“This is Our Hemisphere”: Trump Displays Power

Με αιχμηρό γεωπολιτικό συμβολισμό, το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ ανήρτησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης φωτογραφία του Ντόναλντ Τραμπ, συνοδευόμενη από το μήνυμα «Αυτό είναι το δικό μας ημισφαίριο».
Στη λεζάντα της ανάρτησης, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ τονίζει ότι «αυτό είναι ΤΟ δικό ΜΑΣ ημισφαίριο» και υπογραμμίζει πως ο πρόεδρος Τραμπ «δεν θα επιτρέψει να τεθεί σε κίνδυνο η ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών».
Η επιχείρηση στο Καράκας και η αφύπνιση του δόγματος Μονρόε
Η επιχείρηση των Ηνωμένων Πολιτειών στη Βενεζουέλα δεν είναι ένα μεμονωμένο επεισόδιο. Είναι η πιο ωμή, σύγχρονη εκδοχή ενός δόγματος που διατρέχει σχεδόν δύο αιώνες αμερικανικής πολιτικής: του Δόγματος Μονρόε. Εκείνου του πλαισίου που από το 1823 όρισε τη Λατινική Αμερική ως ζώνη ζωτικών συμφερόντων των ΗΠΑ και, με τον χρόνο, μετεξελίχθηκε από αμυντική διακήρυξη σε εργαλείο επιβολής.
Το Δόγμα Μονρόε ως συνεχές, όχι ως ανάμνηση
Από τις αρχές του 20ού αιώνα και το Ερμηνευτικό παράρτημα Ρούζβελτ, οι ΗΠΑ αυτοανακήρυξαν τον εαυτό τους σε επιτηρητή της «τάξης» στη Λατινική Αμερική. Κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, το δόγμα ντύθηκε με αντικομμουνιστικό μανδύα. Μετά το 1991, φόρεσε τη γλώσσα της δημοκρατίας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της καταπολέμησης του εγκλήματος. Η ουσία, όμως, έμεινε ίδια: καμία ανταγωνιστική δύναμη δεν πρέπει να αποκτήσει στρατηγικό βάθος τόσο κοντά στις ΗΠΑ.
Σήμερα, ο ανταγωνιστής δεν είναι η Μόσχα. Είναι το Πεκίνο. Και η Βενεζουέλα – με τα τεράστια ενεργειακά αποθέματα, τις ροές πετρελαίου προς την Ασία και τη γεωπολιτική της αξία – μετατράπηκε σε κόμβο αυτού του ανταγωνισμού. Η επιχείρηση στο Καράκας δεν αφορά μόνο το καθεστώς ή και τον ίδιο τον Μαδούρο. Αφορά το μήνυμα ότι η αμερικανική «εγγύς περιφέρεια» δεν είναι διαπραγματεύσιμη ή σταματά με τον Τραμπ να είναι.
Από τις κυρώσεις στο τετελεσμένο
Η διαδρομή είναι γνώριμη. Κυρώσεις. Διπλωματική απομόνωση. Οικονομική πίεση. Απόπειρες εσωτερικής αλλαγής. Όταν όλα αυτά δεν απέδωσαν, ήρθαν τα τετελεσμένα. Η σύλληψη ενός εν ενεργεία αρχηγού κράτους με στρατιωτικά μέσα δεν είναι απλώς κλιμάκωση. Είναι ρήξη με την ίδια τη ρητορική της “τάξης βασισμένης σε κανόνες” που οι ΗΠΑ επί δεκαετίες επικαλούνται.
Και εδώ ακριβώς το Δόγμα Μονρόε δείχνει τη σύγχρονη εκδοχή του: λιγότερο ως διακήρυξη και περισσότερο ως πρακτική. Όχι πάντα ονομαστικά, αλλά επιχειρησιακά. Όχι με πραξικοπήματα τύπου Ψυχρού Πολέμου, αλλά με «χειρουργικές» επιχειρήσεις που παράγουν πολιτικό αποτέλεσμα άμεσα.
Τι περιγράφει το δόγμα Μονρόε;
Το Δόγμα Μονρόε γεννήθηκε το 1823 ως μια φαινομενικά απλή, αμυντική δήλωση. Ο τότε πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Τζέιμς Μονρόε, διακήρυξε ότι η αμερικανική ήπειρος δεν είναι πλέον ανοιχτή σε ευρωπαϊκή αποικιοκρατία. Σε αντάλλαγμα, οι ΗΠΑ δεσμεύονταν να μην παρεμβαίνουν στις ευρωπαϊκές υποθέσεις. Ήταν, στα χαρτιά, μια πράξη αυτοπροστασίας ενός νεαρού κράτους απέναντι στις παλιές αυτοκρατορίες. Στην πράξη, όμως, το Δόγμα Μονρόε εξελίχθηκε σε κάτι πολύ διαφορετικό.