Εντελώς απροσδόκητα και εκτός κλίματος τα υψηλά κλιμάκια του Υφυπουργείου Πολιτισμού έλαβαν την απόφαση για τη μετονομασία της Κρατικής Πινακοθήκης Σύγχρονης Τέχνης ΣΠΕΛ σε Μουσείο Μοντέρνας και Σύγχρονης Τέχνης.
Με την ιδιότητα αυτή «πλασάρεται» ήδη στα επίσημα κείμενα και τις αφίσες ο χώρος, αρχής γενομένης από την έκθεση «Αγροποιητική: χώματα/σώματα», σε επιμέλεια Έλενας Πάρπα, που διοργανώνεται από την επόμενη εβδομάδα στο πλαίσιο του Πολιτιστικού Προγράμματος της Κυπριακής Προεδρίας.
Η απόφαση αιφνιδίασε όχι μόνο ανθρώπους του χώρου, αλλά και όσους παρακολουθούν συστηματικά τις διεργασίες γύρω από τη δημιουργία ενός Κρατικού Μουσείου Μοντέρνας και Σύγχρονης Τέχνης στην Κύπρο, ενός εγχειρήματος που, σύμφωνα με το ίδιο το Υφυπουργείο Πολιτισμού, βρίσκεται σε φάση ωρίμανσης και σχεδιασμού, με συγκεκριμένη Συμβουλευτική Επιτροπή, στρατηγικό ορίζοντα και χωροθέτηση στην Κρατική Έκθεση.
Το ερώτημα που ανακύπτει αυθόρμητα είναι απλό: πώς και γιατί προέκυψε αυτή η μετονομασία τώρα; Και, κυρίως, ποια ανάγκη εξυπηρετεί; Γιατί, ελλείψει δημόσιας τεκμηρίωσης, η κίνηση αυτή περισσότερο παραπέμπει σε έναν πρόσκαιρο εντυπωσιασμό άνευ ουσίας, παρά σε αποτέλεσμα συγκροτημένου μουσειολογικού ή θεσμικού σχεδιασμού.
Η αλλαγή τίτλου από «Κρατική Πινακοθήκη Σύγχρονης Τέχνης– ΣΠΕΛ» σε «Μουσείο Μοντέρνας και Σύγχρονης Τέχνης» δεν είναι μια ουδέτερη, τεχνική πράξη. Στη διεθνή μουσειολογική πρακτική, ο όρος «μουσείο» συνεπάγεται συγκεκριμένες προδιαγραφές: θεσμική αυτονομία, σαφές καταστατικό, μόνιμη συλλογή, ερευνητικό έργο, εκπαιδευτικό πρόγραμμα, διεθνή στρατηγική και επαρκείς υποδομές. Η ΣΠΕΛ, παρά τον ρόλο που επιτελεί ως εκθεσιακός χώρος, ουδέποτε λειτούργησε μ’ αυτούς τους όρους, ούτε παρουσιάστηκε μέχρι σήμερα κάποιο ολοκληρωμένο και πειστικό σχέδιο μετασχηματισμού της προς αυτή την κατεύθυνση.
Γι’ αυτό και η χρονική συγκυρία της μετονομασίας προκαλεί έντονο προβληματισμό. Τη στιγμή που το Υφυπουργείο Πολιτισμού δείχνει ότι θέλει να επενδύσει πολιτικά και επικοινωνιακά στη δημιουργία ενός νέου, σύγχρονου, βιώσιμου μουσείου στις εγκαταστάσεις της Κρατικής Έκθεσης, η «αναβάπτιση» ενός υφιστάμενου χώρου σε μουσείο θολώνει ξανά το τοπίο. Μοιάζει με μια σπασμωδική προσπάθεια να δοθεί η εντύπωση ότι το ζήτημα έχει ήδη επιλυθεί, πετυχαίνοντας αντίθετα να εγείρει ερωτήματα μήπως αναζητούνται άλλοθι για νέες αναβολές.
