Η Κύπρος ένα βήμα πριν από την ένταξη στην Σένγκεν - Στην κρίση του Συμβουλίου Δικαιοσύνης η τελική απόφαση

Η Κύπρος θα μπορούσε να κάνει ένα αποφασιστικό βήμα προς την ένταξή της στον χώρο Σένγκεν ήδη από αυτή την Άνοιξη, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να υιοθετήσει τους προσεχείς μήνες την έκθεση αξιολόγησης Σένγκεν για τη χώρα, όπως δήλωσε στο Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Ευρωπαίος Επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης, Μάγκνους Μπρούνερ. Βρέθηκε στην Κύπρο για το άτυπο Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ.
Σε συνέντευξή του στο ΚΥΠΕ, επιβεβαίωσε ότι η Κύπρος έχει σημειώσει «σημαντική πρόοδο» σε όλες τις εκκρεμείς τεχνικές απαιτήσεις, μεταθέτοντας την απόφαση για ένταξη της χώρας στο Σένγκεν σε μια πολιτική απόφαση του Συμβουλίου, μόλις επιβεβαιωθεί επισήμως η ετοιμότητα.
Ο Επίτροπος τόνισε ότι η Επιτροπή στηρίζει πλήρως τις προσπάθειες της Κύπρου για ένταξη στον χώρο Σένγκεν και εργάζεται στενά με τις κυπριακές αρχές για την επίτευξη αυτού του στόχου. Το Σένγκεν, όπως είπε, παραμένει ένα από τα πιο απτά επιτεύγματα της ΕΕ, προσφέροντας ελευθερία διακίνησης και ενισχύοντας τον τουρισμό, το εμπόριο και την καθημερινή ζωή σε ολόκληρη την Ένωση.
«Η Επιτροπή θα υιοθετήσει την έκθεση αξιολόγησης Σένγκεν για την Κύπρο την Άνοιξη και μόλις επιβεβαιωθεί η τεχνική ετοιμότητα, θα εναπόκειται στο Συμβούλιο να λάβει ομόφωνη απόφαση για την ένταξη», ανέφερε.
Σε περισσότερο από τις μισές μειώθηκαν οι παράνομες διελεύσεις συνόρων
Το θετικό μήνυμα για τη Σένγκεν έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση προετοιμάζεται να περάσει από το στάδιο της νομοθέτησης στην πλήρη εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο τον Ιούνιο του 2026. Ο κ. Μπρούνερ χαρακτήρισε το 2025 μια πολύ καλή χρονιά για την πολιτική μετανάστευσης και ασύλου στην ΕΕ», σημειώνοντας ότι οι παράνομες διελεύσεις συνόρων έχουν μειωθεί κατά περισσότερο από το ήμισυ σε σύγκριση με το 2023.
«Όχι μόνο οι παράνομες διελεύσεις συνόρων έχουν μειωθεί κατά περισσότερο από το ήμισυ από το 2023, αλλά έχουμε επίσης προχωρήσει στην εφαρμογή του Συμφώνου για το Άσυλο και τη Μετανάστευση και υιοθετήσει νέα μέτρα που το συμπληρώνουν σε χρόνο-ρεκόρ», είπε. Μεταξύ των νέων εργαλείων περιλαμβάνονται η έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας και ο κοινός κατάλογος ασφαλών χωρών καταγωγής, με στόχο τη μείωση της πίεσης στα εθνικά συστήματα ασύλου και την απλούστευση των διαδικασιών σε ολόκληρη την Ένωση.
Αναγνωρίζοντας ότι τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ αντιμετωπίζουν διαφορετικές προκλήσεις, ο κ. Μπρούνερ τόνισε ότι υπάρχει «ισχυρή δέσμευση για την εφαρμογή του Συμφώνου» και ότι η Ένωση βρίσκεται σε καλό δρόμο για την έναρξη ισχύος του τον Ιούνιο του 2026.
Για να διασφαλιστεί η ομοιόμορφη εφαρμογή, ανέφερε ότι η Επιτροπή συνεργάζεται στενά με όλα τα κράτη μέλη μέσω ειδικών ανά χώρα ομάδων, που παρέχουν τεχνική εμπειρογνωμοσύνη, καθώς και επιχειρησιακή και χρηματοδοτική στήριξη μέσω των οργανισμών της ΕΕ και του προϋπολογισμού της Ένωσης. Η Κύπρος, όπως είπε, λαμβάνει 290 εκατ. ευρώ σε στήριξη από την ΕΕ για την περίοδο 2021–2027, ενώ επί τόπου συνδράμουν και η Υπηρεσία Ασύλου της ΕΕ και η Frontex.
