Rot: Presidential Palace-Ayia Napa a Cigarette's Distance

Μια βδομάδα μετά το βίντεο που στις 8 Ιανουαρίου άφησε βαρύτατες σκιές για διαφθορά στην καρδιά της εκτελεστικής εξουσίας, η Κυπριακή Δημοκρατία βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα δεύτερο, εξίσου αποκαλυπτικό σκάνδαλο – αυτή τη φορά με διεθνές αποτύπωμα, βρώμικο, αηδιαστικό και βαθιά εξευτελιστικό. Το πρώτο χτύπημα ήρθε από μέσα: από το Προεδρικό, από τους ανθρώπους που όφειλαν να εγγυώνται τη θεσμική καθαρότητα. Το δεύτερο ήρθε απ’ έξω: από τη Βρετανία, μέσω του Channel 4, για να υπενθυμίσει ότι η εικόνα της Κύπρου δεν καταρρέει μόνο εσωτερικά, αλλά διασύρεται πια ανοιχτά και διεθνώς.
Οι παραιτήσεις του Διευθυντή του Γραφείου του Προέδρου, Χαράλαμπου Χαραλάμπους, και της Φιλίππας Καρσερά από την προεδρία του Ταμείου του «ανεξάρτητου» Φορέα Κοινωνικής Στήριξης δεν ήρθαν ως πράξη ανάληψης πολιτικής ευθύνης. Ήρθαν τέσσερις μέρες μετά τις αποκαλύψεις. Τέσσερις μέρες σιωπής, αμηχανίας και πολιτικής διαχείρισης. Τέσσερις μέρες που, εύλογα, γεννούν υποψίες συγκάλυψης και όχι κάθαρσης. Τέσσερις μέρες που επιβεβαιώνουν ότι σε αυτόν τον τόπο η ευθύνη δεν προηγείται της αποκάλυψης, αλλά έπεται της κατακραυγής. Και πριν καλά-καλά καταλαγιάσει ο θόρυβος από το Προεδρικό, ήρθε η δεύτερη «σεισμική δόνηση».
Την Πέμπτη που το Κολλέγιο των Επιτρόπων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής συνεδρίαζε στη Λεμεσό, σε μια υψηλού συμβολισμού επίσκεψη για την κυπριακή προεδρία και το ευρωπαϊκό προφίλ της χώρας, το Channel 4 κατέγραφε στην Αγία Νάπα ένα παράλληλο σύμπαν: εργασιακή εκμετάλλευση, σεξουαλική παρενόχληση, συνθήκες οριακές για νέες και νέους Βρετανούς που καταφθάνουν στο νησί για εποχική εργασία στον τουρισμό. Η ειρωνεία είναι σχεδόν κυνική. Την ώρα που οι Ευρωπαίοι Επίτροποι συζητούσαν για κράτος δικαίου, κοινωνική συνοχή και ευρωπαϊκές αξίες, η Κύπρος παρουσιαζόταν στο βρετανικό-ευρωπαϊκό κοινό ως μια χώρα όπου ο τουρισμός συνυπάρχει αρμονικά με την ασυδοσία, την εκμετάλλευση και τη σιωπηρή ανοχή των Αρχών. Μια χώρα όπου ο «ήλιος και η θάλασσα» λειτουργούν ως βιτρίνα για έναν υπόκοσμο που πλουτίζει από την πορνεία, τα ναρκωτικά και το trafficking. Το πρόβλημα δεν είναι ότι αυτά τα φαινόμενα εμφανίστηκαν ξαφνικά. Το πρόβλημα είναι ότι εδώ και χρόνια όλοι γνωρίζουν – και ελάχιστοι πράττουν.
