Greenland, Chagos: Starmer Was Walking a Diplomatic Tightrope, and Trump Just Pushed Him Off

Ο Κιρ Στάρμερ προσπαθεί να ισορροπήσει σε ένα διπλωματικό τεντωμένο σχοινί από τότε που ο Ντόναλντ Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο πριν από ένα χρόνο. Ο πρόεδρος μόλις έσπρωξε τον πρωθυπουργό από αυτό το σχοινί.
Ίσως ήταν πάντα δείγμα υπεροψίας εκ μέρους του Βρετανού ηγέτη να υποθέτει ότι θα μπορούσε να γοητεύσει τον ιδιότροπο Τραμπ με κολακεία και όλα τα στοιχεία της ήπιας δύναμης της Βρετανίας, όπως το να πίνει τσάι με πριγκίπισσες ή οι παρτίδες γκολφ στην πατρίδα της μητέρας του. Τώρα, με μια ανάρτηση στην πλατφόρμα Truth Social, ο πρόεδρος κατέστησε σαφή την κοσμοθεωρία του, στην οποία κυριαρχούν οι μεγάλες δυνάμεις και οι ζώνες συμφερόντων τους, οι άρχοντες εκείνων που θεωρεί μεσαίου επιπέδου κράτη, ανεξάρτητα από το πόσο μακρά είναι η ιστορία ή πόσο βαθιές οι σχέσεις τους.
“Προκαλεί σοκ το γεγονός ότι ο “λαμπρός” σύμμαχός μας στο ΝΑΤΟ, το Ηνωμένο Βασίλειο, σχεδιάζει επί του παρόντος να παραχωρήσει το νησί Ντιέγκο Γκαρσία, όπου βρίσκεται μια ζωτικής σημασίας στρατιωτική βάση των ΗΠΑ, στον Μαυρίκιο, και να το κάνει μάλιστα ΧΩΡΙΣ ΚΑΝΕΝΑΝ ΑΠΟΛΥΤΩΣ ΛΟΓΟ”, έγραψε ο Τραμπ πριν αναχωρήσει για το Νταβός της Ελβετίας για το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ. Πρόκειται για “πράξη ΜΕΓΑΛΗΣ ΗΛΙΘΙΟΤΗΤΑΣ”, πρόσθεσε.
Μπορεί να είναι ηλίθιο – υπάρχουν πολλοί Βρετανοί που θα χαρακτήριζαν την κίνηση της κυβέρνησης Στάρμερ να επιστρέψει το αρχιπέλαγος Τσάγκος, όπου βρίσκεται η στρατιωτική βάση Ντιέγκο Γκαρσία, ως ανόητη, κυρίως λόγω της επιταγής ύψους πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων που θα εκδώσει το Ηνωμένο Βασίλειο στον Μαυρίκιο ως μέρος της συμφωνίας. Αλλά αν είναι ηλίθιο τώρα, θα έπρεπε να είναι το ίδιο και τον περασμένο Μάιο, όταν ο Λευκός Οίκος χαιρέτισε τη συμφωνία, η οποία προβλέπει τη διατήρηση από τις ΗΠΑ μιας 100ετούς μίσθωσης στο Ντιέγκο Γκαρσία, σε μια δήλωση που υπέγραψε ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο.
Από τότε, τίποτα δεν έχει αλλάξει στον Ινδικό Ωκεανό που να μεταβάλλει την άποψη των ΗΠΑ για τη συμφωνία των Τσάγκος. Αντίθετα, αυτό που φαίνεται να προκάλεσε την αντίδραση του προέδρου ήταν η ευγενική αλλά σταθερή επιμονή του Στάρμερ ότι η Βρετανία, μαζί με την Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν πρέπει να δεχτεί την εξωφρενική απαίτηση του Τραμπ να του παραχωρηθεί η ημιαυτόνομη περιοχή της Γροιλανδίας. (Σύμφωνα με μια συνθήκη του 1951 με τη Δανία, η Αμερική έχει ήδη το δικαίωμα να εγκαταστήσει όση στρατιωτική παρουσία επιθυμεί στη Γροιλανδία, εκθέτοντας τον ισχυρισμό του Τραμπ ως παράνομη κατάληψη και την απειλή του για δασμούς σε όσους δεν τον στηρίξουν ως εκβιασμό.)
