The Anatomy of a Ballot

Ποιες τάσεις επικράτησαν εντός των κομμάτων και πόσο έχει μεταλλαχθεί το DNA τους
Εκατό και πλέον μέρες πριν από τις κάλπες, ο πολιτικός «σεισμός» που προμηνύουν οι δημοσκοπήσεις καθίσταται εφιάλτης για τα κομματικά επιτελεία καθώς επιβεβαίωση τους θα οδηγήσει τις παραδοσιακές δυνάμεις σε επικίνδυνες ατραπούς…
«Κλίνατε επί δεξία» ο ΔΗΣΥ
Στον Δημοκρατικό Συναγερμό η παρατεταμένη περίοδος εσωστρέφειας καθιστά τις εκλογές της 24ης Μαΐου, ίσως την κρισιμότερη μάχη της 50χρονης ιστορίας του.
Το 30.69% και οι 99.328 ψήφοι των βουλευτικών του 2021 φαντάζουν σήμερα άπιαστο όνειρο, με την Πινδάρου να έχει πλέον θέσει ως στόχο την διατήρηση της πρωτιάς με ποσοστό κοντά στο 24,8% των προηγούμενων Ευρωεκλογών και διατήρηση των 17 εδρών που σήμερα κατέχει.
Στόχος που για πολλούς – ακόμη και εντός ΔΗΣΥ – φαντάζει σήμερα ανέφικτος, για μια σειρά από λόγους όπως:
– η ιδεολογική σύγχυση που παρουσιάζει το κόμμα, με την Αννίτα Δημητρίου να το χαρακτηρίζει ως Δεξιό και άλλοι να μιλούν για σύγχρονη Κεντροδεξιά
– η εσωστρέφεια που εξακολουθεί να το ταλανίζει μετά τις Προεδρικές
– η διεμβόλιση του από το Προεδρικό, καθώς και
– η πολλών μοιρών στροφή στα δεξιά προς ανακοπή των διαρροών προς το ΕΛΑΜ.
Πέραν της ρητορικής του, η δεξιά μετατόπισή του ΔΗΣΥ αποτυπώνεται και στη σύνθεση των γαλάζιων ψηφοδελτίων. Αυτών που άλλοτε αγκάλιαζαν τις διάφορες… αποχρώσεις του μπλε και σήμερα απαρτίζονται κυρίως από στελέχη – εκφραστές της λαϊκής και συντηρητικής δεξιάς, όπως ο αντιδήμαρχος Αγλαντζιάς Ανδρέας Κωνσταντίνου, ο κοινοτάρχης Κοκκινοτριμιθιάς Χριστάκης Μελετιές, το μέλος του Πολιτικού Γραφείου Χρίστος Πάλλης αλλά και ο δημοσιογράφος Γιώργος Χρυσάνθου.
Η επιλογή του ΔΗΣΥ να συρθεί σε έναν αγώνα πλειοδοσίας εθνικοφροσύνης και ενός δημοσίου λόγου που πόρρω απέχει από ένα σύγχρονο – ως θέλει να παρουσιάζεται – φιλελεύθερο κόμμα, καθώς και οι πληγές που άφησε πίσω της η δεκαετής διακυβέρνηση Αναστασιάδη, αποξενώνει το φιλελεύθερο ακροατήριο του.
Ως κύριοι εκφραστές του οι Δημητρίου – Παμπορίδης και Ανθούση, καλούνται να παλέψουν για συσπείρωση της αστικής Λευκωσίας γύρω από τον ΔΗΣΥ, στοίχημα όχι και τόσο εύκολο δεδομένης της παρείσφρησης και άλλων σχηματισμών σε αυτήν.
Από την εξίσωση δεν πρέπει να παραβλέπεται η τάση αυτών που παρέμειναν στον Συναγερμό και διατηρούν γέφυρες επικοινωνίας με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η διορισμένη από τον λόφο Πρόεδρος του ΚΟΑΓ Έλενα Κούσιου στη Λευκωσία και η Νικολέττα Κωνσταντίνου, κόρη του πρώην βουλευτή Κωστάκη Κωνσταντίνου, ο οποίος είχε αναλάβει ρόλο επιτελάρχη του Νίκου Χριστοδουλίδη στην Πάφο το 2023.
Στη Λεμεσό η αφαίρεση του Νίκου Σύκα από το ψηφοδέλτιο αναμένεται να επιφέρει κόστος στην κάλπη, τόσο από Συναγερμικούς υποστηρικτές του βουλευτή, όσο και από αυτούς που κατηγορούν την ηγεσία για μη επίδειξη γρήγορων αντανακλαστικών στο χειρισμό της όλης υπόθεσης.
