Three Phone Calls, Emotion, and the Bet of the New Pan-Cyprian Cooperative Bank

Του
Παναγιώτη Βασιλείου
Η μέρα δεν είχε ακόμη καλά–καλά ξημερώσει όταν χτύπησε το πρώτο τηλέφωνο. Λίγη ώρα αργότερα, ακολούθησε το δεύτερο και μετά το τρίτο. Λεμεσός, Λάρνακα, Λευκωσία. Τρεις διαφορετικές πόλεις, τρεις διαφορετικές φωνές, με ένα όμως κοινό χαρακτηριστικό: ήταν όλοι ηλικιωμένοι άνθρωποι. Άνθρωποι που γεννήθηκαν, μεγάλωσαν και έφτασαν στα γεράματά τους έχοντας ως σταθερό σημείο αναφοράς τον Συνεργατισμό.
Όπως μας περιέγραψε συγκινημένος ο Γενικός Γραμματέας της ΕΚΑ και πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Παγκύπριας Συνεργατικής Εταιρείας Προώθησης του Συνεργατισμού, Πανίκος Χάμπας, τα λόγια τους ήταν απλά, αλλά βαθιά φορτισμένα: «Θέλουμε μετοχές. Θέλουμε να τις κάνουμε δώρο στα παιδιά μας και στα εγγόνια μας». Τι να πει κανείς όταν δέχεται τέτοια τηλεφωνήματα από το ξημέρωμα; Όταν αντιλαμβάνεται πως για μια ολόκληρη γενιά ο Συνεργατισμός δεν ήταν απλώς ένας χρηματοπιστωτικός θεσμός, αλλά τρόπος ζωής, στήριγμα, αποκούμπι σε δύσκολες εποχές;
Αυτό το συγκινητικό σκηνικό δεν είναι μια απλή ανθρώπινη ιστορία. Είναι ο καθρέφτης της βαθιάς ανάγκης που υπάρχει σήμερα στην κυπριακή κοινωνία για μια εναλλακτική, δίκαιη και ανθρωποκεντρική τραπεζική πρόταση. Και αυτήν ακριβώς την ανάγκη φιλοδοξεί να καλύψει η προσπάθεια για την ίδρυση της Νέας Παγκύπριας Συνεργατικής Τράπεζας.
Το ενημερωτικό δελτίο: Η καρδιά της νέας εξέλιξης
Το κομβικό σημείο στο οποίο βρίσκεται σήμερα αυτή η πολυετής και απαιτητική προσπάθεια είναι η κατάθεση του ενημερωτικού δελτίου. Στις 10 Δεκεμβρίου 2025, κατατέθηκε επίσημα το ενημερωτικό δελτίο στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς Κύπρου (ΕΚΚ), ανοίγοντας έναν νέο, κρίσιμο κύκλο αξιολόγησης.
Όπως εξηγεί ο Πανίκος Χάμπας, από εκείνη τη στιγμή ξεκινά μια εξονυχιστική μελέτη του δελτίου από την ΕΚΚ. «Στόχος είναι μέχρι τα τέλη Φεβρουαρίου του 2026 να ολοκληρωθεί η διαδικασία. Θα υπάρξουν ερωτήσεις, απορίες, παρατηρήσεις, και εμείς, μαζί με τον ανάδοχο υπεύθυνο σύνταξης του ενημερωτικού δελτίου, την Global Capital Securities and Financial Services Limited, θα πρέπει να δώσουμε σαφείς και ξεκάθαρες απαντήσεις».
Το ενημερωτικό δελτίο δεν είναι απλώς ένα τυπικό έγγραφο. Είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο θα στηριχθεί η άντληση κεφαλαίων και η εμπιστοσύνη του κοινού. Σε αυτό καταγράφονται με λεπτομέρεια οι βασικοί μέτοχοι που κατέχουν πέραν του 5%. Πρόκειται για τέσσερις φορείς: τον ΣΟΔΕΑ Αμμοχώστου, τη ΝΕΑ ΣΕΒΕΓΕΠ Αστρομερίτη, τον ΕΣΕΛ ΣΠΟΛ Λεμεσού και τον Γιαννάκη Ιωάννου.
Η κατάθεση του ενημερωτικού δελτίου σηματοδοτεί, σύμφωνα με τους πρωταγωνιστές της προσπάθειας, την απόδειξη ότι το εγχείρημα δεν είναι μια θεωρητική εξαγγελία, αλλά ένα σχέδιο με σάρκα και οστά, που προχωρά βήμα-βήμα μέσα από τις προβλεπόμενες θεσμικές διαδικασίες.