Η Αγία Νάπα δεν έγινε τυχαία συνώνυμο της ακραίας εκμετάλλευσης. Ούτε τα «καλοκαιρινά πάρτι» έκρυψαν ποτέ τις σκοτεινές τους όψεις. Άλλωστε η βουλεύτρια του ΔΗΣΥ Ρίτα Σούπερμαν δήλωσε την Πέμπτη ότι είναι προ καιρού γνωστά τα διαδραματιζόμενα. Και ο γράφων το πιστοποιεί εκ της δημοσιογραφικής μου πείρας. Το έτος 2000 μου τηλεφώνησε στον «Πολίτη» ένας παλιός συμμαθητής και μου είπε ότι την προηγούμενη νύχτα -ήταν Παρασκευή- σε μια pub στην Αγία Νάπα έγινε μάρτυρας ενός δημόσιου οργίου. Νεαρές τουρίστριες έκαναν λέει στοματικό έρωτα σε νεαρούς στον κήπο της pub με βραβεία δωρεάν κοκτέιλ. Την επομένη δύο καλοί συνάδελφοι έφυγαν για την Αγία Νάπα. Επέστρεψαν με πλούσιο φωτογραφικό και άλλο ρεπορτάζ. Καθότι δήμαρχος Αγίας Νάπας ήταν η κυρία Βαρβάρα Περικλέους (1991-2006) η εφημερίδα κυκλοφόρησε με τίτλο: «Αγία Νάπα κατά βαρβάρων». Σύμφωνα με το υλικό που έφεραν οι δύο συνάδελφοι, ναυλωμένα αεροπλάνα έφευγαν από τη Βρετανία την Παρασκευή το βράδυ κι επέστρεφαν πίσω τη Δευτέρα το πρωί, με τους επιβάτες τους να πίνουν στα κέντρα μέχρι το πρωί, να κοιμούνται σε παγκάκια και γρασίδια και να αφοδεύουν όπου βρουν. Ακόμα είχαμε πιάσει και το νήμα της εμπορίας ναρκωτικών, η άλλη άκρη του οποίου έφτανε μέχρι δύο αξιωματικούς της Αστυνομίας που έκαναν γερή μπάζα. Εμείς εν τη αφελεία μας καταγγείλαμε τους δύο αξιωματικούς στον Γενικό Εισαγγελέα, ο οποίος μας διαβεβαίωσε ότι θα τους οδηγήσει ενώπιον τη δικαιοσύνης. Το πως γλιτώσαμε τα κεφάλια μας ένας θεός το ξέρει… Εντόπισα στο αρχείο μου σχετικό άρθρο μου στη καθημερινή στήλη Παρτέρι σύμφωνα με το οποίο, «oι δηλώσεις που έγιναν από τους αρμόδιους σχετικά με το ζήτημα είναι χαρακτηριστικές του «μεγάλου τίποτα» που οδηγεί στην άναρχη και εντελώς ανεξέλεγκτη κατάσταση. Τα «δείγματα» των δηλώσεων που παραθέτουμε θεωρούμε ότι αποδεικνύουν του λόγου το αληθές. «Τα ξέραμε εδώ και καιρό και προειδοποιήσαμε την Αστυνομία να λάβει τα μέτρα της», λέει η διευθύντρια του ΚΟΤ Φρύνη Μιχαήλ. «Εκπλήσσομαι γι’ αυτό το δημοσίευμα. Σαν δημότης και αντιδήμαρχος δεν πιστεύω στα μάτια μου. Δεν περιμέναμε να φτάσουμε σε αυτό το σημείο -κι αν έγινε- εγώ πιστεύω είναι μια συγκεκριμένη νύχτα που έγινε. Γνωρίζουμε ότι υπάρχει νεαρόκοσμος εδώ, μας διαφημίζουν για νέα Ιμπίζα κι ότι ο κόσμος διασκεδάζει πέραν του κανονικού, αλλά δεν ξέραμε- κι εγώ ποτέ μου δεν φαντάστηκα ότι θα φτάναμε σε αυτό το σημείο» δηλώνει ο αντιδήμαρχος Αγίας Νάπας Αντώνης Χατζηχρίστος. «Πληρώνουμε το τίμημα του τουριστικού ρεύματος και του συναλλάγματος που εισρέει» ήταν η κυνική δήλωση του Αρχηγού της Αστυνομίας Ανδρέα Αγγελίδη. «Δεν είναι δυνατόν να ελεγχθούν τα εκατομμύρια των τουριστών που έρχονται στην Κύπρο. Είναι γνωστό ότι κάποιοι φέρνουν τα ναρκωτικά μαζί τους. Εμείς καλούμε το κοινό να καταγγέλλει στην αστυνομία υποθέσεις που έρχονται στην αντίληψή του» δηλώνει τέλος ο Διοικητής της ΥΔΙΝ, Χρίστος Κατσικίδης».