Ήταν ένα ιδιαίτερα σκληρό χτύπημα, δεδομένου του πόσο ήπια έχει συμπεριφερθεί ο Στάρμερ τόσο απέναντι στη Γροιλανδία όσο και στους δασμούς του Τραμπ. Πράγματι, ο πρωθυπουργός έχει κάνει την κατευναστική στάση απέναντι στον Τραμπ σήμα κατατεθέν της εξωτερικής πολιτικής του, αγκαλιάζοντας τον πρόεδρο, κολακεύοντας το γιγαντιαίο εγώ του, ενώ καυχιέται για τα οφέλη που αποκομίζει με τη μορφή ενός πιο ευνοϊκού εμπορικού καθεστώτος από αυτό που επιβλήθηκε στην ΕΕ μετά την “Ημέρα της Απελευθέρωσης”. Μια σειρά εμπορικών συμφωνιών ανακοινώθηκαν μετά την επίσκεψη του Τραμπ στο Μπάκιγχαμ τον Σεπτέμβριο – αν και μερικές από αυτές αποδείχθηκαν κενές έπειτα από προσεκτικότερη εξέταση ή υπονομεύθηκαν από την αδράνεια των ΗΠΑ.
Ο Στάρμερ ήταν επίσης προσεκτικός με το να μην επικρίνει τον Τραμπ για τη Βενεζουέλα, τη Γάζα ή ακόμα και την Ουκρανία, προσπαθώντας αντίθετα να χρησιμοποιήσει την επιρροή του για να κατευθύνει τον πρόεδρο προς θέσεις πιο σύμφωνες με τις παγκόσμιες διπλωματικές νόρμες. Ίσως δεν ήταν αρκετά προσεκτικός. Όταν το Ηνωμένο Βασίλειο έστειλε έναν μόνο αξιωματούχο του στρατού σε μια αναγνωριστική αποστολή που οργάνωσε η Δανία στη Γροιλανδία, με σκοπό να αξιολογήσει τι παραπάνω θα μπορούσε να κάνει το ΝΑΤΟ για να προστατεύσει το νησί από οποιαδήποτε απειλή προερχόμενη από τη Ρωσία και την Κίνα, ο Τραμπ προφανώς προσβλήθηκε, συμπεριλαμβάνοντας το Ηνωμένο Βασίλειο στις απειλές του για τους δασμούς.
Και πάλι, ο Στάρμερ προσπάθησε να εξηγήσει – αντί να τον κατηγορήσει – σε μια ομιλία του τη Δευτέρα, ότι, ενώ οι απειλές του Τραμπ ήταν “εντελώς λανθασμένες”, δεν θα ανταποδώσει. Ο Στάρμερ υιοθέτησε μια διαφορετική στάση από ορισμένους Ευρωπαίους συναδέλφους του, ιδίως τον Εμανουέλ Μακρόν της Γαλλίας, ο οποίος απείλησε τον Τραμπ με την ενεργοποίηση του “εμπορικού μπαζούκα” ΕΕ.
Η ήπια προσέγγιση του Ηνωμένου Βασιλείου δεν απέδωσε καρπούς. Και τώρα, υπό το φως της λεκτικής επίθεσης του προέδρου για τα Τσάγκος, είναι σαφές ότι ο Στάρμερ δεν μπορεί πλέον να προσποιείται ότι έχει να κάνει με έναν λογικό σύμμαχο. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί απλά να ξανασκαρφαλώσει στο τεντωμένο σχοινί του και να προσποιείται ότι η σχέση με τις ΗΠΑ είναι καλή. Σημαίνει, όμως, ότι πρέπει να κάνει το αντίθετο και να εξαπολύσει το δικό του εσωτερικό μπαζούκα;
Υπάρχουν πολλοί τόσο εντός όσο και εκτός Βρετανίας που καλούν τώρα τον πρωθυπουργό να κάνει ακριβώς αυτό, να αντισταθεί δηλαδή στον Τραμπ και να βάλει τέλος στην συνεχή υποταγή. Μιλώντας στο Νταβός την Τρίτη, ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας και πιθανός υποψήφιος των Δημοκρατικών για τις προεδρικές εκλογές του 2028, Γκάβιν Νιούσομ, είπε στους Ευρωπαίους: “Ξυπνήστε… δείξτε λίγο θάρρος, δείξτε λίγο κότσια. Αυτό δεν είναι διπλωματία, είναι ηλιθιότητα. Είναι ώρα να αναλάβετε δράση. Είναι καιρός να σοβαρευτούμε και να σταματήσουμε να είμαστε συνένοχοι. Είναι καιρός να δείξετε σθένος”.
Οι κεντρώοι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες, που είναι σήμερα το τρίτο μεγαλύτερο κόμμα στο βρετανικό κοινοβούλιο, προέτρεψαν τον Στάρμερ να αποσύρει την Αγγλία και τη Σκωτία από το Παγκόσμιο Κύπελλο, που θα διεξαχθεί στην Αμερική το καλοκαίρι, και να ακυρώσει την επίσκεψη του βασιλιά Καρόλου Γ’ στην Ουάσινγκτον τον Απρίλιο.
