Για τα πάθη παρά για τις χαρές του έρωτα

Ουρανία Δημητρίου, «Γράμματα σε σένα», εκδόσεις Αλμύρα, 2024.
Η νεαρή δημιουργός Ουρανία Δημητρίου, από το πρώτο κιόλας εισαγωγικό πρελούδιο στην πρώτη ποιητική συλλογή της, προσδίδει μια καθολικότητα στην ποίηση που γράφει και φιλοδοξεί να γράψει περαιτέρω: «Γράμματα σε σένα που αγαπάς τον άνθρωπο με όλους τους τρόπους που μπορεί να αγαπήσει κανείς σε αυτόν τον κόσμο». (σελ. 9)
Οι στίχοι της διακρίνονται για την απλότητα και την καθαρότητά τους. Και είναι εκ προοιμίου ευπρόσδεκτη η πρόθεσή της για πρόσμιξη της ερωτικής γραμμής με την ποιητολογική προσέγγιση: «Κάθε νύχτα θα σου απαγγέλλω / όλα τα ποιήματα του κόσμου. / Μέχρι η ματιά μας / να γίνει στίχος». (σελ. 15)
Η αξιοποίηση όρων από τομείς μακράν και πέραν της ποίησης, αποφέρει πάντα αξιοπρόσεκτο αποτέλεσμα. Διότι οι όροι αυτοί εμφανίζονται ως εντελώς καινούργιοι στη νέα τους χροιά. Π.χ. στο ποίημα που ακολουθεί βλέπουμε μια μετάταξη της ποδοσφαιρικής ορολογίας στην ερωτική θεματική: «Σε έναν αγώνα άνισο / σε έβαλαν / να παλέψεις με τα μεγαθήρια. / Και να, που εσύ / – το ένα τοις χιλίοις φαβορί – το αιώνια τραυματισμένο δεκάρι, / έβαλες τέρμα από τα αποδυτήρια». (σελ. 18)
Γενικά, τα ποιήματα της Ου. Δ. είναι ευσύνοπτα. Και συχνά, όσο πιο ολιγόστιχα, τόσο και πιο συμπυκνωμένα και βαθυστόχαστα. Η ευστοχία, η λακωνικότητα, η ακριβόλογη λιτότητα, με βαθύ και καίριο νοηματικό φόρτο, είναι ουσιαστικές αρετές στην ποίηση: «Τα όνειρά μας λαθραία / σε μια βαλίτσα όλο πρέπει». (σελ. 22)
Συχνά, η νεαρή ποιήτρια θεματοποιεί την ερωτική απώλεια, την ερωτική ακύρωση, την ερωτική απογοήτευση. Με απλά λόγια, μιλά πιο συχνά για τα πάθη παρά για τις χαρές του έρωτα. Και το πράττει χωρίς μελοδραματισμούς και δακρύβρεχτους συναισθηματισμούς, παρά μόνο με καίρια εκφραστικότητα, παραστατικότητα και διάφανες εικόνες: «Κι αν κάποτε ακούσεις / ότι υπερέβαλλα στους άλλους / για εμάς, / μη με παρεξηγήσεις. / Είναι που στο μυαλό μου έκανα φωτιά / τη στάχτη που μου σκορπούσες». (σελ. 29)
Ιδού ακόμη ένα δείγμα ερωτικής θεματικής με επίκεντρο την ακύρωση, τη διαγραφή και την απογοήτευση: «Πριν προλάβω καν / να γευτώ την αλμύρα σου, / έσκασες σαν κύμα / στο μυαλό μου. / Και έμεινα εδώ / να κυνηγώ αφρούς / για πάντα». (σελ. 28)
Και μια παρατήρηση πάνω στη συγκεκριμένη θεματική. Η ποιήτρια, ασφαλώς ακούσια, στην προσπάθειά της να είναι απλή, λιτή και κατανοητή, διολισθαίνει κάποτε στην απλοϊκότητα. Διακρίνεται από αρκετή ωριμότητα, ούτως ώστε να μην καταδέχεται στιχάκια που θυμίζουν ερωτευμένη μαθητριούλα. Αυτή τη μαθητριούλα οφείλει να ξεριζώσει εντελώς από μέσα της.