Σε μια χώρα όπου τα μεγάλα πολιτιστικά έργα συχνά κατά κανόνα σκοντάφτουν σε πολιτικές προτεραιότητες και οικονομικές επιφυλάξεις, οι συμβολικές κινήσεις έχουν βάρος και σημασία. Κι εδώ μιλάμε για μια κατεξοχήν συμβολική πράξη.
Άραγε είναι ενήμερη η Συμβουλευτική Επιτροπή Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης για την εξέλιξη; Και αν ναι, ποια είναι η άποψή της; Διότι, αν ο σχεδιασμός του νέου μουσείου βασίζεται σε σαφή διαχωρισμό ρόλων, με τη ΣΠΕΛ να εστιάζει στη μοντέρνα τέχνη του 20ού αιώνα και τον νέο θεσμό να αναλαμβάνει τη σύγχρονη παραγωγή, τότε μια ονοματολογική σύγχυση μόνο προβλήματα μπορεί να δημιουργήσει.
Αφουγκραζόμενο την καλλιτεχνική κοινότητα, το Υφυπουργείο Πολιτισμού έχει επίσημα παραδεχτεί ότι η Κύπρος πάσχει από την απουσία ενός επίσημου θεσμού που να χαρτογραφεί, να τεκμηριώνει και να προβάλλει τη νεότερη καλλιτεχνική της ιστορία. Η παραδοχή αυτή αποτέλεσε και τη βάση της επιχειρηματολογίας υπέρ της δημιουργίας ενός νέου μουσείου. Η αιφνίδια μετονομασία της ΣΠΕΛ μοιάζει να έρχεται σε αντίφαση με αυτή την παραδοχή ή τουλάχιστον να την αποδυναμώνει επικοινωνιακά.
Προς το παρόν, δεν υπάρχει δημόσια, τεκμηριωμένη εξήγηση για το σκεπτικό της απόφασης. Το βέβαιο είναι ότι η καλλιτεχνική κοινότητα παρακολουθεί με σκεπτικισμό και εύλογη ανησυχία. Γιατί είναι άλλο η ουσιαστική θεσμική οικοδόμηση και άλλο μια… αλλαγή πινακίδας.
Κι αν κάτι διδάσκει η μέχρι σήμερα εμπειρία, είναι ότι στον πολιτισμό οι βιαστικές και αψυχολόγητες κινήσεις –ιδίως όταν γίνονται εν μία νυκτί– σπάνια οδηγούν σε σταθερά και μακρόπνοα αποτελέσματα.
Unexpected Museum: State Gallery of Contemporary Art Renamed Overnight
The State Gallery of Contemporary Art SPEL was unexpectedly renamed the Museum of Modern and Contemporary Art by the Deputy Ministry of Culture, ahead of the exhibition "Agropoietiki: soils/bodies". This decision has raised questions about its purpose and process, given that the creation of a State Museum of Modern and Contemporary Art is already in the planning stages with a separate committee and designated location. Many see the renaming as an attempt to create an impression without substantial groundwork, as SPEL does not meet the standards of a museum, such as institutional autonomy and a permanent collection. The timing of the change raises concerns, as the Deputy Ministry of Culture is seeking to promote the creation of a new museum at the State Exhibition. "Rebaptizing" SPEL as a museum could create confusion and further delay the implementation of the original plan. This move is considered primarily symbolic, in a country where cultural projects are often influenced by political and economic considerations. Questions arise regarding whether the Advisory Committee for the new museum was informed about the change and their opinion on it. If the plan involves a clear division of roles, with SPEL focusing on modern art and the new museum on contemporary production, the naming confusion could create problems. This decision highlights the need for transparency and substantial planning in the implementation of cultural projects, in order to avoid superficiality and ensure the effective promotion of art and culture.
You Might Also Like
Το Κρεμλίνο επιτίθεται τώρα και στο Φανάρι
Jan 13
Η αισθητική της αδράνειας
Jan 14
Βάλτερ Πούχνερ: Ζούμε εδώ και δεκαετίες την τυραννία του σκηνοθέτη
Jan 20