Γροιλανδία: Η Ευρώπη χρειάζεται τις ΗΠΑ, αλλά πρέπει και να ορθώσει ανάστημα

Ηκρίση που έχει ξεσπάσει σχετικά με τη Γροιλανδία ενδέχεται να αποτελέσει τη θρυαλλίδα που θα αναγκάσει την Ευρώπη να ορθώσει ανάστημα στον Αμερικανικό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, καθώς αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι μια αμερικανική απόπειρα προσάρτησης του νησιού θα μπορούσε να τινάξει στον αέρα τη διατλαντική συμμαχία του ΝΑΤΟ.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν ανεχθεί τις απαιτήσεις του Τραμπ σχεδόν επί έναν χρόνο, καθώς έχει πιέσει τις χώρες του ΝΑΤΟ να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ και έχει απειλήσει να αποσύρει την αμερικανική στήριξη προς την Ουκρανία στο πλαίσιο μιας ειρηνευτικής διαδικασίας που φαίνεται να ευνοεί τη Ρωσία. Αντέδρασαν επίσης χλιαρά στους αμερικανικούς τυχοδιωκτισμούς στο εξωτερικό, όπως στη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο.
Η «δουλοπρέπεια» αυτή συχνά εκφράστηκε δημόσια. Αρκετοί Ευρωπαίοι ηγέτες διαγκωνίστηκαν για το ποιος θα αναλάβει τον ρόλο του «διαμεσολαβητή» με τον Τραμπ, ενώ ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, προκάλεσε ποικίλα σχόλια όταν αποκάλεσε τον Τραμπ «μπαμπάκα» κατά τη διάρκεια μιας συνόδου κορυφής πέρυσι τον Ιούνιο.
Όμως, οι επαναλαμβανόμενες και ολοένα πιο πολεμοχαρείς απαιτήσεις του Τραμπ, που ζητά από τη Δανία να παραχωρήσει ή να πουλήσει το ημιατόνομο έδαφος της Γροιλανδίας προκάλεσαν μία από τις μεγαλύτερες κρίσεις στην ιστορία της διατλαντικής συνεργασίας – και ίσως αναγκάσουν την Ευρώπη να χαράξει μια κόκκινη γραμμή στο χιόνι, σημειώνει σε ανάλυσή του ο Guardian.
«Η φιλοδοξία του προέδρου είναι εμφανής», δήλωσε ο Δανός υπουργός Εξωτερικών, Λαρς Λόκε Ράσμουσεν, στο Fox News μετά τις πρόσφατες συνομιλίες στην Ουάσιγκτον. «Προφανώς έχουμε κόκκινες γραμμές. Έχουμε 2026, μπορείς να κάνεις εμπόριο, αλλά δεν “εμπορεύεσαι” ανθρώπους», πρόσθεσε.
Μετά από την ωριαία συνάντηση που είχαν με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ, Τζ.Ντ. Βανς, και τον υπουργό Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, ο Ράσμουσεν και η υπουργός Εξωτερικών της Γροιλανδίας, Βίβιαν Μότσφελντ, εντοπίστηκαν εμφανώς απογοητευμένοι και καταβεβλημένοι να καπνίζουν έξω από το κτίριο Eisenhower Executive Building στην Ουάσινγκτον.
«Στην περίπτωση της Γροιλανδίας, οι Ευρωπαίοι βρήκαν μια κόκκινη γραμμή που πραγματικά θέλουν να υπερασπιστούν», σημειώνει η Κριστίνε Μπερζίνα, ανώτερη ερευνήτρια στο German Marshall Fund για θέματα αμερικανικής άμυνας και διατλαντικής ασφάλειας.
«Όλα τα άλλα έχουν υπάρξει αντικείμενο διαπραγμάτευσης… αλλά η περίπτωση της Γροιλανδίας είναι διαφορετική, γιατί αφορά ζήτημα κυριαρχίας – και το αν η Ευρώπη είναι ικανή να υπερασπιστεί τον εαυτό της, το έδαφός της, τα δικαιώματά της».
Η Ευρώπη, ωστόσο, βρίσκεται σε «διπλωματικά μειονεκτική θέση» λόγω της εξάρτησής της από τις ΗΠΑ για την ασφάλειά της, τονίζει ο πρώην πρωθυπουργός της Λετονίας, Κρίστιανις Κάρινς.
