Ανάλυση: Ο Τραμπ κλονίζει την παγκόσμια τάξη περισσότερο από οποιονδήποτε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο

Ο Τραμπ κλονίζει την παγκόσμια τάξη περισσότερο από οποιονδήποτε πρόεδρο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο – Η ανάλυση του BBC
Την πρώτη μέρα της δεύτερης θητείας του, ο Ντόναλντ Τραμπ έθεσε τον κόσμο προ των ευθυνών του. Σήμερα, οι ανοικτές απειλές για τη Γροιλανδία δεν είναι απλά ακραίες δηλώσεις, αλλά σημάδια μιας νέας εποχής όπου οι παλιές πολιτικές και διπλωματικές σταθερές δοκιμάζονται.
«Τίποτα δεν θα σταθεί εμπόδιο στο δρόμο μας», δήλωσε σε έναν ψυχρό χειμώνα στην Ουάσιγκτον, κλείνοντας τον όρκο του.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν οι ΗΠΑ θα διατηρήσουν την ηγεμονία τους, αλλά πώς θα αντιδράσει ο κόσμος όταν ένας πρόεδρος δηλώνει ότι τίποτα δεν θα σταθεί εμπόδιο στο δρόμο του.
Όπως σημειώνει το BBC στην ανάλυσή του, στην ομιλία της ορκωμοσίας του, πριν από έναν χρόνο, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, έκλεισε με τη φράση: «Τίποτα δεν θα σταθεί εμπόδιο στο δρόμο μας», προκαλώντας έντονη αντίδραση και προβληματισμό στις διεθνείς πρωτεύουσες. Σήμερα, η ίδια ατάκα φαίνεται να έχει βρει νέο στόχο: τη Γροιλανδία.
«Πρέπει να αποκτήσουμε τη Γροιλανδία»
Από την πρώτη στιγμή της δεύτερης θητείας του, ο Τραμπ έχει επαναφέρει στο προσκήνιο ιδέες που θυμίζουν την αμερικανική «μοίρα» του 19ου αιώνα -την «Manifest Destiny»-, υπονοώντας ότι οι ΗΠΑ έχουν το δικαίωμα να επεκτείνονται και να επιβάλλουν τα συμφέροντά τους. Τότε, στο στόχαστρο βρέθηκε η διώρυγα του Παναμά. Σήμερα, ο ίδιος ο Τραμπ επαναλαμβάνει την ίδια ρητορική για τη Γροιλανδία: «Πρέπει να την αποκτήσουμε».
Μια εξαιρετικά ασυνήθιστη απειλή
Όπως σημειώνει το BBC, tο σοκαριστικό δεν είναι μόνο η σκληρή ρητορική, αλλά το γεγονός ότι κανένας πρόεδρος των ΗΠΑ τον τελευταίο αιώνα δεν έχει απειλήσει να καταλάβει εδάφη ενός μακροχρόνιου συμμάχου. Η Γροιλανδία είναι έδαφος της Δανίας, μέλος του ΝΑΤΟ και στρατηγικός σύμμαχος. Η ιδέα της «κατάληψης» ή ακόμα και της «αγοράς» της, παραβιάζει όχι μόνο την πολιτική και ηθική παράδοση των ΗΠΑ, αλλά και τα θεμέλια του μεταπολεμικού διεθνούς συστήματος.
Ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν περιέγραψε πρόσφατα σε διεθνές φόρουμ την κατάσταση ως μια «μετατόπιση προς έναν κόσμο χωρίς κανόνες», όπου «το διεθνές δίκαιο πατάσσεται» και το μόνο που έχει σημασία είναι η ισχύς.
Σύγχυση στην Ευρώπη – Αγνοεί τις αντιδράσεις ο Τραμπ
Οι συμμαχικές χώρες δείχνουν να βρίσκονται σε κατάσταση διπλωματικής σύγχυσης. Η Ευρώπη προσπαθεί να κρατήσει ενιαία στάση, αλλά οι προσεγγίσεις διαφέρουν:
Η Γαλλία απειλεί με οικονομικά αντίμετρα και «αντί-δασμούς».
Η Βρετανία υπερασπίζεται τη Γροιλανδία, αλλά αποφεύγει να κλιμακώσει την ένταση.
Η Ιταλία μιλά για «παρεξήγηση».
Η Νορβηγία και η Δανία κρατούν σκληρή στάση, υπερασπιζόμενες την εδαφική ακεραιότητα της Γροιλανδίας.