Αυτή όμως δεν είναι μια ώριμη προσέγγιση. Η απειλή του Τραμπ είναι πολύ, πολύ σοβαρή για να επιτρέψει στον Στάρμερ να απαντήσει νευρικά. Το να αποσύρουμε την ποδοσφαιρική μας ομάδα ή να πούμε στον βασιλιά να μην επισκεφθεί το Λευκό Οίκο δεν είναι ο κατάλληλος τρόπος άσκησης της διεθνούς πολιτικής. Αντίθετα, ο Στάρμερ θα πρέπει να βρει τον πολιτικό που κρύβει μέσα του, διατηρώντας την ψυχραιμία του και χαμηλώνοντας τους τόνους.
Η φιλία μεταξύ Τραμπ και Στάρμερ ήταν εξαρχής απίθανη. Είναι δύο ακριβώς αντίθετοι χαρακτήρες. Ενώ ο Τραμπ είναι ευκίνητος, ο Στάρμερ είναι αργός. Ο πρωθυπουργός προτιμά τους κανόνες, την τάξη, τα συστήματα, ενώ ο πρόεδρος δεν συμμορφώνεται σε κανόνες, παρά μόνο ό,τι του “λέει” το μυαλό του.
Είναι αλήθεια ότι, μερικές φορές, ο Στάρμερ έχει διακινδυνεύσει να φανεί παθητικός προσπαθώντας να διαχειριστεί την εξωφρενική συμπεριφορά του Τραμπ. Αλλά δεν υπάρχει τίποτα δειλό ή αδύναμο στο να υπερασπίζεσαι μια τάξη βασισμένη σε κανόνες, χρησιμοποιώντας μετριοπαθή γλώσσα και ή εφαρμόζοντας την αρχή του να τηρείς τον λόγο σου. Το να υιοθετείς μια στάση επιβάλλοντας δασμολογικά αντίποινα που βλάπτουν τους Βρετανούς καταναλωτές όσο και τους Αμερικανούς, ή να επιδίδεσαι σε επιθετικές δηλώσεις αλά Μακρόν, σημαίνει ότι παίζεις το παιχνίδι του Τραμπ.
Καλύτερα να ακολουθήσουμε το παράδειγμα του Καναδού Μαρκ Κάρνεϊ, με σταθερή αλλά ευγενική, διακριτική αντίσταση – αν και ίσως προσθέτοντας μερικά ακόμη προστατευτικά μέτρα στις σχέσεις με την Κίνα. Δεν υπάρχει λόγος η Βρετανία να πηδήξει από το “τηγάνι” του Τραμπ στη “φωτιά” του Σι Τζινπίνγκ. Αυτό σημαίνει να είναι προετοιμασμένη να επικρίνει, με μετρημένη προσέγγιση, τον πρόεδρο όταν υπερβαίνει τα όρια, όπως έκανε ο Κάρνεϊ στο Νταβός την Τρίτη, προειδοποιώντας για “ρήξη στη διεθνή τάξη, για το τέλος μιας ευχάριστης αφήγησης και για την απαρχή μιας σκληρής πραγματικότητας, όπου η γεωπολιτική μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων δεν υπόκειται σε κανέναν περιορισμό”, υπερασπιζόμενος τη Γροιλανδία και το ΝΑΤΟ και προειδοποιώντας για την κατάρρευση της “διεθνούς τάξης που βασίζεται σε κανόνες”, χωρίς να αναφέρει το όνομα του Τραμπ.
Ο Στάρμερ σίγουρα δεν πρέπει να δεχτεί την πρόσκληση του Τραμπ συμφωνώντας με την παράξενη πρότασή του να πληρώσει 1 δισεκατομμύριο δολάρια για να καθίσει δίπλα στον Βλαντίμιρ Πούτιν σε ένα Συμβούλιο Ειρήνης για τη διακυβέρνηση της Γάζας.
Όπως έγραψε ο συνάδελφός μου Μαρκ Τσάμπιον, τελικά η Ευρώπη κρατά αδύναμα χαρτιά όταν πρόκειται για τον Τραμπ, ακριβώς λόγω της απειλής της Ρωσίας που κρέμεται πάνω από το κεφάλι της. Μπορεί να έρθει η στιγμή που οι ηγέτες της θα αναγκαστούν να αποφασίσουν αν είναι διατεθειμένοι να ρισκάρουν την αποχώρηση του Τραμπ από το ΝΑΤΟ, σε μια έκρηξη θυμού για τη Γροιλανδία. Μέχρι τότε, ο Στάρμερ πρέπει να σταματήσει να προσποιείται ότι ο Τραμπ είναι φίλος του ή ότι οι ΗΠΑ είναι σύμμαχος.
Απόδοση – Επιμέλεια: Λυδία Ρουμποπούλου