Η φαντασία και η δεξιότητα – δυνατότητα υλοποίησης απρόσμενων και αναπάντεχων συνειρμών, είναι πάντοτε ουσιαστικός αρωγός για την ποιητική πραγμάτωση. Στο παράδειγμα που ακολουθεί η νεαρή ποιήτρια, σ΄ ένα φαινομενικά ανώδυνο ποίημα, αγγίζει τη σύγχρονη πολιτική ιστορία της Ελλάδας σ΄ ένα σημείο που εξακολουθεί ακόμη να πονά. Το ποίημα αυτό συνιστά και μια, ευπρόσδεκτη, ομολογία πολιτικών φρονημάτων: «Λένε ότι αν ακουμπήσεις ένα κοχύλι στο αφτί, / ακούς τη θάλασσα. / Αν πάρεις ένα από τη Μακρόνησο, / ακούς κόκκινο σπαραγμό». (σελ. 41)
Όλα τα ποιήματα πολιτικής πνοής είναι ευπρόσδεκτα, καθώς κι ο κάθε ποιητής – ποιήτρια μετέχει στο κοινωνικό γίγνεσθαι, γίνεται δέκτης και πομπός κοινωνικών κραδασμών, τους οποίους και οφείλει να εκφράσει ποιητικά. Σ΄ αυτές ειδικά τις περιπτώσεις η υπαινικτικότητα και η υποβολή είναι ακόμα πιο αναγκαίες. Η αμιγώς πολιτική ορολογία πιστεύω ότι δεν ενισχύει την πολιτική ποίηση. Αντιθέτως, μάλλον της αφαιρεί κάτι από τη δύναμη του αισθητικού πυρός: «Από πιο μέσα ξεπήδησε / το αριστερό μου παρελθόν, / παλιά θαμμένο / με μπογιά όμως που ακόμα μυρίζει». (σελ. 39)
Η νεαρή ποιήτρια φιλοδοξεί να γράψει πολιτικά ποιήματα ιδεολογικό – φιλοσοφικής υφής. Γι’ αυτό όμως χρειάζεται μεγαλύτερη και βαθύτερη γνωσιολογική υποδομή. Θα χρειαστεί λοιπόν να διαβάσει περισσότερο. Έτσι θα δημιουργήσει και τις προϋποθέσεις για βαθύτερη και πιο βαθυστόχαστη ποίηση, με καίριες τομές, επισημάνσεις και ακόμη πιο καίρια ερωτήματα. Έχει όλο τον καιρό μπροστά της γι’ αυτό το διάβασμα, γι’ αυτή την μελέτη. Επί του προκειμένου πιστεύω πως θα ήταν καλό να θητεύσει, για την ακρίβεια να μαθητεύσει, στον ποιητικό κόσμο των ημετέρων Τεύκρου Ανθία και θοδόση Πιερίδη, καθώς και των Ελλαδιτών Κώστα Βάρναλη, Γιάννη Ρίτσου, Νικηφόρου Βρεττάκου, Μανώλη Αναγνωστάκη, Τάσου Λειβαδίτη, Τίτου Πατρίκιου και άλλων.
Ωστόσο, δεν θα ήθελα να ολοκληρώσω αυτή την παρουσίαση με παρατηρήσεις και μεμψιμοιρίες. Επιλέγω να αξιοποιήσω και να υιοθετήσω τα όσα λέει ο Αντώνης Μπαλασόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής Συγκριτικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, ο οποίος και προλογίζει το ποιητικό βιβλίο της φοιτήτριάς του Ουρανίας Δημητρίου. Σύμφωνα λοιπόν με τον κ. καθηγητή η νεαρή ποιήτρια: «… εκφράζει λαχτάρα και τρυφερότητα αποφεύγοντας τη μεγαλοστομία και τον στόμφο …η ποίησή της αναζητά μια συχνότητα εγγύτητας και αμεσότητας». Έτσι έχουν τα πράγματα και μπορεί να γίνουν πολύ καλύτερα στο μέλλον…
g.frangos@cytanet.com.cy