Towards De-escalation of EU-US Tensions: Messages from the 27 Leaders

Μετά από τέσσερις και πλέον ώρες εσωτερικών συζητήσεων και ανταλλαγής απόψεων στη βελγική πρωτεύουσα στο σκηνικό της έκτακτης Συνόδου Κορυφής που συνεκάλεσε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, οι “27” της Ένωσης έριξαν αυλαία στις εργασίες, ευελπιστώντας ότι η σταθεροποίηση θα επανέλθει στη σχέση με τον πρόεδρο, Ντόναλντ Τραμπ. Οι κινήσεις εκτόνωσης από την πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, που τράβηξαν πίσω τις απειλές για επιβολή δασμών στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες οι οποίες αντιταχθήκαν στα σχέδια Τραμπ για την Γροιλανδία έδωσαν την ευκαιρία στους ηγέτες να αναχωρήσουν από τις Βρυξέλλες ανακουφισμένοι για την αποσυμπίεση μίας ακόμα κρίσης στη διάρκεια των τελευταίων δώδεκα μηνών.
Ωστόσο, ο προβληματισμός για τις ρωγμές που κλυδωνίζουν τη συμπόρευση Ευρωπαϊκής Ένωσης-Ηνωμένων Πολιτειών είναι δεδομένος και δε διαλύεται πλήρως από το βήμα πίσω του κ. Τραμπ. Ιδιαίτερα από τη στιγμή που τα κράτη-μέλη καλούνται να μετατρέψουν σε “δεύτερη φύση” το στάτους των λεπτών ισορροπιών και να παραμένουν σε επιφυλακή για τυχόν νέες κινήσεις του Λευκού Οίκου, ο οποίος συχνά-πυκνά δοκιμάζει το όριο των αντοχών της συμμαχίας, μέσα από ένα πλαίσιο ασφυκτικών πιέσεων.
Τα ευρωπαϊκά σήματα
Για την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τα συμπεράσματα της Συνόδου ήταν τέσσερα. Αδιαμφισβήτητη αλληλεγγύη προς τη Δανία και την Γροιλανδία, στήριξη στα κράτη-μέλη που απειλήθηκαν με αμερικανικούς δασμούς, διάλογος με την Ουάσινγκτον με “σταθερό αλλά μη κλιμακούμενο” τρόπο και ετοιμότητα για εμπορικά αντίμετρα, εφόσον η διοίκηση των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής αλλάξει και πάλι στάση.
“Η ανακοίνωση ότι δεν θα υπάρξουν νέοι αμερικανικοί τελωνειακοί δασμοί στην Ευρώπη είναι θετική. Η επιβολή νέων τελωνειακών δασμών θα ήταν ασύμβατη με τη συμφωνία για το εμπόριο της Ε.Ε. και των ΗΠΑ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεχίσει να υπερασπίζεται τα συμφέροντά της έναντι οποιασδήποτε μορφής εξαναγκασμού”. Έχει την ισχύ και τα μέσα”, σημείωσε, από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα. Οι “27” της Ένωσης, σε κάθε περίπτωση, όρισαν ως κόκκινη γραμμή την εδαφική ακεραιότητα των κρατών-μελών, εκπέμποντας το σήμα ότι κάθε αμφισβήτηση θα τους βρίσκει ενωμένους. “Οι κόκκινες γραμμές είναι πάρα πολύ ξεκάθαρες. Δεν τίθεται ζήτημα αμφισβήτησης της εδαφικής ακεραιότητας και της κυριαρχίας της Γροιλανδίας και τελικά μόνο η Γροιλανδία και το Βασίλειο της Δανίας μπορούν να αποφασίσουν για την τύχη της Γροιλανδίας. Σε αυτό ήταν κατηγορηματική και η πρωθυπουργός της Δανίας, αλλά νομίζω ότι και όλα τα μέλη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου συνταχθήκαμε, θέλω να θυμίσω με μεγάλη ταχύτητα, πίσω από αυτήν την θέση”, επεσήμανε, στις δηλώσεις του, με το πέρας της Συνόδου ο κ. Μητσοτάκης.