«Η Ευρώπη δυστυχώς δεν βρίσκεται σε θέση να αντιταχθεί σθεναρά, γιατί, ας πούμε, αν ξεκινούσε μια διαμάχη στον εμπορικό τομέα, είμαι βέβαιος ότι οι ΗΠΑ θα απαντούσαν αντίστοιχα ή και πιο σκληρά», εξηγεί. «Στο τέλος της ημέρας, η Ευρώπη εξακολουθεί να χρειάζεται τις ΗΠΑ», προσθέτει.
Η πίεση δε προς τους αξιωματούχους της Δανίας και της Γροιλανδίας είναι τεράστια. Μία ημέρα μετά τη συνάντηση με Αμερικανούς αξιωματούχους, η εμφανώς συγκινημένη Μότσφελντ δήλωσε ότι έχει καταβληθεί από τις εξελίξεις των τελευταίων ημερών των διαπραγματεύσεων.
«Η Δανία υπήρξε μόνο ένας καλός σύμμαχος των ΗΠΑ», σημειώνει η Μαρισόλ Μάντοξ, ανώτερη ερευνήτρια στο ινστιτούτο Αρκτικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Ντάρμουθ. «Γι’ αυτό και είναι τόσο εξωφρενικό: είναι σαν να πηγαίνεις στον καλύτερό σου φίλο και να του ρίχνεις ξαφνικά μια σφαλιάρα… Χωρίς καμία πρόκληση», τονίζει.
Το ενδιαφέρον του Τραμπ όμως, να αποκτήσει το νησί εντείνεται όλο και περισσότερο από τότε που ο παλιός του φίλος Ρόναλντ Λόντερ, κληρονόμος της εταιρείας καλλυντικών Estée Lauder, έριξε την ιδέα για πρώτη φορά το 2019. Ο Λευκός Οίκος επικαλείται λόγους εθνικής ασφάλειας, αλλά ο Τραμπ έχει παραδεχτεί ότι σημαντικό ρόλο παίζει και το γόητρο. Την προηγούμενη εβδομάδα δήλωσε στους New York Times ότι η κατοχή της Γροιλανδίας είναι «αυτό που θεωρώ ψυχολογικά απαραίτητο για την επιτυχία». Την Παρασκευή, δε, ο Τραμπ απείλησε να επιβάλει δασμούς στις χώρες που δεν «συμφωνούν» με τη φιλοδοξία του να προσαρτήσει τη Γροιλανδία.
Ορισμένοι αξιωματούχοι στην κυβέρνησή του -ιδίως ο αντιπρόεδρος Βανς- βλέπουν την εμμονή του Τραμπ με τη Γροιλανδία ως μια ευκαιρία να ανοίξουν ένα ακόμα μέτωπο σύγκρουσης με τους Ευρωπαίους συμμάχους, και Ευρωπαίοι διπλωμάτες θεωρούν την απόφασή του να συμμετάσχει στις διαπραγματεύσεις ως αρνητικό σημάδι.
Ο Βανς «το απολαμβάνει ιδιαίτερα αυτό», δήλωσε ένας εξ αυτών. «Είναι ξεκάθαρο γιατί έχει εμπλακεί και αυτό θα κάνει τις συνομιλίες πιο συναισθηματικά φορτισμένες». Το Politico ανέφερε ότι 10 υπουργοί και αξιωματούχοι που ρωτήθηκαν για την εμπλοκή του απάντησαν ότι δεν τον θεωρούν σύμμαχο στο θέμα της Γροιλανδίας ή σε άλλα διατλαντικά ζητήματα.
Η Ευρώπη απάντησε επιχειρώντας να αποδυναμώσει το επιχείρημα της κυβέρνησης Τραμπ ότι η Γροιλανδία δεν διαθέτει επαρκεί προστασία έναντι πιθανής ρωσικής ή κινεζικής επίθεσης. Στο πλαίσιο αυτό, ένα μικρό γαλλικό στρατιωτικό απόσπασμα έφτασε στο νησί την Πέμπτη, στο πλαίσιο μια περιορισμένης στρατιωτικής ανάπτυξης που περιλαμβάνει στρατεύματα από τη Γερμανία, τη Σουηδία, τη Νορβηγία, τη Φινλανδία, την Ολλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
«Η άμυνα και η προστασία της Γροιλανδίας είναι κοινή ανησυχία για ολόκληρη τη συμμαχία του ΝΑΤΟ», δήλωσε η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρέντερικσεν. Ο Ράσμουσεν και η Μότσφελντ έχουν προγραμματίσει να συναντηθούν με τον γενικό γραμματέα της Συμμαχίας, Ρούτε, για συνομιλίες τη Δευτέρα.
