπριους και δεν ήταν ποτέ το κίνημα μιας μερίδας εθνικιστών ή ρασοφόρων. Ανήκε σε όλους τους Ελληνοκύπριους, οι οποίοι αιώνες ολόκληρους θεωρούσαν την Ένωση με την Ελλάδα ως την φυσική εξέλιξη της ιστορίας τους, το θεωρούσαν δεδομένο και αυτονόητο.
Όταν πίστευαν και αγωνίζονταν για το αυτονόητο δικαίωμά τους δεν περνούσαν από το μυαλό τους οι ισορροπίες της Ανατολικής Μεσογείου ή τα συμφέροντα των Μεγάλων Δυνάμεων. Ούτε καν τα συμφέροντα της Ελλάδας. Πήγαιναν στην Αθήνα να παραδώσουν τους τόμους του Ενωτικού Δημοψηφίσματος και δεν το χωρούσε ο νους τους όταν άκουγαν τον Έλληνα Πρωθυπουργό Νικόλαο Πλαστήρα να λέει ότι δεν επιθυμούσε να συγκρουσθεί με το Λονδίνο. Δεν πίστευαν στ΄ αφτιά τους όταν το 1931, άκουγαν τον Ελευθέριο Βενιζέλο να αποδοκιμάζει με πρωτοφανή σκληρότητα την οκτωβριανή εξέγερση.
Τίποτα, όμως, δεν μπορούσε να αλλοιώσει ή να μειώσει αυτό που φύλαγαν βαθιά μέσα τους ως να το έφερναν μαζί τους εκ γενετής. Ακριβώς γιατί δεν προερχόταν από μια εγκεφαλική τελετουργία πολιτικών υπολογισμών ή γεωστρατηγικών συμφερόντων. Ήταν η ζωή τους, το αίμα τους, το γονίδιο τους.
Καταφέραμε οι νεότεροι να ξεριζώσουμε αυτό το γονίδιο, καταφέραμε να το μολύνουμε με ένα σωρό ασυναρτησίες και μεθοδεύσεις ανιστόρητων, δήθεν ρεαλιστών, μόνο και μόνο για να προσαρμοστούμε σε αυτό που θεωρούμε «πολιτικά ορθό», μετά από τις τραγωδίες που βιώσαμε. Αλλά, σήμερα, μόνο απόλυτο σεβασμό οφείλουμε να εκφράζουμε για έναν λαό υπόδουλο, τρομοκρατημένο -οι παππούδες μας ήταν, να μην το ξεχνάμε- που πάλευε για ένα κομμάτι ψωμί αλλά πέτυχε αυτή την κορυφαία στιγμή στην ιστορία του, σύσσωμος να λάβει μέρος και παλλαϊκά να εκφράσει τόσο αποφασιστικά τη βούληση του για Αυτοδιάθεση – Ένωση. Ακόμα κι όταν η Αθήνα τους έλεγε να κάτσουν ήσυχοι! Μόνο σεβασμό. Κι ας μην αρέσει στους εθνομηδενιστές της εποχής. Η ιστορία είναι γεγονότα, δεν είναι μυθιστόρημα να το γράφει ο κάθε εγκεφαλικός ακροβάτης.
«Η ρίζα της σημερινής ανώμαλης κατάστασης βρίσκεται στο γεγονός ότι ο κυπριακός λαός εμποδίστηκε από το να ενασκήσει το ιερό και αναφαίρετο δικαίωμα της αυτοδιάθεσης». Δεν είναι λόγια κάποιου εθνικιστή, είναι λόγια του ιστορικού ηγέτη του ΑΚΕΛ, Εζεκία Παπαϊωάννου. Και όχι το 1940 ή το 1950, αλλά το 1964, στις 23 Ιουλίου. Ούτε τα έλεγε σε καμιά μυστική παρασυναγωγή αλλά σε ομιλία του στη Βουλή.
«Ποιο θα είναι το αποτέλεσμα ενός δημοψηφίσματος με το οποίο θα αποφασίσει ο κυπριακός λαός το μέλλον του είναι από τώρα γνωστό», συνέχιζε ο Εζεκίας. «Δεν υπάρχει μηδέ η παραμικρή αμφιβολία πως θα αποφασίσει να σμίξει την τύχη του με τον μεγάλο αδελφό λαό της Ελλάδας». Αυτά για να μην μας λένε σήμερα οι νεόκοποι νεοκύπριοι ότι η Αυτοδιάθεση – Ένωση ήταν σύνθημα των εθνικιστών…
Αύριο θα πούμε κι άλλα, για όποιον ενδιαφέρεται.