Την ίδια στιγμή, ο Αμερικανός πρόεδρος δείχνει να μην ενδιαφέρεται για τις αντιδράσεις. Η στάση του είναι ξεκάθαρη, και η λογική του είναι η ίδια που χαρακτηρίζει τη «συμφωνία με όρους» και τη λογική του «νικητή».
Η μετάβαση σε έναν «κόσμο χωρίς κανόνες» -Πόσο πολύ κινδυνεύει η 76χρονη συμμαχία του ΝΑΤΟ;
Οι ανησυχίες για έναν πιθανό εμπορικό πόλεμο έχουν πολλαπλασιαστεί. Ακόμα και η 76χρονη συμμαχία του ΝΑΤΟ φαίνεται να κινδυνεύει, αν ο μεγιστάνας αποφασίσει να ακολουθήσει πιο ακραία στρατιωτική λογική.
Κάποιοι, στην Ευρώπη, προσπαθούν να ερμηνεύσουν την κίνηση ως μια «παράλογη» αλλά πολιτικά διαχειρίσιμη υπερβολή ενώ άλλοι βλέπουν ξεκάθαρη απειλή για τη διεθνή τάξη.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, μιλώντας στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, περιέγραψε το φαινόμενο ως μια μετάβαση προς έναν «κόσμο χωρίς κανόνες», όπου το διεθνές δίκαιο θρυμματίζεται και κυριαρχεί η δύναμη του ισχυρού.
Η «Νέα Δομή» της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής
Η στάση των ΗΠΑ υπό τον Τραμπ δεν είναι απλά ένα επεισόδιο ακραίου ρεαλισμού. Είναι μια ενσάρκωση της ιδέας ότι οι ΗΠΑ μπορούν να ενεργούν όπως θέλουν, χωρίς να δίνουν λογαριασμό σε διεθνείς θεσμούς.
Ο Ρεπουμπλικάνος βουλευτής Ράντι Φάιν, μάλιστα, αμφισβήτησε ανοιχτά τη σημασία του ΟΗΕ, λέγοντας ότι «έχει αποτύχει παταγωδώς» και πως «ό,τι λέει ο ΟΗΕ, μάλλον το αντίθετο είναι το σωστό».
Πόροι, στρατηγική και σύγκρουση συμφερόντων για την Γροιλανδία
Η Γροιλανδία είναι στρατηγικά σημαντική για δύο λόγους:
Γεωπολιτική θέση: Βρίσκεται κοντά σε ΗΠΑ, Καναδά και Ευρώπη, με κρίσιμη θέση στον Αρκτικό κύκλο.
Πόροι και ενεργειακά συμφέροντα: Η περιοχή κρύβει σημαντικά ορυκτά και πιθανές ενεργειακές πηγές.
Οι ΗΠΑ ήδη έχουν στρατιωτικές εγκαταστάσεις εκεί και η στρατηγική σημασία της περιοχής είναι αναμφισβήτητη. Παρ’ όλα αυτά, η ρητορική περί «απόκτησης» της Γροιλανδίας έχει προκαλέσει φόβους για ένα νέο κύμα «ηγεμονίας» των ΗΠΑ, με όρους 19ου αιώνα.
Η «Νέα Διπλωματία» του Τραμπ και η απειλή της παγκόσμιας ασφάλειας
Η παγκόσμια κοινότητα παρακολουθεί με ανησυχία, όχι μόνο για την κρίση με τη Γροιλανδία, αλλά για το γενικότερο στίγμα που αφήνει η πολιτική του Τραμπ:
Η αμφισβήτηση της ΝΑΤΟ.
Η αμφιβολία για την αξία των συμμαχιών.
Η ιδέα ότι «η ισχύς είναι το μόνο που μετράει».
Η απειλή στρατιωτικών λύσεων σε κρίσεις, όπως το Ιράν.
Το αποτέλεσμα είναι μια αίσθηση ότι η μεταπολεμική τάξη, που διασφάλισε τη σταθερότητα και την ειρήνη, βρίσκεται σε ρήξη.
Σε κρίση η διεθνής διπλωματία -Λόγια ισχύος από τον Τραμπ
Οι ξένοι ηγέτες βρίσκονται σε δύσκολη θέση. Πώς θα αντιμετωπίσουν έναν πρόεδρο που αλλάζει θέσεις κάθε εβδομάδα, που χρησιμοποιεί την πολιτική ως διαπραγμάτευση και που επιβραβεύει τη «δύναμη» ως μοναδικό κριτήριο.