Δεδομένη, επίσης, πρέπει να θεωρείται οι ετοιμότητα της Ένωσης να θέσει σε εφαρμογή τα δικά της “εργαλεία” ως απάντηση σε τυχόν νέες δοκιμασίες στη σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. “Είναι ξεκάθαρο ότι οι καλοί λογαριασμοί κάνουν τους καλούς φίλους κι ότι πρέπει να υπάρχει ένα πλαίσιο συνεννόησης, όπου όλοι να γνωρίζουμε ποιες μπορεί να είναι οι επιπτώσεις σε περίπτωση που ξεπεραστούν τα όρια”, σημείωσε ο Έλληνας πρωθυπουργός.
Στη διάρκεια των πολύωρων συζητήσεων στη βελγική πρωτεύουσα, οι ηγέτες των κρατών-μελών επιχείρησαν να “διαβάσουν” τα γενεσιουργά αίτια των κρίσεων, αναζητώντας τρόπους προκειμένου να μειωθούν οι εντάσεις, αλλά και να οριοθετηθούν οι αντιδράσεις σε περίπτωση νέων ρωγμών. “Δε θα κουραστώ να προσπαθώ να πείθω τους Αμερικανούς συνομιλητές μου ότι η οποιαδήποτε ένταση στις ευρωατλαντικές σχέσεις ζημιώνει τόσο την Ευρώπη όσο και τις Ηνωμένες Πολιτείες”, ανέφερε ο κ. Μητσοτάκης, με την ελληνική πρωτεύουσα να υπενθυμίζει τις στρατηγικές σχέσεις με την Ουάσινγκτον, αλλά και το γεγονός ότι αποτελεί “κομμάτι” της ενωμένης ευρωπαϊκής οικογένειας, ομνύοντας στη βασική σταθερά του σεβασμού στο Διεθνές Δίκαιο.
“Η ανάγκη η Ευρώπη να επενδύσει στη στρατηγική της αυτονομία έχει γίνει πια κοινός τόπος. Το λέω διότι υπήρξα ένας από τους πρώτους ο οποίος υπεραμύνθηκε αυτής της προσέγγισης. Έχουν γίνει σημαντικά βήματα από τότε που το θέμα τέθηκε για πρώτη φορά στη Διάσκεψη των Βερσαλλιών. Η Ελλάδα ήταν πάντα επισπεύδουσα σε αυτήν την λογική: περισσότερη αμυντική συνεργασία, περισσότεροι πόροι για την άμυνα”. Αλλά η στρατηγική αυτονομία περνάει και μέσα από την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. Θα έχουμε στις 12 Φεβρουαρίου την ευκαιρία να συζητήσουμε ειδικά το ζήτημα αυτό. Η γνώμη μας θα μετράει όσο πιο ισχυροί είμαστε και νομίζω ότι πρέπει να περάσουμε από την ισχύ των αξιών μας, στην αξία της ισχύος μας. Αυτό είναι κάτι το οποίο αφορά και την πατρίδα μας την Ελλάδα, αλλά αφορά συνολικά και την Ευρωπαϊκή Ένωση”, τόνισε ο πρωθυπουργός, με το πέσιμο της αυλαίας της έκτακτης Συνόδου.
Νωρίτερα, ο κ. Μητσοτάκης είχε θέσει στην πρώτη γραμμή την ελληνική πρόταση που σχετίζεται με το “Συμβούλιο Ειρήνης” του Ντόναλντ Τραμπ. Οι 13 χώρες που έχουν λάβει την πρόσκληση του Αμερικανού προέδρου να προσυπογράψουν την προσχώρησή τους αποκλειστικά για το σκέλος που αφορά στην επόμενη φάση της ειρηνευτικής διαδικασίας στην Γάζα και για όσο χρονικό διάστημα απαιτηθεί. “Νομίζω ότι και η Κάγια Κάλλας, αλλά και πολλές άλλες χώρες βρήκαν αρκετά ενδιαφέρουσα την ιδέα να διερευνήσουμε αν όχι την ανοιχτή συμμετοχή μας, γιατί αυτό νομικά μπορεί να είναι δύσκολο, αλλά την με κάποιο τρόπο ανάληψη ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών έτσι ώστε αυτό το Συμβούλιο Ειρήνης να επανέλθει στον αρχικό του προορισμό. Και ο αρχικός του προορισμός ήταν εξ αρχής η ειρήνευση στη Γάζα και η μεταβατική διοίκηση έτσι ώστε να μπορούμε να περάσουμε σε μία φάση ανοικοδόμησής της, αλλά και ένα πρώτο βήμα τελικά για να μπορέσει να επιλυθεί ουσιαστικά το Παλαιστινιακό”, σημείωσε ο κ. Μητσοτάκης.