Τα επόμενα βήματα μέχρι το «κλειδί»
Από την επόμενη κιόλας ημέρα της κατάθεσης του ενημερωτικού δελτίου, η ομάδα εργασίας έπιασε δουλειά για το επόμενο μεγάλο στοίχημα: την αίτηση προς την Κεντρική Τράπεζα Κύπρου. Ο χρονικός ορίζοντας που τίθεται είναι γύρω στον Ιούνιο του 2026. Εφόσον η Κεντρική Τράπεζα δώσει το πράσινο φως, η αίτηση θα διαβιβαστεί στη συνέχεια στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, στη Φρανκφούρτη.
Αν όλα κυλήσουν ομαλά, ο στόχος είναι εντός του 2027 να «μπει κλειδί», να ανοίξει δηλαδή επίσημα η Νέα Παγκύπρια Συνεργατική Τράπεζα. Για να συμβεί αυτό, όμως, υπάρχουν δύο βασικά και αδιαπραγμάτευτα κριτήρια: τα πρόσωπα που θα στελεχώσουν το Διοικητικό Συμβούλιο και τη διεύθυνση, και η εξεύρεση των αναγκαίων κεφαλαίων.
Η Παγκύπρια Συνεργατική Εταιρεία Προώθησης Συνεργατισμού ΛΤΔ θα είναι ο βασικός αιτητής για την έκδοση μετοχών και θα κατέχει το 60% της νέας τράπεζας. Σε αυτό το ποσοστό περιλαμβάνονται ο κόσμος και οι συνεργατικές εταιρείες. Το υπόλοιπο 40% θα ανήκει σε ιδιωτικές εταιρείες εγγεγραμμένες στον Έφορο Εταιρειών. Έτσι θα διαμορφωθεί το μετοχικό κεφάλαιο της νέας Παγκύπριας Συνεργατικής Τράπεζας.
Απέναντι στους χλευασμούς και τις αμφιβολίες
Η πορεία αυτή δεν ήταν ούτε εύκολη ούτε ανέφελη. Από την πρώτη στιγμή υπήρξαν αμφισβητήσεις, ειρωνείες και χλευασμοί. Ο Πανίκος Χάμπας δεν κρύβει ότι τα γνώριζαν όλα αυτά από την αρχή. «Δεν κατηγορώ κανέναν», σημειώνει. «Είμαστε άνθρωποι ζυμωμένοι, μπαρουτοκαπνισμένοι. Ξέρουμε πολύ καλά τι γίνεται γύρω μας».
Η απάντηση, όπως λέει, δεν δίνεται με λόγια αλλά με έργα. Μέχρι σήμερα έχουν δαπανηθεί πέραν των 300 χιλιάδων ευρώ για να φτάσει η προσπάθεια σε αυτό το σημείο, με το στόχο σύντομα να αγγίξει το ένα εκατομμύριο. Τα χρήματα αυτά προήλθαν από οργανώσεις και 18 (Σ.Ε.Σ.) Συνεργατικές Εταιρείες Συμμετοχών. Κανένα μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου δεν λαμβάνει αμοιβή. «Είναι μια προσπάθεια του ΕΜΕΙΣ και όχι του εγώ», τονίζει. Παράλληλα, ο Πανίκος Χάμπας σημειώνει πως «δεν σημαίνει ότι να νυν μέλη του Δ.Σ. της εταιρείας μας (Παγκύπρια Συνεργατική Εταιρεία Προώθησης του Συνεργατισμού) θα αποτελέσουν και τα μέλη του Δ.Σ. της Παγκύπριας Συνεργατικής Τράπεζας. Είναι γνωστό ότι απαιτούνται συγκεκριμένα προσόντα και εμπειρίες για να μπορεί κάποιος να γίνει μέλος του Δ.Σ. της Παγκύπριας Συνεργατικής Τράπεζας».
Ο εμπορικός και ο πιστωτικός τομέας: Μαθήματα από το παρελθόν
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει ο Πανίκος Χάμπας στη σημασία του εμπορικού τομέα του Συνεργατισμού. Από το 1960, με το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο πιστωτικός τομέας διαχωρίστηκε σε ελληνοκυπριακό και τουρκοκυπριακό, ενώ ο εμπορικός έμεινε κοινός. Δεν ήταν τυχαίο: προϊόντα όπως τα χαρούπια και τα αμπέλια λειτουργούσαν ως γέφυρες συνεργασίας ανάμεσα στις δύο κοινότητες.