Την ευθύνη πάντως για τη συσπείρωση του εκεί αστικού ακροατηρίου πέφτει στους ώμους της νυν βουλεύτριας Φωτεινής Τσιρίδου, μιας και το υπόλοιπο ψηφοδέλτιο – πλην του αριστίνδην υποψήφιου Μιχάλη Κουνούνη – απευθύνεται κυρίως στη λαϊκή δεξιά. Παρά τη αποχώρηση του από τη Βουλή, ο Ευθύμιος Δίπλαρος διατηρεί ισχυρή επιρροή στον συναγερμικό κόσμο, γεγονός που αντανακλά και στη δυναμική που φαίνεται να καταγράφει η υποψηφιότητα του κοινοβουλευτικού του συνεργάτη Γιώργου Καραϊσκάκη.
Η Αμμόχωστος, άλλοτε προπύργιο του ΔΗΣΥ, καθίσταται πλέον η αχίλλειος του πτέρνα, καθώς οι διαρροές προς το ΕΛΑΜ και το κενό που αφήνει πίσω του η αποχώρηση Κυριάκου Χατζηγιάννη, ενδεχομένως να οδηγήσει στην απώλεια μίας εκ των τεσσάρων εδρών που κατέχει σήμερα. Η επανεκλογή του Αντιπροέδρου του κόμματος Γιώργου Κάρουλλα θεωρείται δεδομένη, ενώ ψηλά παίζουν οι υποψηφιότητες του νυν βουλευτή Νίκου Γεωργίου, του Προέδρου της ΠΕΠ Γιώργου Λυσανδρίδη, καθώς και του Γραμματέα Διεθνών Σχέσεων του ΔΗΣΥ Γιώργου Χατζηγεωργίου.
Πιθανή νέα μείωση στα ποσοστά αλλά στον αριθμό βουλευτικών εδρών, αναμένεται να εντείνει την εσωστρέφεια στην Πινδάρου και τις φωνές αμφισβήτησης της Αννίτας Δημητρίου.
Το χαμένο τρένο της διεύρυνσης
Το στοίχημα του εκσυγχρονισμού και της διεύρυνσης που ο Στέφανος Στεφάνου είχε θέσει αναλαμβάνοντας την ηγεσία του ΑΚΕΛ το 2016 φαίνεται – εν πολλοίς – να χάθηκε, γεγονός που αντανακλάται και στη σύνθεση των ψηφοδελτίων της κόμματος.
Παρά το γεγονός πως η πρόσφατη εμπειρία με τις υποψηφιότητες των Ανδρέα Μαυρογιάννη και Χαράλαμπου Προύντζου έδειξαν πως το εκλογικό σώμα θα μπορούσε να στηρίξει πρόσωπα εκτός της Αριστεράς στηριζόμενα από το ΑΚΕΛ, η ηγεσία του κόμματος απέτυχε να συμπεριλάβει στα ψηφοδέλτια προσωπικότητες προερχόμενες ακόμη και από τις παρυφές της κεντροδεξιάς που οι Κομματικές Ομάδες Βάσης είχαν προτείνει προς την Εζεκία Παπαϊωάννου.
Η αποστροφή μεγάλου μέρους της κοινωνίας προς τα παραδοσιακά κόμματα, το «όλοι είναι οι ίδιοι» αλλά και η διείσδυση απολιτίκ προσωπικοτήτων στην πολιτική σκηνή, οδήγησε το ΑΚΕΛ στον καταρτισμό ενός βαθιά «κόκκινου» ψηφοδελτίου. Και αυτό καθώς η ηγεσία του κόμματος αντιλαμβάνεται τον περιορισμό του ακροατηρίου που τοποθετείται ιδεολογικά στην αριστερά ή στον ευρύτερο προοδευτικό χώρο.
Με τους Ειρήνη Χαραλαμπίδου και Κώστα Κώστα που τυγχάνουν αποδοχής από ένα ευρύτερο ακροατήριο να τίθενται εκτός της κούρσας λόγω της συμπλήρωσης τριών θητειών, από τα ψηφοδέλτια του ΑΚΕΛ απουσιάζουν ηχηρά ονόματα πέραν του σκληρού κομματικού πυρήνα όπως οι Γιώργος Λουκαΐδης και Άριστος Δαμιανού που έτυχαν εξαίρεσης από την Κεντρική Επιτροπή.
Στην πλειοψηφία τους, τα ψηφοδέλτια απαρτίζονται από κομματικά και έμμισθα στελέχη, ενώ από το χώρο της Κοινωνικής Συμμαχίας που καταλαμβάνει το 30% των 56 θέσεων, ελάχιστες είναι οι προσωπικότητες που τυγχάνουν ευρείας αναγνωρισιμότητας, όπως ο δημοσιογράφος Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου στη Λευκωσία και η ηθοποιός Μελανή Στέλιου στη Λεμεσό.
