Η εξέλιξη της χαρακτικής στην Ευρώπη στο Δημοτικό Μουσείο Χαρακτικής Χαμπή

Το Δημοτικό Μουσείο Χαρακτικής Χαμπή στη Λευκωσία παρουσιάζει με αφορμή την Κυπριακή Προεδρία στο Συμβούλιο της Ευρώπης, μια σημαντική έκθεση χαρακτικών από τη συλλογή του.
Η Εξέλιξη της Χαρακτικής στην Ευρώπη από τον 16ο αιώνα μέχρι σήμερα μέσα από έργα της συλλογής του Μουσείου Χαρακτικής Χαμπή. Η έκθεση περιλαμβάνει μόνο τις δυό πρώτες τεχνικές της χαρακτικής, ΞΥΛΟΓΡΑΦΙΑ και ΧΑΛΚΟΓΡΑΦΙΑ.
Στην πρώτη ξενάγηση στην έκθεση που έγινε από τον διευθυντή του Μουσείου Γιώργο Τσαγγάρη, προσκλήθηκαν τα μέλη της Συμβουλευτικής Επιτροπής του Μουσείου, οι δημοτικοί σύμβουλοι του Δήμου Λευκωσίας Μικαέλα Κυθρεώτη Μχλάπα, ο Κώστας Κωνσταντίνου και Μυρούλα Λάμπρου, η Μέλια Αβραάμ, η Αίγλη Καμίτση, ο Ανδρέας Παράσχος, ο Στέλιος Στυλιανού διευθυντής του Μουσείου Χαρακτικής Χαμπή στα Πλατανίστεια και η Έλενα Αλωνεύτη λειτουργός του Μουσείου στη Λευκωσία.
Η έκθεση προσφέρει ένα πανόραμα των δύο βασικών τεχνικών της χαρακτικής, της ξυλογραφίας και της χαλκογραφίας στην Ευρώπη. Τα έργα έχουν επιλεγεί με κριτήρια την ποικιλία των περιόδων στις οποίες δημιουργήθηκαν - απο τον 16ο αιώνα μέχρι και τη σύγχρονη περίοδο - καθώς και την ποικιλία των θεμάτων. Δίνεται έμφαση στην παρουσίαση των διαφορετικών μεθόδων των δύο τεχνικών.
Στόχος της έκθεσης είναι να αναδείξει τη δημιουργικότητα των χαρακτών και την εφευρετικότητά τους στον ανταγωνισμό με τις τεχνικές του σχεδίου και της ζωγραφικής, μέσα από έργα που αποτελούν τόσο δημιουργίες όσο και αναπαραγωγές. Με στόχο να υπογραμμιστεί ο πρωταρχικός και ουσιαστικός ρόλος της χαρακτικής στη διάδοση της εικόνας σε όλα τα κοινωνικά στρώματα, η έκθεση παρουσιάζει τόσο ανεξάρτητα έργα όσο και εικονογραφήσεις βιβλίων, που απευθύνονται σε ένα ευρύ κοινό. Προσφέρει επίσης μια εικόνα των ευρωπαϊκών καλλιτεχνικών κινημάτων, με έργα των μεγάλων ονομάτων της ζωγραφικής και της χαρακτικής. Από διαχρονική άποψη, παρουσιάζει τις πολλές ανταλλαγές στον κόσμο της τέχνης μεταξύ ευρωπαϊκών χωρών.
Λιγα λόγια για την ιστορία των δυο τεχνικών
Η χαρακτική εμφανίστηκε στη Δύση στις αρχές του 15ου αιώνα και συνέβαλε καθοριστικά στη διάδοση των κειμένων και των εικόνων. Η ξυλογραφία, αρχική μορφή χαρακτικής, βασίστηκε στη χάραξη ξύλινων μπλοκ που μπορούσαν να τυπωθούν εύκολα μαζί με τα τυπογραφικά στοιχεία. Στην τεχνική αυτή, μόνο τα ανάγλυφα, αχάρακτα μέρη του ξύλου συγκρατούν το μελάνι και αποτυπώνονται στο χαρτί. Η δυνατότητα πολλαπλασιασμού των έργων έδωσε στους καλλιτέχνες τη δυνατότητα να διαδώσουν τα σχέδιά τους σ ευρύτερο κοινό.
Από τον 15ο αιώνα, η ξυλογραφία άρχισε να ανταγωνίζεται τη χαλκογραφία, η οποία προέρχεται από την τέχνη των χρυσοχόων. Η χάραξη σε μεταλλικές μήτρες, κυρίως από χαλκό, επέτρεπε μεγαλύτερη ακρίβεια και λεπτομέρεια, καθώς το μέταλλο είναι πιο ανθεκτικό και ομοιογενές από το ξύλο. Στη χαλκογραφία, το μελάνι συγκρατείται στις χαραγμένες γραμμές, ενώ τα λεία μέρη καθαρίζονται, διαδικασία που ονομάζεται βαθυτυπία.
Παρότι η χαρακτική σημείωσε μεγάλη πρόοδο, δεν απέκτησε ποτέ το κύρος της ζωγραφικής, καθώς δυσκολεύεται να αποδώσει πλήρως τις αποχρώσεις του φωτός και του χρώματος. Ωστόσο, πολλοί σημαντικοί καλλιτέχνες υπήρξαν και χαράκτες, δημιουργώντας αυθεντικά έργα υψηλής καλλιτεχνικής αξίας που έφεραν την τέχνη πιο κοντά στο ευρύ κοινό.
ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΧΑΡΑΚΤΙΚΗΣ ΧΑΜΠΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑ
21 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ – 18 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2026
Επιμελήτρια - Κείμενα: Helene Reeb
Συλλογή: Μουσείον Χαρακτικής Χαμπή
ΩΡΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ
ΤΕΤΑΡΤΗ – ΣΑΒΒΑΤΟ
10:00 – 13:00 / 15:00 – 17:00