The Distorted Person of Social Media

Όταν πρωτοεμφανίστηκαν τα ιδιωτικά τηλεοπτικά κανάλια στην Κύπρο, πριν αρκετές δεκαετίες, προέκυψε το εξής φαινόμενο ανθρώπινης συμπεριφοράς. Πέραν από δημόσια πρόσωπα που επιζητούσαν τη δημιουργία ψεύτικων εντυπώσεων και φρόντιζαν για τηλεοπτική κάλυψη των δήθεν «αυθόρμητων ενεργειών» τους, υπήρχαν κι απλοί άνθρωποι που υπό τηλεοπτική κάλυψη, συμπεριφέρονταν διαφορετικά παρά χωρίς τηλεοπτική κάλυψη. Τέτοια αλλοίωση της ανθρώπινης συμπεριφοράς προκύπτει έντονα τελευταίως στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης (ΜΚΔ) αλλά προς το τρισχειρότερο και με ιδιαίτερη τοξικότητα.
Σήμερα, τα ΜΚΔ έχουν επεκταθεί λόγω και της συνεχούς σύνδεσης στο διαδίκτυο μέσω τηλεφωνικών συσκευών, που πλέον επηρεάζουν την καθημερινότητα. Οι ειδικοί αναφέρονται σε πλεονεκτήματα, όπως ο εμπλουτισμός γνώσεων και η ψηφιακή συναναστροφή καθώς και μειονεκτήματα με χειρότερο τον εθισμό. Προσωπικά, ειδικός δεν είμαι, αλλά διά των ΜΚΔ έχω δεκτεί εποικοδομητικές εισηγήσεις, κριτική ουσίας, συγκροτημένο αντίλογο και σχόλια που με προβλημάτισαν και ενδυνάμωσαν.
Εντούτοις, υπάρχουν «ανεξήγητα» φαινόμενα στρεβλωτικής συμπεριφοράς. Χαρακτηριστικά, ο λογικός και σώφρον συνάνθρωπός μας που συναντάμε στον δρόμο, στο πάρκο κι άλλες εκδηλώσεις ανθρώπινης συναναστροφής, ο οποίος μεταμορφώνεται σε κακεντρεχή, είρωνα, τοξικό, μέχρι και υβριστή, υπό την «κάλυψη» του πληκτρολογίου. Ως «χρήστης» ΜΚΔ, γίνεται άλλος … άνθρωπος που χωρίς την «κάλυψη» αυτή, δεν θα εκδήλωνε τέτοια συμπεριφορά. Αρκετές φορές διερωτήθηκα, πώς «ξυπνά» αυτό το θηρίο μέσα μας ώστε ένας κόσμιος άνθρωπος στις διαπροσωπικές του επαφές, να μεταμορφώνεται λόγω ψηφιακής κάλυψης σε υστερικό. Μήπως αυτός ήταν πάντα ο βαθύτερος χαρακτήρας;
Με την Κύπρο να βρίσκεται στα υψηλότερα ποσοστά χρήσης των ΜΚΔ στην Ευρώπη ως πηγή ενημέρωσης ειδήσεων, δημιουργούνται εύκολα στρεβλώσεις και ψεύτικες εντυπώσεις στο δημόσιο πολιτικό διάλογο. Μάλιστα, επειδή απευθύνομαι στους σκεπτόμενους πολίτες ευρύτερα, ολοένα και συχνότερα διακρίνω σκόπιμες ψευδολογίες και ανοητολογίες που άλλοτε ήταν «κουβέντες του καφενέ» κι ενίοτε σαχλαμάρες, δηλαδή απόψεις χωρίς ουσία που συνήθως προβάλλονταν στο καφενείο της γειτονιάς. Αυτή η μερίδα ανοητολογιών που άλλοτε περιορίζονταν ως «κουβέντες του καφενέ», τύγχαναν παντελούς παραγνώρισής τους από τους νουνεχείς και σκεπτόμενους. Τώρα όμως υπάρχουν οι επιτήδειοι στην πολιτική που εργαλειοποιούν εύκολα τους ανυποψίαστους ή και στρατευμένους με αμοιβή ώστε να διαδίδουν κατασκευασμένες «ειδήσεις» στο πλαίσιο ενός οργανωμένου σχεδίου παραπληροφόρησης.
Πάντως, η εμπειρία δείχνει ότι υπάρχουν οι καλόπιστοι που όταν ενημερωθούν αντιλαμβάνονται την παγίδα που τους έστησαν οι αρχικοί σχεδιαστές της πλάνης και έχουν τη δύναμη να το παραδεκτούν μεταμελημένα. Ωστόσο, υπάρχουν και οι άλλοι που λόγω εμμονικής ιδεοληψίας η ψυχωτικής άρνησης, επιλέγουν εν γνώση τους τις «κατασκευασμένες» ειδήσεις. Κι όποιος τόλμησε να αντιπαρατεθεί με τέτοια μυαλά, βγήκε χαμένος.
Στο περιβάλλον των ΜΚΔ, υπάρχουν στρατευμένες ομάδες για συγκεκριμένους πολιτικούς στόχους και ιδεοληψίες, που εκφράζουν περιθωριακούς κι ακραίους, θέλοντας να δημιουργούν την εντύπωση ότι εκφράζουν την πλειοψηφία της κοινωνίας. Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις άγνοιας που αξίζουν μιας ευκαιρίας και εάν αντιδράσουμε με ευγένεια και πραότητα, υπάρχει ενίοτε κατανόηση με ανταπόδοση καλοσύνης.
Καταληκτικά, οι σκεπτόμενοι άνθρωποι της κοινής λογικής με τα σχόλια τους στα ΜΚΔ αποτελούν τον σταθερό πλούτο και την ελπίδα στη δημοκρατία, απέναντι στην υστερία των ακραίων και των στρατευμένων «τζιχαντιστών» κάθε είδους.
*Ευρωβουλευτής ΔΗΚΟ- S&D