Στοχεύοντας σε ένα ποσοστό μεγαλύτερο του 22,34% που έλαβε στις βουλευτικές του 2021, ερώτημα είναι εάν το ΑΚΕΛ θα μπορέσει να επιτύχει τη μεγαλύτερη δυνατή συσπείρωση του ακροατηρίου της Αριστεράς και αν θα μπορέσει να κεφαλαιοποιήσει μέρος των αγανακτισμένων και προοδευτικών ψηφοφόρων.
Μάχη πολιτικής… επιβίωσης Νικόλα
Το 2016 η ελαφρά πτώση των ποσοστών του ΔΗΚΟ στις βουλευτικές εκλογές, είχε αποδοθεί στην εσωκομματική φράξια του Μάριου Καρογιάν ως εκδίκηση για την απώλεια της προεδρίας του δύο χρόνια νωρίτερα μετά από – κατ’ ισχυρισμόν – εκτεταμένη καλπονοθείας στην Πάφο.
Πέντε χρόνια αργότερα το ιστορικά χαμηλό 11,29% ήταν σύμφωνα με τον κλειστό κύκλο του δηκοϊκού Προέδρου, αποτέλεσμα της πίεσης που το κόμμα δέχτηκε πάλι από τον Μάριο Καρογιάν, αυτή τη φορά μέσω της νεοσύστατης Δημοκρατικής Παράταξης.
Οι δικαιολογίες έχουν εκλείψει και ο Νικόλας Παπαδόπουλος βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με τον εφιάλτη της καταπόντισης του ΔΗΚΟ την οποία και θα χρεωθεί. Οι δημοσκοπήσεις των τελευταίων μηνών, συμπεριλαμβανομένης αυτής του Alpha την Πέμπη, θέλουν το κόμμα να κινείται σε μονοψήφια ποσοστά, να χάνει τελεσίδικα την τρίτη θέση και να δίνει μάχη ώστε να μην καταλήξει εκτό πίσω από το ΑΛΜΑ και την Άμεση Δημοκρατία.
Το ξαναζεσταμένο αφήγημα για την ανάγκη ενός ισχυρού κέντρου ως υπεύθυνης δύναμης και ανάχωμα στις δυνάμεις του λαϊκισμού, η προβληματική σχέση με το Προεδρικό, το κόστος από τη συμμετοχή στην κυβέρνηση, η «άλωση» του κόμματος από τον Νίκο Χριστοδουλίδη, ο συγκεντρωτισμός και η μυστικοπάθεια με την οποία λειτουργεί ο Νικόλας Παπαδόπουλος είναι μερικά από τα όσα δηκοϊκά στελέχη του καταλογίζουν, καθιστώντας τον ως κύριο υπεύθυνο για την εικόνα που παρουσιάζει σήμερα το ΔΗΚΟ και αντανακλά στα ψηφοδέλτια του.
Πέραν τους εν ενεργεία βουλευτές που επαναδιεκδικούν, τα ψηφοδέλτια του ΔΗΚΟ συμπληρώνουν ηγετικά και τοπικά στελέχη του κόμματος, οι αριστίνδην επιλογές του Νικόλα Παπαδόπουλου, αλλά και οι πολιτικές – για πολλούς καιροσκοπικές – μετεγγραφές, όπως αυτές των Ανδρέα Αποστόλου και Μιχάλης Γιακουμή.
Μετεγγραφές που παρά τη διάσταση απόψεων τους σε καίρια ζητήματα πολιτικής όπως το κυπριακό (βλέπε Ανδρέας Αποστόλου αντίθετος στη λύση Ομοσπονδίας), είδαν το ΔΗΚΟ ως σωσίβιο της πολιτικής τους επιβίωσης καθώς τα μέχρι πρότινος κόμματα τους φυλλορροούν.
Εάν η κάλπη επιβεβαιώσει τα δημοσκοπικά ευρήματα και ο Νικόλας Παπαδόπουλος δεν επιτύχει της συνεργασίες εκείνες που θα τον αναδείξουν στην Προεδρία της Βουλής, δεδομένη θεωρείται η δρομολόγηση των διαδικασιών για εκλογή νέου Προέδρου στο ΔΗΚΟ.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, βέβαιη θεωρείται μονάχα η υποψηφιότητα της σημερινής Αναπληρώτριας Προέδρου Χριστιάνας Ερωτοκρίτο, ενώ πολλοί είναι αυτοί που αφήνουν ανοικτό το ενδεχόμενο διεκδίκησης της θέσης από τον Ευρωβουλευτή του κόμματος Κώστα Μαυρίδη ή ακόμη και από τον σημερινό Αντιπρόεδρο Μιχάλη Δαμιανό.
