Η αλήθεια δεν μοντάρεται

Του Κωνσταντίνου Ζαχαρίου
Υπάρχουν στιγμές στην πολιτική ζωή όπου το πρόβλημα δεν είναι μόνο όσα αποκαλύπτονται, αλλά –κυρίως– όσα δεν απαντώνται.
Το βίντεο που κυκλοφορεί τις τελευταίες ημέρες και αφορά πρακτικές χρηματοδοτήσεων, διασυνδέσεων και «διευκολύνσεων» γύρω από την κυβέρνηση Χριστοδουλίδη συνιστά σοβαρό θεσμικό πλήγμα και δοκιμασία για τη δημοκρατική αξιοπιστία της χώρας.
Η κυβέρνηση επέλεξε να σχολιάσει όχι την ουσία, αλλά τη μορφή. Χαρακτήρισε το υλικό «κακόβουλο» και «μονταρισμένο», αποφεύγοντας επιμελώς να απαντήσει στο βασικό ερώτημα που απασχολεί την κοινωνία: Ειπώθηκαν ή δεν ειπώθηκαν όσα ακούγονται; Υπάρχουν ή δεν υπάρχουν αυτές οι συνομιλίες;
Η επίκληση του μοντάζ δεν αποτελεί διάψευση. Είναι υπεκφυγή.
Το μοντάζ δεν δημιουργεί λόγια από το μηδέν. Δεν επινοεί γεγονότα. Η δημοσιογραφία, άλλωστε, βασίζεται καθημερινά στην επιλογή και την επεξεργασία υλικού, χωρίς αυτό να ακυρώνει την αλήθεια όσων αποτυπώνονται.
Όταν μια κυβέρνηση κρύβεται πίσω από τεχνικούς όρους για να αποφύγει πολιτικές απαντήσεις, το πρόβλημα δεν είναι επικοινωνιακό. Είναι βαθιά θεσμικό.
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η παρατεταμένη σιωπή των αρμόδιων ανεξάρτητων Αρχών, όπως η Γενική Εισαγγελία και η Ανεξάρτητη Αρχή Κατά της Διαφθοράς. Όταν εγείρονται ζητήματα που αγγίζουν πιθανές θεσμικές εκτροπές, οικονομικές συναλλαγές εκτός πλαισίου και ενδεχόμενες παραβιάσεις ευρωπαϊκών κανόνων, η αδράνεια δεν είναι ουδετερότητα. Είναι ανοχή. Και η ανοχή, σε τέτοιες περιπτώσεις, εκλαμβάνεται εύλογα ως συγκάλυψη.
Η ευθύνη βαραίνει πρωτίστως τον ίδιο τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Όχι μόνο για όσα ενδέχεται να έγιναν, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο επιλέγει να τα διαχειριστεί. Η πολιτική ηγεσία δεν κρίνεται μόνο από τις πράξεις της, αλλά και από την ικανότητά της να εγγυάται διαφάνεια, λογοδοσία και καθαρές απαντήσεις. Η σιωπή, τα μισόλογα και οι επικοινωνιακοί ελιγμοί δεν συνιστούν ηγεσία.
Σε μια κοινωνία που έχει πληρώσει ακριβά τη διαφθορά, τα σκάνδαλα και τη θεσμική χαλάρωση, η ανοχή έχει εξαντληθεί. Οι πολίτες δεν ζητούν εντυπώσεις. Ζητούν αλήθεια. Δεν ζητούν χαρακτηρισμούς. Ζητούν απαντήσεις. Και αυτές δεν μπορούν να δοθούν ούτε με τεχνικά προσχήματα ούτε με επιλεκτικές σιωπές.
Όσο η κυβέρνηση αποφεύγει την ουσία, τόσο βαθαίνει το ρήγμα εμπιστοσύνης. Και όσο οι θεσμοί δεν επιτελούν το ρόλο τους, τόσο ενισχύεται η αίσθηση ότι κάποιοι παραμένουν υπεράνω ελέγχου. Σε μια δημοκρατία, αυτό δεν είναι απλώς πρόβλημα. Είναι προειδοποίηση.
Η κοινωνία παρακολουθεί. Και η Ιστορία καταγράφει.