Του Νεόφυτου Νεοφύτου
Η απουσία ολοκληρωμένου στρατηγικού σχεδιασμού για την ενέργεια επιβεβαιώθηκε για ακόμη μία φορά με την κατάθεση νομοσχεδίου που επιτρέπει την εμπλοκή της ΑΤΗΚ στον ενεργειακό τομέα. Η συμμετοχή της ΑΤΗΚ στην αγορά ενέργειας δεν είναι αυτή καθεαυτή αρνητική. Αρνητικό είναι ότι η κυβέρνηση προχωρά χωρίς σαφές σχέδιο, δημιουργώντας δύο ημικρατικούς οργανισμούς –ΑΤΗΚ και ΑΗΚ– που θα ανταγωνίζονται μεταξύ τους και με ιδιώτες, χωρίς καθορισμένους στρατηγικούς στόχους και χωρίς ξεκάθαρο όφελος για τους πολίτες.
Πριν από την κατάθεση και ψήφιση του νομοσχεδίου, η κυβέρνηση και τα αρμόδια υπουργεία όφειλαν να διαβουλευθούν με τα διοικητικά συμβούλια και τους εργαζομένους των δύο οργανισμών. Να παρουσιαστούν οι στρατηγικές επιδιώξεις, τα όρια δραστηριοποίησης και οι δυνατότητες συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας. Να προηγηθεί ολοκληρωμένη μελέτη κόστους-οφέλους. Και έπειτα να ληφθούν αποφάσεις.
Η νέα νομοθεσία δίνει στην ΑΤΗΚ τη δυνατότητα δραστηριοποίησης, πέραν των τηλεπικοινωνιών και της τεχνολογίας, και σε έργα ενέργειας και συναφείς κλάδους, αποκλείοντας τη συμβατική παραγωγή. Ωστόσο, δύο τροπολογίες του ΑΚΕΛ που προνοούσαν ασφαλιστικές δικλίδες και σαφείς προϋποθέσεις για τη δραστηριοποίηση της ΑΤΗΚ δεν εγκρίθηκαν, με αποτέλεσμα να διαμορφώνεται ένα ασαφές και ομιχλώδες πλαίσιο. Έτσι, η ΑΤΗΚ καλείται να ανταγωνιστεί την ΑΗΚ, ενώ θα μπορούσε –με σωστό σχεδιασμό– να υπάρξει στενή συνεργασία αμοιβαίου οφέλους, με στόχο φθηνότερο ηλεκτρικό ρεύμα για τους καταναλωτές.
Παράλληλα, δημιουργείται σοβαρός κίνδυνος οι ιδιώτες που κατέχουν άδειες ΑΠΕ και δεν τις αξιοποίησαν να εκμεταλλευτούν το νέο ανταγωνιστικό περιβάλλον και να τις μεταπωλήσουν στην ΑΤΗΚ με υπερκέρδη. Το ΑΚΕΛ είχε εισηγηθεί να προηγηθεί διαφορετική νομοθεσία που να προβλέπει ανάκληση των αδειών από όσους τις κατέχουν, αλλά δεν τις αξιοποιούν, επιδιώκοντας κερδοσκοπία μέσω μεταπώλησης. Η πρόταση αυτή δεν υιοθετήθηκε.
Σε έναν εθνικά στρατηγικό τομέα όπως η ενέργεια, η κυβέρνηση ενεργεί αποσπασματικά. Θα μπορούσε, σε συνεργασία με ΑΤΗΚ και ΑΗΚ, να εκπονήσει ενιαίο στρατηγικό σχέδιο παρέμβασης με επίκεντρο τον καταναλωτή και τη μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας.
Η εφαρμογή της νέας νομοθεσίας πρέπει να παρακολουθείται στενά, ώστε να αποφευχθούν στρεβλώσεις που θα πλήξουν δύο κρίσιμους ημικρατικούς οργανισμούς. Ο ρόλος τους είναι να παρέχουν φθηνές και ποιοτικές υπηρεσίες προς τους πολίτες, σε αντίθεση με ιδιώτες που συχνά στοχεύουν πρωτίστως στο μέγιστο κέρδος, ακόμη και εις βάρος της ποιότητας και της εξυπηρέτησης.
Ενέργεια χωρίς στρατηγικό σχεδιασμό, δύο ημικρατικοί στον ίδιο στίβο
Η κυβέρνηση της Κύπρου επικρίνεται για την έλλειψη στρατηγικού σχεδιασμού στον τομέα της ενέργειας, με την πρόσφατη νομοθεσία που επιτρέπει στην ΑΤΗΚ να δραστηριοποιηθεί στον ενεργειακό τομέα να αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η κριτική επικεντρώνεται στο γεγονός ότι η κυβέρνηση προχωρά σε αυτή την κίνηση χωρίς σαφή στρατηγικούς στόχους και χωρίς να έχει διαβουλευτεί με τους εμπλεκόμενους φορείς, δημιουργώντας δυνητικά έναν ανταγωνισμό μεταξύ δύο ημικρατικών οργανισμών (ΑΤΗΚ και ΑΗΚ) και ιδιωτών. Η έλλειψη ολοκληρωμένης μελέτης κόστους-οφέλους και η μη υιοθέτηση τροπολογιών που θα εξασφάλιζαν διαφάνεια και σαφείς προϋποθέσεις για τη δραστηριοποίηση της ΑΤΗΚ, εντείνουν τις ανησυχίες. Υπάρχει φόβος ότι ιδιώτες που κατέχουν άδειες ΑΠΕ χωρίς να τις αξιοποιούν θα εκμεταλλευτούν την κατάσταση για να μεταπωλήσουν τις άδειες στην ΑΤΗΚ με υπερκέρδη. Η έλλειψη στρατηγικού σχεδιασμού θεωρείται ιδιαίτερα προβληματική σε έναν εθνικά στρατηγικό τομέα όπως η ενέργεια. Η κυβέρνηση θα μπορούσε να συνεργαστεί με την ΑΤΗΚ και την ΑΗΚ για να εκπονήσει ένα ενιαίο σχέδιο με στόχο τη μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για τους καταναλωτές. Η εφαρμογή της νέας νομοθεσίας θα πρέπει να παρακολουθείται στενά για να αποφευχθούν στρεβλώσεις που θα μπορούσαν να πλήξουν τους δύο ημικρατικούς οργανισμούς. Ο κύριος στόχος τους πρέπει να είναι η παροχή φθηνών και ποιοτικών υπηρεσιών στους πολίτες, σε αντίθεση με τους ιδιώτες που συχνά επιδιώκουν το μέγιστο κέρδος.
