Γιατί φλέγεται το Ιράν – Θα αντέξει το καθεστώς;

Θα αντέξει το καθεστώς στο Ιράν – Η αντιμετώπιση της εξέγερσης μπορεί να καθορίσει το μέλλον του καθεστώτος λέει στο ΚΥΠΕ ο Χ. Χρυσοστόμου
Η αντιμετώπιση της εξέγερσης στο Ιράν είναι πιθανόν να καθορίσει το μέλλον του καθεστώτος της Τεχεράνης, δήλωσε στο ΚΥΠΕ ο διεθνολόγος Χαράλαμπος Χρυσοστόμου. Οι διαδηλώσεις στο Ιράν βρίσκονται στη 12η μέρα, από τις 28 Δεκεμβρίου που ξεκίνησαν και φαίνεται να επεκτείνονται σε όλες τις πόλεις.
“Φαίνεται ότι οι διαδηλώσεις και οι διαμαρτυρίες επεκτείνονται σε πάρα πολλές πόλεις του Ιράν και στην πρωτεύουσα Τεχεράνη και αγγίζουν τα όρια πλέον της εξέγερσης. Δεν είναι δηλαδή μεμονωμένες διαμαρτυρίες σε κάποιες περιοχές. Είναι και βίαιες και γίνονται επιχειρήσεις από το καθεστώς του Ιράν για να κατασταλούν και με βίαιο τρόπο. Βρισκόμαστε δηλαδή σε μια κατάσταση γενικευμένης λαϊκής διαμαρτυρίας σε πάρα πολλές πόλεις, που αγγίζει τα όρια εξέγερσης”, ανέφερε ο κ. Χρυσοστόμου.
Σημείωσε ότι δεν είναι η πρώτη φορά που γίνεται αυτό, αναφερόμενος σε άλλες τέσσερις μεγάλες διαμαρτυρίες το 1999, είκοσι χρόνια μετά την ισλαμική Επανάσταση, το 2009 και πιο πρόσφατα το 2017-18, είχαμε και το 2022 μετά το θάνατο της Μαχσά Αμινί από την αστυνομία ηθών γιατί δεν φορούσε τη μαντήλα. «Τώρα είναι ίσως το πέμπτο κύμα τέτοιων διαδηλώσεων», επεσήμανε.
Όπως ανέφερε, η κύρια αιτία είναι οι άθλιες οικονομικές συνθήκες και η ακρίβεια με την άνοδο των τιμών που δυναστεύουν το μεγάλο μέρος του πληθυσμού του Ιράν. Άλλο αίτιο, πρόσθεσε, είναι ο αυταρχικός περιορισμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των ελευθεριών από το θεοκρατικό καθεστώς. «Η έλλειψη ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η φτώχεια και η οικονομική δυσπραγία έχουν ξεχειλίσει και βλέπουμε αυτές τις γενικευμένες πλέον διαδηλώσεις», ανέφερε.
Θα αντέξει το καθεστώς;
Ένα ερώτημα, σημείωσε ο κ. Χρυσοστόμου, είναι κατά πόσο θα επέμβουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και με ποιον τρόπο. Ήδη ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι αν συνεχίσει η βίαιη καταστολή και οι δολοφονίες διαδηλωτών θα επέμβουν οι Ηνωμένες Πολιτείες εναντίον του καθεστώτος του Ιράν.
Το δεύτερο ερώτημα, συνέχισε ο κ. Χρυσοστόμου, είναι πώς θα αντιδράσει το ίδιο το καθεστώς απέναντι σε αυτές τις διαδηλώσεις.
«Αυτά τα δύο καταλήγουν σε ένα πράγμα: εάν θα κρατηθεί στην εξουσία το καθεστώς ή αν πλέον είναι τόσο αποδυναμωμένων που ενδεχομένως να πέσει», υπογράμμισε ο κ. Χρυσοστόμου, σημειώνοντας ότι αυτό δεν μπορούμε να το απαντήσουμε με σιγουριά αυτή τη στιγμή.
Όπως είπε, μία βίαιη καταστολή με εκατοντάδες νεκρούς και χιλιάδες συλλήψεις, ενδεχομένως να επιτρέψει ακόμα μια φορά στο καθεστώς να επιβληθεί πάνω στις εξεγέρσεις. Σημείωσε, ωστόσο, ότι αυτή τη στιγμή το καθεστώς είναι πολύ αποδυναμωμένο και εκ των έσω και ενδέχεται να μην μπορεί πλέον να ελέγξει τις δυνάμεις ασφαλείας σε διάφορες περιοχές. Θύμισε, εξάλλου, ότι μετά τον πόλεμο με το Ισραήλ και το χτύπημα των Ηνωμένων Πολιτειών, η οικονομική και κοινωνική κατάσταση έχει επιδεινωθεί ακόμα περισσότερο. «Άρα, αν δεν μπορέσουν να συγκρατήσουν τη λαϊκή εξέγερση, τότε ενδεχομένως να προχωρήσουν σε κάποιου είδους πολιτικές ή οικονομικές ενέργειες ή αποφάσεις για να μετριάσουν την κατάσταση», εκτίμησε.
Σημείωσε, εξάλλου, ότι μεταρρυθμίσεις έγιναν και στο παρελθόν, σε κάποιο βαθμό, όμως δεν είχαν αποτέλεσμα, και γι’ αυτό επανέρχονται οι διαδηλώσεις και οι διαμαρτυρίες.
Όσον αφορά το ενδεχόμενο παρέμβασης από τις Ηνωμένες Πολιτείες, είπε ότι αν επιλέξουν να επέμβουν, είτε θα επιχειρηθεί να χτυπηθούν κυβερνητικοί στόχοι, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί περαιτέρω αστάθεια εντός του Ιράν ή θα κάνουν κάποιο στοχευμένο χτύπημα κατά της πολιτικής ή της στρατιωτικής ηγεσίας της Τεχεράνης, ακόμα και εναντίον του ίδιου του Χαμενεΐ, όπως είχαν χτυπήσει με χειρουργικό τρόπο παλαιότερα τον επικεφαλής του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι “η Τεχεράνη και το Ιράν δεν είναι Βενεζουέλα”, όπου μπορεί να απομακρυνθεί ο Πρόεδρος και να αντικατασταθεί από άλλη κυβέρνηση, ελεγχόμενη από τους Αμερικανούς. “Το κρίσιμο είναι ποιος θα διαδεχθεί τη σημερινή ηγεσία και είναι πάρα πολύ δύσκολο αυτή τη στιγμή, διότι είναι άλλο η οργή του λαού του Ιράν απέναντι στο καθεστώς και είναι άλλο να είναι φίλα προσκείμενη στους Αμερικανούς. Δεν ισχύει το δεύτερο”, τόνισε.
Άρα, συνέχισε, η ηγεσία που θα μπει δεν μπορεί να είναι μία εγκάθετη φιλοαμερικάνικη ηγεσία, όπως για παράδειγμα ο γιος του Σάχη, του προηγούμενου φιλοαμερικάνου που ανέτρεψε η ισλαμική επανάσταση.
Αυτή τη στιγμή, ανέφερε, δεν υπάρχει εσωτερική αντιπολίτευση, παρά μόνο η μαζική, γενικευμένη, λαϊκή αντίδραση, χωρίς πρόσωπο.