Βέτο και διεύρυνση του Συμβουλίου Ασφαλείας στο επίκεντρο της γαλλικής ατζέντας για το 2026

Διανύουμε ένα έτος που απαιτείται η λήψη αποφάσεων, λέει ο Γάλλος Πρέσβης στον ΟΗΕ
Τη βούληση της Γαλλίας να αξιοποιήσει το 2026 ως καθοριστικό έτος για την προώθηση της μεταρρύθμισης των Ηνωμένων Εθνών, την υπεράσπιση της πολυμέρειας και την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του Συμβουλίου Ασφαλείας εξέφρασε τη Δευτέρα ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Γαλλίας στον ΟΗΕ, πρέσβης Ζερόμ Μποναφόν, σε ενημέρωση διαπιστευμένων ανταποκριτών στον ΟΗΕ, στη γαλλική Μόνιμη Αντιπροσωπεία.
Στην εισαγωγή του, ο κ. Μποναφόν είπε τη στροφή από τη ρητορική στη δράση. Υπενθυμίζοντας πρόσφατες δηλώσεις της γαλλικής ηγεσίας, ανέφερε ότι «τόσο ο Πρόεδρος όσο και ο Υπουργός μας είπαν ότι δεν είμαστε εδώ για να σχολιάζουμε, αλλά για να πράττουμε».
Ανέφερε ότι το διεθνές περιβάλλον επιδεινώνεται, σημειώνοντας ότι «ο κόσμος γίνεται όλο και πιο βίαιος», κάνοντας λόγο ακόμη και για «βαρβαροποίηση». Σε αυτό το πλαίσιο, σημείωσε ότι «η λύση είναι η αποτελεσματική πολυμέρεια», ξεκαθαρίζοντας ότι το Παρίσι «δεν εγκαταλείπει την πολυμέρεια· αντιθέτως, θέλουμε να δράσουμε στο πλαίσιο αυτής, καθιστώντας την πιο αποτελεσματική».
Ο Γάλλος Πρέσβης είπε ότι η Γαλλία ευθυγραμμίζεται με το όραμα μεταρρύθμισης του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, σημειώνοντας ότι η Γαλλία «αναγνωρίζει σε μεγάλο βαθμό τις προθέσεις της σε όσα είπε ο ΓΓ ΟΗΕ», τόσο ως προς «τη φιλοσοφία της δράσης του ΟΗΕ όσο και ως προς τις προτεραιότητες».
Αναφερόμενος στη λειτουργία του Οργανισμού, ο κ. Μποναφόν επισήμανε ότι το 2026 «απαιτεί τη λήψη αποφάσεων». Υπογράμμισε την υιοθέτηση σημαντικά μειωμένου προϋπολογισμού, χαρακτηρίζοντάς την ιστορικό βήμα. «Ο προϋπολογισμός που εγκρίθηκε σχεδόν στις 30 Δεκεμβρίου μειώνει τις δαπάνες κατά 15% και το προσωπικό κατά 20%» ανέφερε.
Υπογράμμισε ότι είναι «η πρώτη φορά εδώ και πάρα πολλά χρόνια που τα κράτη-μέλη συμφωνούν σε ένα τόσο σημαντικό βήμα προς τη μεταρρύθμιση».
Όπως διευκρίνισε, δεν πρόκειται απλώς για λιτότητα, αλλά για δομική αλλαγή, που στοχεύει στον εξορθολογισμό της Γραμματείας, με «λιγότερη αλληλεπικάλυψη, πιο στοχευμένες ομάδες και ριζική συγκέντρωση προσπαθειών».
Η Γαλλία θα προωθήσει πλέον τα επόμενα στάδια της μεταρρύθμισης, ως πρός την εφαρμογή των «Κεφαλαίων 2 και 3 (Chapter 2 & Chapter 3)». Το πρώτο αφορά τις εντολές του ΟΗΕ. Ο κ. Μποναφόν τόνισε ότι ο Οργανισμός πάσχει από «αρκετές χιλιάδες εντολές» που έχουν συσσωρευθεί διαχρονικά χωρίς μηχανισμούς αξιολόγησης της «επικαιρότητας» και της «αποτελεσματικότητάς» τους.
Τόνισε την ανάγκη να αποφεύγεται η αυτόματη αύξηση δαπανών. «Όταν αποφασίζουμε μια νέα εντολή, πρέπει να επανεξετάζουμε τον τρόπο με τον οποίο δαπανώνται τα χρήματα, ώστε να μην δημιουργεί κάθε νέα εντολή μια νέα πηγή δαπανών».
Το «Kεφάλαιο 3» αφορά τη συνολική μεταρρύθμιση του συστήματος του ΟΗΕ, με «συγκέντρωση, συγχωνεύσεις και αναδιοργανώσεις, όχι μόνο της Γραμματείας, αλλά του συστήματος του ΟΗΕ στο σύνολό του». Παραδέχθηκε ότι πρόκειται για «πολυετή προσπάθεια», ιδίως ενόψει της επιλογής νέου Γενικού Γραμματέα έως το τέλος του 2026.
Στον τομέα της ειρήνης και ασφάλειας, ο κ. Μποναφόν υποστήριξε ότι το 2026 πρέπει να είναι «ένα χρήσιμο έτος για τη μεταρρύθμιση του Συμβουλίου Ασφαλείας», ιδίως για τη διεύρυνσή του την οποία υποστηρίζει το Παρίσι. Όπως είπε, ένα από τα προβλήματα νομιμοποίησης του Συμβουλίου είναι ότι «πολλές χώρες στον κόσμο δεν αισθάνονται ότι εκπροσωπούνται επαρκώς».