Κάποιοι λένε: «Πρέπει να τον παίρνουμε σοβαρά, αλλά όχι κυριολεκτικά». Και πράγματι, σε πολλές περιπτώσεις, αυτό έχει λειτουργήσει. Όμως όταν οι δηλώσεις ξεπερνούν τα όρια της διπλωματίας και γίνονται απειλές, το ίδιο το σύστημα της παγκόσμιας ασφάλειας δοκιμάζεται. Ο ίδιος ο Τραμπ δεν κρύβει τη λογική του. Το λέει άλλωστε με απλότητα: «Θέλω να το έχω. Μου αρέσει να κερδίζω».
Η γεωστρατηγική λογική πίσω από την επιμονή του στη Γροιλανδία είναι ξεκάθαρη. Η επιρροή της Κίνας και της Ρωσίας στην Αρκτική αυξάνεται, και οι ΗΠΑ θέλουν να διασφαλίσουν ότι θα παραμείνουν κυρίαρχες στην περιοχή.
Τραμπ: «Μόνο το δικό μου μυαλό μπορεί να με σταματήσει»
Σε συνέντευξη στους New York Times, ο Τραμπ ρωτήθηκε τι θα μπορούσε να τον σταματήσει. Η απάντηση ήταν ενδεικτική της προσωπικής του λογικής: «Η δική μου ηθική. Το δικό μου μυαλό. Είναι το μόνο που μπορεί να με σταματήσει».
Και αυτή είναι η καρδιά του προβλήματος. Όταν ένας ηγέτης αποφασίζει ότι είναι ο μόνος που μπορεί να θέσει όρια, τότε το διεθνές σύστημα, οι συμμαχίες και οι κανόνες χάνουν το νόημά τους.
Οι σύμμαχοι προσπαθούν να τον πείσουν, να τον κολακέψουν, να τον εκφοβίσουν, να τον αποτρέψουν. Όμως αυτή τη φορά, δεν είναι σίγουρο ότι θα τα καταφέρουν.
«Καμπανάκι» από τον Καναδά -Μετά τη Γροιλανδία ποια χώρα παίρνει σειρά;
Η Γροιλανδία δεν είναι μόνο θέμα Δανίας ή ΗΠΑ, αλλά ολόκληρης της Δύσης και της Βόρειας Αμερικής.
Ο Καναδάς, παραδοσιακά ένας από τους πιο στενούς συμμάχους των ΗΠΑ, αναζητά μια νέα στρατηγική για να αντιμετωπίσει το «νέο καθεστώς».
Ο πρωθυπουργός του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ, σε επίσκεψή του στην Κίνα, μίλησε για μια εποχή που δεν είναι απλά «μετάβαση», αλλά ρήξη.
Και η «προειδοποίηση» είναι σαφής: Αν οι ΗΠΑ μπορούν να «αποκτήσουν» τη Γροιλανδία, ποιος μπορεί να εγγυηθεί ότι δεν θα επιχειρήσουν κάτι αντίστοιχο και σε άλλες περιοχές;
Μπορούν οι σύμμαχοι να συγκρατήσουν τις ΗΠΑ χωρίς ρήξη;
Σύμφωνα με την ανάλυση του BBC, πολλοί αναλυτές μιλούν για προσπάθειες διπλωματικής εξομάλυνσης, αλλά η διεθνής ανησυχία αυξάνεται. Η μεγάλη ερώτηση είναι: Μπορούν οι σύμμαχοι να συγκρατήσουν την αμερικανική πολιτική χωρίς να διαλύσουν τις οικονομικές και στρατιωτικές τους σχέσεις με τις ΗΠΑ;
Η απειλή για τη Γροιλανδία δεν είναι απλά μια «παράξενη» δήλωση του Αμερικανού προέδρου. Είναι σύμπτωμα μιας βαθύτερης αλλαγής στη διεθνή πολιτική: Η επιστροφή μιας λογικής «ηγεμονίας» και «σκληρής ισχύος», που απειλεί να διαλύσει το πλαίσιο κανόνων και συνεργασίας που οικοδομήθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Σε μια εποχή που οι παγκόσμιες κρίσεις απαιτούν συνεργασία, η αμερικανική πολιτική φαίνεται να επιστρέφει σε παλιές, επικίνδυνες λογικές.
Πηγή: iefimerida.gr