Από τα 200 στα 10 λεπτά: Πώς σώζονται ζωές στο νέο Κέντρο Τραύματος

Με μια φράση που συμπυκνώνει χρόνια παθογένειας, ο Δρ. Άθως Γεωργίου, Διευθυντής του Κέντρου Τραύματος, περιέγραψε από το «Πρωτοσέλιδο» την πραγματικότητα της Κύπρου: «Η Κύπρος έχει τραύμα». Όπως εξήγησε, για δεκαετίες το τραύμα αντιμετωπιζόταν αποσπασματικά, σχεδόν ευκαιριακά, παρότι πρόκειται για νόσο με σαφείς επιστημονικές παραμέτρους και απαιτήσεις. Ήδη από το 1995, μελέτη του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας είχε απευθύνει ξεκάθαρες συστάσεις προς την Κυπριακή Δημοκρατία για εκσυγχρονισμό του συστήματος τραύματος, συστάσεις που, όπως σημείωσε, δεν υλοποιήθηκαν για πολλά χρόνια.
Η ουσιαστική τομή ήρθε το 2022, με την έναρξη λειτουργίας του πρώτου πρότυπου, πιστοποιημένου Κέντρου Τραύματος Επιπέδου 1. Πρόκειται για το ανώτατο επίπεδο οργάνωσης, όπου όλες οι ιατρικές ειδικότητες συνεργάζονται υπό τον συντονισμό του χειρουργού τραύματος. Το κέντρο λειτουργεί ως τριτοβάθμια, εξειδικευμένη μονάδα, ικανή να αντιμετωπίσει κάθε είδους τραυματικό περιστατικό, ενώ παράλληλα παράγει επιστημονικό έργο. Όπως αποκάλυψε ο Δρ. Γεωργίου, μέσα σε μόλις δύο χρόνια λειτουργίας έχουν δημοσιευθεί έξι έως επτά ερευνητικές εργασίες, στοιχείο ενδεικτικό του επιπέδου και της δυναμικής του εγχειρήματος.
Η βασική αλλαγή, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν είναι μόνο οργανωτική αλλά βαθιά φιλοσοφική. Μέχρι πρόσφατα, ένας τραυματίας στην Κύπρο μπορούσε να αντιμετωπιστεί από οποιονδήποτε γιατρό τύχαινε να εφημερεύει, ανεξαρτήτως εξειδίκευσης, με αποτέλεσμα μεγάλες καθυστερήσεις και ανομοιογενή φροντίδα. Με το νέο σύστημα, διασφαλίζεται ένα ελάχιστο και υψηλό επίπεδο περίθαλψης, με χειρουργό τραύματος παρόντα στο νοσοκομείο όλο το 24ωρο και όχι σε ετοιμότητα από το σπίτι. Όταν ενεργοποιείται η ομάδα τραύματος, ο χειρουργός παραλαμβάνει άμεσα τον τραυματία, αντί να τον «περιμένει».
Τα στοιχεία που παρέθεσε είναι αποκαλυπτικά. Στο παρελθόν, καταγεγραμμένα περιστατικά δείχνουν ότι τραυματίες μπορούσαν να παραμένουν μέχρι και 200 λεπτά στις Πρώτες Βοήθειες. Σήμερα, ο χρόνος αυτός έχει μειωθεί στα 10 λεπτά. «Για εμάς, τα λεπτά είναι ζωή», τόνισε, εξηγώντας ότι υπάρχουν δέκα σαφή επιστημονικά κριτήρια —ζωτικά σημεία, είδος και εντόπιση τραυματισμού— βάσει των οποίων το ασθενοφόρο ενεργοποιεί την ομάδα τραύματος. Μέσω ειδικής εφαρμογής στα κινητά των εφημερευόντων, η ομάδα ειδοποιείται άμεσα και συγκεντρώνεται σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο των Πρώτων Βοηθειών, μοναδικό στη χώρα, ικανό να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα τέσσερις βαριά τραυματίες.
Στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας νοσηλεύονται ετησίως πέραν των 150 πολυτραυματιών με δείκτη βαρύτητας τραύματος 15 και άνω, δηλαδή εξαιρετικά βαριά περιστατικά. Αυτοί οι ασθενείς, όπως υπογράμμισε ο Δρ. Γεωργίου, λαμβάνουν πλέον τη φροντίδα που αξίζει και που οφείλει να παρέχει ένα σύγχρονο κράτος στους πολίτες του.
Αναφερόμενος στο μέλλον, ξεκαθάρισε ότι, σύμφωνα με τα αμερικανικά πρότυπα που ακολουθεί η Κύπρος, σε πληθυσμό ενός εκατομμυρίου αντιστοιχεί ένα Κέντρο Τραύματος Επιπέδου 1, με δύο ή τρία ακόμη νοσοκομεία να λειτουργούν υποστηρικτικά. Σε αυτό το πλαίσιο, δημιουργήθηκε και η Εθνική Επιτροπή Τραύματος, με επόμενο στόχο την αξιολόγηση των νοσοκομείων που επιθυμούν να ενταχθούν στο σύστημα, βάσει αυστηρών και αντικειμενικών επιστημονικών κριτηρίων. «Δεν αρκεί να δηλώνουμε κέντρο τραύματος· πρέπει και να πληρούμε τα δεδομένα», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στην καταγραφή των περιστατικών, την οποία χαρακτήρισε θεμέλιο κάθε σοβαρής πολιτικής υγείας. Όταν ξεκίνησε η συστηματική καταγραφή το 2009, υπήρχε η αντίληψη ότι «δεν έχουμε τραύμα» στην Κύπρο. Τα δεδομένα, ωστόσο, έδειξαν ότι μόνο στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας καταγράφονται 1.300 με 1.500 τραυματικά περιστατικά τον χρόνο. «Ό,τι δεν καταγράφεται, είναι σαν να μην υπάρχει», ανέφερε με νόημα.
Κλείνοντας, ο Δρ. Γεωργίου σημείωσε ότι ακόμη και χώρες που συχνά αποτελούν σημείο αναφοράς, όπως η Ελλάδα, μόλις πρόσφατα ψήφισαν νομοθεσία για τη δημιουργία κέντρων τραύματος. Η κυπριακή ομάδα, μάλιστα, έχει ήδη κληθεί σε πανελλήνια συνέδρια για να παρουσιάσει το μοντέλο και τις καινοτόμες τεχνικές που εφαρμόζονται. Πριν αποχωρήσει από την εκπομπή, έστειλε και ένα ξεκάθαρο μήνυμα ευθύνης, ειδικά ενόψει εορτών: προσοχή στην οδήγηση, καμία χρήση αλκοόλ ή ουσιών και σεβασμός στη ζωή, γιατί, όπως υπογράμμισε έμμεσα, το τραύμα δεν είναι ποτέ τυχαίο, αλλά συχνά προλαμβάνεται.