Παράλληλα ένα κακό αποτέλεσμα στις βουλευτικές, αναμενόμενο είναι να ανοίξει τη συζήτηση ενώπιον των συλλογικών οργάνων του ΔΗΚΟ για αποχώρηση του κόμματος από την κυβέρνηση.
Από τον εθνικισμό στην κανονικοποίηση
Όταν δύο χρόνια μετά την ίδρυσή του το ΕΛΑΜ εξασφάλιζε στις βουλευτικές εκλογές του 2011 μόλις 1%, άπαντες μιλούσαν για άλλο έναν πολιτικό σχηματισμό με ημερομηνία λήξης.
Σήμερα, 15 χρόνια μετά ο ισχυρισμός αυτός διαψεύστηκε πανηγυρικά. Πολλαπλασιάζοντας εντυπωσιακά τα ποσοστά του, το άλλοτε κόμμα – μίασμα έχει καταστεί πλέον βασικός παίκτης της πολιτικής σκηνής με πρόσβαση στο Προεδρικό, έτοιμος να αναλάβει τον ρυθμιστικό ρόλο που διαχρονικά κατείχε το ΔΗΚΟ.
Εκμεταλλευόμενο τα σκάνδαλα και τη διαφθορά, την απαξίωση θεσμών και παραδοσιακών κομμάτων, την ξενοφοβία, τα αντιμεταναστευτικά αισθήματα της κοινωνίας αλλά και τις οικονομικές δυσκολίες της μικρομεσαίας τάξης, το ΕΛΑΜ κατάφερε με τον λόγο και τις θέσεις του να επιτύχει διεύρυνση του ακροατηρίου του.
Αφαιρώντας από το καταστατικό του έστω και την παραμικρή αναφορά στον εθνικισμό που να θυμίζει την αμαρτωλή σύνδεση του με την εγκληματική οργάνωση της Χρυσής Αυγής, παρουσιάζεται πλέον ως ο κύριος εκφραστής της συντηρητικής – λαϊκής δεξιάς στην οποία βρήκαν καταφύγιο ορδές απογοητευμένων συναγερμικών στελεχών και ψηφοφόρων.
Η παρουσία πρώην κυβερνητικών και κρατικών αξιωματούχων όπως οι Μάριος Πελεκάνος, Ευγένιος Χαμπουλλάς, Ανδρέας Παπαχαραλάμπους και Παύλος Ιωάννου στο ΕΛΑΜ, καθιστούν πλέον το ΕΛΑΜ ένα καθαρά συστημικό κόμμα.
Ένα συνονθύλευμα εθνικιστών, πολέμιων της Ομοσπονδίας, υποστηρικτές του ομοσπονδιακού Χριστοδουλίδη μέχρι και υμνητές του Γλαύκου Κληρίδη.
Ενδεικτική της εικόνας αυτής είναι και η σύνθεση των ψηφοδελτίων του, στο οποίο συνυπάρχουν:
– πρόσωπα του κλειστού πυρήνα, που απευθύνεται στο σκληρό ακροατήριο του ΕΛΑΜ
– στελέχη δεύτερης και τρίτης γραμμής γνωστά κυρίως σε επίπεδο τοπικών κοινωνιών, και
– προσωπικότητες αναγνωρίσιμες στο ευρύ κοινό – κυρίως πρώην Συναγερμικούς – για προσέλκυση ψηφοφόρων της λαϊκής δεξιάς.
Αυτό που μένει να διαφανεί, είναι εάν ο δημοσκοπικός καλπασμός που καταγράφει το ΕΛΑΜ σήμερα θα αποτυπωθεί και στην κάλπη ή εάν η πλήρης συστημοποίησή του και η σύνδεσή του με το Προεδρικό θα ανακόψει σε κάποιο βαθμό τη δυναμική του.
Το σενάριο πάντως εκλογής σημαντικού αριθμού πρώην Συναγερμικών – υποστηρικτών Χριστοδουλίδη, φαίνεται να προκαλεί μουρμουρητά στα στελέχη του ΕΛΑΜ που διαβλέπουν ενδεχόμενο ζήτημα συνοχής του κόμματος στο δρόμο προς τις προεδρικές του 2028. Για παράδειγμα, πόσο εύκολο θα είναι για τον Ανδρέα Παπαχαραλάμπους ή την Λίζα Κεμιτζή, σε περίπτωση εκλογής τους, να γυρίσουν την πλάτη στον Νίκο Χριστοδουλίδη τασσόμενοι υπέρ της υποψηφιότητας του αρχηγού του ΕΛΑΜ Χρίστου Χρίστου;