Το παράδειγμα της ΣΕΒΕΓΕΠ Αστρομερίτη προβάλλεται ως πρότυπο. Μια εταιρεία που όχι μόνο απέφυγε το ξεπούλημα, αλλά σήμερα εργοδοτεί περίπου 150 άτομα, δίνει πνοή στη Δυτική Λευκωσία και αποτελεί υπόδειγμα επιτυχημένου συνεργατικού εγχειρήματος.
Στον πιστωτικό τομέα, η σύγκριση είναι αποκαλυπτική. Οι Τουρκοκύπριοι διατηρούν πιστωτικό συνεργατισμό και είναι μέλη του Πανευρωπαϊκού Συνεργατικού Συνδέσμου, γιορτάζοντας μάλιστα πρόσφατα 65 χρόνια παρουσίας. Οι Ελληνοκύπριοι, αντίθετα, στερούνται πιστωτικού τομέα από το 2013. «Είναι ακόμη ένα καθήκον που έχουμε μπροστά μας», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Πώς θα διαφέρει η νέα τράπεζα
Η Νέα Παγκύπρια Συνεργατική Τράπεζα, σύμφωνα με το όραμα των εμπνευστών της, δεν θα είναι μια τράπεζα του χθες. Θα βασίζεται στην υψηλή τεχνολογία, χωρίς βαρίδια όπως τα κόκκινα δάνεια, και θα λειτουργεί ως τρίτος πόλος στο τραπεζικό σύστημα της Κύπρου. Μια τράπεζα που δεν θα βλέπει απλώς αριθμούς, αλλά ανθρώπους. Μια συνεργατική τράπεζα ανθρωποκεντρική, που θα δίνει ελπίδα και πραγματική εναλλακτική στον κυπριακό λαό.
Μια ανθρωποκεντρική τράπεζα για την Κύπρο
Σε μια περίοδο όπου η δυσπιστία απέναντι στο τραπεζικό σύστημα παραμένει βαθιά χαραγμένη στην κυπριακή κοινωνία, μια παλιά ιδέα επέστρεψε δυναμικά στο προσκήνιο, διεκδικώντας ξανά χώρο, αξιοπιστία και ρόλο.
Ο Συνεργατισμός, που για δεκαετίες αποτέλεσε στήριγμα για χιλιάδες οικογένειες, επανέρχεται όχι ως νοσταλγική αναφορά στο παρελθόν, αλλά ως απάντηση σε σύγχρονες ανάγκες και αδιέξοδα.
Η προσπάθεια για την ίδρυση της Νέας Παγκύπριας Συνεργατικής Τράπεζας μπαίνει σε καθοριστική φάση, με την κατάθεση του ενημερωτικού δελτίου και την έναρξη των θεσμικών διαδικασιών που θα κρίνουν αν το όραμα μπορεί να μετατραπεί σε πραγματικότητα. Πίσω από τους αριθμούς, τις μελέτες και τα χρονοδιαγράμματα βρίσκονται άνθρωποι, μνήμες και προσδοκίες, αλλά και μια κοινωνία που αναζητά μια δίκαιη, ανθρωποκεντρική εναλλακτική στο τραπεζικό τοπίο της χώρας.
Η προσπάθεια για την επανασύσταση του Συνεργατισμού έχει βαθιές ρίζες. Στις 27 Μαρτίου 2019, πραγματοποιήθηκε μια μαζική κινητοποίηση που άναψε τη φλόγα της επανασύστασης.
Προηγήθηκαν αγώνες του αγροτικού κινήματος, με πρωτοστάτη την ΕΚΑ, ήδη από την περίοδο που διαφαινόταν το ξεπούλημα του Συνεργατισμού, με χαρακτηριστικά παραδείγματα τις αποθήκες και τα σιλό των αγροτών.
Στις 10 Δεκεμβρίου 2021, ιδρύθηκε η Παγκύπρια Συνεργατική Εταιρεία Προώθησης του Συνεργατισμού ΛΤΔ. Στη Γενική Συνέλευση της 15ης Μαρτίου 2022 εκλέχθηκαν 19 άτομα από ευρύ φάσμα της κοινωνίας.
Ακολούθησαν μελέτες, έρευνα αγοράς και διαγωνισμός, τον οποίο κέρδισε η PwC για την εκπόνηση της πρώτης μελέτης βιωσιμότητας. Τα ευρήματα κατέδειξαν ξεκάθαρα ότι υπάρχουν τόσο οι αντικειμενικές όσο και οι υποκειμενικές προϋποθέσεις για την ίδρυση μιας νέας συνεργατικής τράπεζας –και κυρίως ότι η κοινωνία είναι έτοιμη να τη στηρίξει.