Από τότε πέρασαν 25 χρόνια και τα εγκλήματα του τράφικινγκ και των ναρκωτικών έχουν μπει σε μια πιο «επαγγελματική» κλίμακα και ελέγχονται από μεγάλα επιχειρηματικά συμφέροντα. Πλέον το ερώτημα δεν είναι αν οι Αρχές γνωρίζουν. Το ερώτημα είναι γιατί επιτρέπουν. Και εδώ η συζήτηση παύει να είναι κοινωνική και γίνεται βαθιά πολιτική. Μια χώρα που βασίζει σχεδόν το ήμισυ της οικονομίας της στον τουρισμό έχει διπλή ευθύνη: να προστατεύει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια όσων εργάζονται σε αυτόν και να διασφαλίζει ότι το τουριστικό της μοντέλο δεν μετατρέπεται σε όχημα οργανωμένου εγκλήματος. Όταν αποτυγχάνει και στα δύο, τότε δεν μιλάμε απλώς για αδράνεια. Μιλάμε για συνενοχή. Η Κυπριακή Δημοκρατία δεν μπορεί πια να κρύβεται πίσω από μεμονωμένα περιστατικά ή «κακές πρακτικές» ιδιωτών. Όπως δεν μπορούσε να κρυφτεί πίσω από ιδιωτικές πρωτοβουλίες στο σκάνδαλο των «χρυσών διαβατηρίων», έτσι δεν μπορεί να κρυφτεί πίσω από εργοδότες και μπάρμεν στην Αγία Νάπα. Όταν η αστυνομία «δεν βλέπει», όταν οι επιθεωρήσεις εργασίας είναι αποσπασματικές, όταν οι καταγγελίες θάβονται και τα θύματα φοβούνται, τότε το κράτος έχει αποτύχει στον πυρήνα του.Την Πέμπτη στη Λεμεσό, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης παρουσίασε τις βασικές προτεραιότητες της Κυπριακής Προεδρίας, διακηρύσσοντας ότι η Λευκωσία φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως «έντιμος διαμεσολαβητής και αξιόπιστος εταίρος», με στόχο την επίτευξη συγκεκριμένων αποτελεσμάτων προς όφελος της Ένωσης και των πολιτών της, την ίδια ώρα που η Αστυνομία κινητοποιείται για να εντοπίσει τη δημοσιογράφο του Channel 4 που έκαμε το ρεπορτάζ για να εντοπίσει τάχατες τους αυτουργούς…Το κοινό νήμα που ενώνει το Προεδρικό σκάνδαλο και το ρεπορτάζ του Channel 4 είναι η ίδια κουλτούρα: μια κουλτούρα ατιμωρησίας, πελατειακών σχέσεων και θεσμικής χαλαρότητας. Από τα ανώτατα κλιμάκια της εξουσίας μέχρι τα νυχτερινά κέντρα της Αγίας Νάπας, το μήνυμα είναι το ίδιο: «κάνε τη δουλειά σου, αρκεί να μη φανεί, να μην σε πιάσουν…».Μόνο που πια φαίνεται. Και φαίνεται διεθνώς. Η Κύπρος κατατάσσεται ξανά, όχι άδικα, ανάμεσα στις πιο διεφθαρμένες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη συνείδηση της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης. Όχι επειδή το λένε οι αντίπαλοι της κυβέρνησης, αλλά επειδή το καταγράφουν διεθνή μέσα, ευρωπαϊκοί μηχανισμοί και ανεξάρτητες έρευνες. Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι η επικοινωνιακή διαχείριση. Είναι αν η χώρα θέλει – και μπορεί – να αλλάξει πορεία. Αν θέλει να είναι κράτος δικαίου ή απλώς ένας τουριστικός προορισμός με ευρωπαϊκό διαβατήριο. Αν θέλει θεσμούς που λειτουργούν ή μηχανισμούς που εξυπηρετούν. Γιατί όταν μια χώρα ανέχεται τον υπόκοσμο, στο τέλος ο υπόκοσμος γίνεται κανονικότητα. Και όταν η κανονικότητα γίνεται σήψη, τότε καμία καμπάνια προβολής και κανένα χαμόγελο επισήμων δεν αρκεί για να κρύψει την αλήθεια.
Η Κύπρος βρίσκεται μπροστά σε έναν καθρέφτη. Και η εικόνα δεν είναι απλώς άβολη. Είναι ντροπιαστική. Το ερώτημα είναι αν θα σπάσει τον καθρέφτη – ή αν θα σπάσει επιτέλους τον κύκλο της διαφθοράς.