Η Γαλλία θα στηρίξει τη διακυβερνητική διαδικασία που προωθούν η Ολλανδία και το Κουβέιτ. Παράλληλα, πιέζει για αυτοσυγκράτηση στη χρήση του βέτο. Αν και αναγνώρισε ότι «το βέτο προβλέπεται από τον Χάρτη για καλούς λόγους», είπε ότι «απέναντι σε μαζικές παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου ή σε ανθρωπιστικές καταστάσεις, θα πρέπει να υπάρχει αυτοσυγκράτηση».
Αναφέρθηκε σε συνεδριάσεις μεταξύ άλλων για την Ουκρανία και το Παλαιστινιακό που Αποφάσεις του Συμβουλίου βρήκαν εμπόδιο λόγω της χρήσης του βέτο από Μόνιμο Μέλος. Η κοινή πρωτοβουλία Γαλλίας–Μεξικού έχει ήδη «107 ή 108 συνυποστηρικτές» και το Παρίσι θέλει «να προχωρήσει ακόμη πιο πέρα».
Ο κ. Μποναφόν περιέγραψε την ατζέντα του Συμβουλίου ως υπερφορτωμένη από συγκρούσεις, σημειώνοντας ότι ο όρος «εστίες» είναι παραπλανητικός, καθώς πρόκειται για καταστάσεις με «εκατομμύρια θύματα, πρόσφυγες, εκτοπισμένους, νεκρούς και καταστροφές».
Κατέγραψε τις βασικές υποθέσεις για το 2026: Γάζα και Ισραήλ-Παλαιστίνη, Σουδάν-Ν. Σουδάν, Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, Αϊτή, Ουκρανία, Συρία, Λίβανος, Μιανμάρ και Υεμένη. Για όλες, ανέφερε ότι απαιτείται «δράση του Συμβουλίου – πολιτική δράση, δράση στους μηχανισμούς ειρήνης και ασφάλειας, καθώς και στο ανθρωπιστικό κομμάτι και στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων».
Ο Γάλλος Πρέσβης επισήμανε το παράδοξο ότι, ενώ η πολυμέρεια αμφισβητείται από μεγάλες δυνάμεις, η Γενική Συνέλευση κατόρθωσε να παράγει αποτελέσματα. Υπενθύμισε ότι πέρυσι ο ΟΗΕ ενήργησε εποικοδομητικά στην «παγκόσμια υγεία, τους ωκεανούς, τη χρηματοδότηση για την ανάπτυξη, την κοινωνική πρόοδο, τις γυναίκες και την τεχνητή νοημοσύνη», με αποφάσεις «με συναίνεση για τη διαχείριση των παγκόσμιων υποθέσεων».
Για το 2026, ανέδειξε τη Σύνοδο Κορυφής για την Τεχνητή Νοημοσύνη στην Ινδία τον Φεβρουάριο, συμπροεδρευόμενη από τον Πρωθυπουργό Μόντι και τον Πρόεδρο Μακρόν, ως συνέχεια της διαδικασίας του Παρισιού. Αναφέρθηκε επίσης στην έναρξη ισχύος της Συνθήκης για την Ανοιχτή Θάλασσα (BBNJ), σημειώνοντας ότι το 2026 θα επικεντρωθεί στη δημιουργία των θεσμικών της μηχανισμών, καθώς «ο ωκεανός αποτελεί ένα από τα κλειδιά για την κλιματική αλλαγή».
Η Γαλλία θα φιλοξενήσει ακόμη Σύνοδο για την «Ενιαία Υγεία» στο Παρίσι τον Απρίλιο και θα συνδιοργανώσει τη Σύνοδο «Africa Forward» στο Ναϊρόμπι τον Μάιο, που θα οδηγήσει στη Σύνοδο των G7 στο Εβιάν τον Ιούνιο, με στόχο τη σύνδεση της ατζέντας των IMF, World, WTO με την ατζέντα του ΟΗΕ για τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Ο κ. Μποναφόν είπε ακόμη ότι η Γαλλία δεν ενεργεί μόνη της. «Πρώτα απ’ όλα, δρούμε με τους Ευρωπαίους», ανέφερε, σημειώνοντας τον συχνό συντονισμό στη Νέα Υόρκη και στο Συμβούλιο Ασφαλείας με τους Ευρωπαίους εταίρους.
Ανέφερε ότι η συντριπτική πλειονότητα των κρατών-μελών εξακολουθεί να στηρίζει την πολυμέρεια, παραπέμποντας σε ψηφοφορίες με «πάνω από 170 ψήφους υπέρ» σε κρίσιμα ψηφίσματα και στις 142 ψήφους υπέρ της Διακήρυξης της Νέας Υόρκης για τη λύση των δύο κρατών στο Παλαιστινιακό.
«Αυτο που αντιμετωπίζουμε είναι μια περίπτωση στην οποία λίγες ισχυρές χώρες έχουν τον πειρασμό να αναθεωρήσουν την διεθνή τάξη, ενώ η συντριπτική πλειοψηφία των χωρών θέλουν να κρατήσουν σε τάξη τα Ηνωμένα Έθνη, να τα μεταρρυθμίσουν και να προχωρήσουν μπροστά». Παρά τις δυσκολίες, διαβεβαίωσε ότι η Γαλλία θα εργαστεί ώστε «το 2026 να δώσει θετικά αποτελέσματα».