Με την ανάπτυξη στρατευμάτων και μέσων, όπως σημειώνει ο Κάρινς, οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα μπορούσαν να άρουν το ανωτέρο πρόσχημα της κυβέρνησης Τραμπ.
«Ο πρόεδρος Τραμπ έχει πλέον αποδείξει ότι θέλει να κάνει τα πράγματα με τον δικό του τρόπο», πρόσθεσε. Όμως αν η Ευρώπη ενισχύσει τη στρατιωτική ασφάλεια της Γροιλανδίας, «αποκρούει ένα βασικό επιχείρημα της κυβέρνησης Τραμπ» για την προσάρτησή της.
Πέρα από την ανάπτυξη στρατευμάτων, υπάρχουν πολλές ακόμη ιδέες για το πώς η ΕΕ μπορεί να προστατεύσει τη δανική κυριαρχία στη Γροιλανδία και να επιβάλει το ευρωπαϊκό ενδιαφέρον. Οι πιο απλές προτάσεις περιλαμβάνουν τη σύγκληση στη Νουούκ διεθνούς συνόδου για την ασφάλεια στην Αρκτική, την οποία θα συνδιοργανώσουν η Δανία και η Γροιλανδία, μαζί με την ΕΕ και χώρες εκτός ΕΕ, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς, η Νορβηγία και οι ΗΠΑ.
Έχουν κυκλοφορήσει όμως και πιο ριζοσπαστικές ιδέες, όπως το «πάγωμα» της ψηφοφορίας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την επικύρωση της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ που συμφωνήθηκε με τον Τραμπ στο στο Τέρνμπερι της Σκωτίας πέρυσι. Μια ομάδα σοσιαλιστών και πράσινων ευρωβουλευτών υποστηρίζει ότι η ψηφοφορία επί της συμφωνίας που έχει προγραμματιστεί για τον Φεβρουάριο, θα «εκλαμβανόταν εύκολα ως επιβράβευση… των πράξεών του».
Μια τέτοια κίνηση, ωστόσο, είναι απίθανο να περάσει στο δεξιόστροφο Κοινοβούλιο, όπου πολλοί ευρωβουλευτές διστάζουν να προκαλέσουν τον Λευκό Οίκο.
Την επόμενη μέρα αφότου ο Ράσμουσεν δήλωσε ότι ο Τραμπ είναι αποφασισμένος να «κατακτήσει» τη Γροιλανδία, αξιωματούχοι της ΕΕ συνέχισαν να μιλούν με διπλωματικό τόνο. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, περιέγραψε τις ΗΠΑ την Πέμπτη ως σύμμαχο και εταίρο, αναφερόμενη στην κατάσταση στη Γροιλανδία.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στο πώς η ΕΕ επιδιώκει να ενισχύσει τη στήριξή της στο νησί, επικαλούμενη το άνοιγμα γραφείου στη Νουούκ και την πρόταση για διπλασιασμό της οικονομικής βοήθειας από ΕΕ. «Η Γροιλανδία μπορεί να βασίζεται σε εμάς, πολιτικά, οικονομικά και χρηματοδοτικά», δήλωσε στους δημοσιογράφους.
Ο Κωνσταντίνος Κόμπος, υπουργός Εξωτερικών της Κύπρου, που αυτή την περίοδο ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία της ΕΕ, δήλωσε από την πλευρά του ότι η Ένωση χρειάζεται να εντείνει τον διάλογο με τις ΗΠΑ για τη Γροιλανδία. «Ίσως [η σημερινή κυβέρνηση] είναι διαφορετική από αυτό που έχουμε συνηθίσει -και είναι- αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι έχουμε την πολυτέλεια να απαντήσουμε με αυτοαπομόνωση», τόνισε.
Πηγή: skai.gr