Με φόντο τη συνεχιζόμενη αστάθεια στη Μέση Ανατολή και τις μεταβαλλόμενες μεταναστευτικές διαδρομές στην Ανατολική Μεσόγειο, ο κ. Μπρούνερ δήλωσε ότι προτεραιότητα της ΕΕ είναι «να μειώσει τους αριθμούς παράνομων αφίξεων και να τους διατηρήσει χαμηλά», παραμένοντας ταυτόχρονα σε εγρήγορση σε όλες τις διαδρομές.
«Για να το υποστηρίξουμε αυτό, η ΕΕ επενδύει στη “διπλωματία της μετανάστευσης”, εργαζόμαστε σε ολοκληρωμένες εταιρικές σχέσεις με τρίτες χώρες, αντιμετωπίζουμε τα βαθύτερα αίτια της παράνομης μετανάστευσης και στηρίζουμε τις χώρες σε ολόκληρη τη μεταναστευτική διαδρομή», είπε.
Πρόσθεσε ότι η ΕΕ εντείνει επίσης τις προσπάθειες κατά της διακίνησης μεταναστών, μεταξύ άλλων μέσω της Παγκόσμιας Συμμαχίας για την Αντιμετώπιση της Διακίνησης Μεταναστών, που πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο και στόχευε στην ενίσχυση του παγκόσμιου συντονισμού και στη διάλυση των δικτύων διακινητών, με παράλληλη προστασία των ευάλωτων ατόμων.
Στην Ανατολική Μεσόγειο, η Λιβύη παραμένει ιδιαίτερη πηγή ανησυχίας. Όπως ανέφερε ο Επίτροπος, η ΕΕ συνεργάζεται με τους αρμόδιους παράγοντες εκεί για να μειωθούν οι παράνομες αναχωρήσεις και να «σπάσει το επιχειρηματικό μοντέλο των διακινητών μεταναστών». Αντίθετα, σημείωσε ότι η Μέση Ανατολή απαιτεί διαφορετική προσέγγιση, με την ΕΕ να δίνει προτεραιότητα στη συνολική σταθερότητα.
Η ΕΕ, όπως σημείωσε ο κ. Μπρούνερ, είναι ο μεγαλύτερος δωρητής της περιοχής.
«Από την πτώση του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία, έχουμε δει πολλές εξελίξεις. Πάνω από 3 εκατομμύρια Σύροι έχουν επιστρέψει στα σπίτια τους από τις γύρω περιοχές ή εντός της Συρίας», ανέφερε.
Στόχος της Επιτροπής, είπε, είναι η σταθεροποίηση της χώρας, υποστηρίζοντας ότι «ο καλύτερος τρόπος για να διασφαλιστεί η επιστροφή των Σύρων είναι να επικεντρωθούμε στη βελτίωση της ζωής στη Συρία». Τα σχέδια περιλαμβάνουν νέα πολιτική εταιρική σχέση, διαύλους διαλόγου, άρση κυρώσεων, πρόσβαση στην εσωτερική αγορά της ΕΕ και χρηματοδοτική στήριξη ύψους περίπου 620 εκατ. ευρώ για τα έτη 2026 και 2027.
Η πολιτική επιστροφών παραμένει ένα από τα πιο πολιτικά ευαίσθητα ζητήματα στην ΕΕ. Ο κ. Brunner δήλωσε ότι οι αποτελεσματικές επιστροφές αποτελούν «ουσιώδες μέρος ενός αξιόπιστου και αποτελεσματικού συστήματος ασύλου». Αν και το ποσοστό επιστροφών αυξήθηκε σε περίπου 27% το 2025, παραδέχθηκε ότι αυτό είναι «ξεκάθαρα ανεπαρκές».
Όπως είπε, το 2026 η Επιτροπή θα επικεντρωθεί στην ενίσχυση του κοινού πλαισίου μέσω ενός νέου Κανονισμού για τις Επιστροφές, σχεδιασμένου να καθιστά τις διαδικασίες ταχύτερες, πιο συνεκτικές και νομικά ισχυρές. Παράλληλα, πρόσθεσε ότι η συνεργασία για τις επιστροφές θα ενταχθεί σε ευρύτερες εταιρικές σχέσεις με τρίτες χώρες, συνδέοντας την πολιτική θεωρήσεων, το εμπόριο και την αναπτυξιακή βοήθεια.
«Μια κοινή ευρωπαϊκή προσέγγιση έχει απόλυτο νόημα σε αυτούς τους τομείς, καθώς η φωνή μας ακούγεται πολύ πιο δυνατά όταν εκφράζεται συλλογικά», είπε, σημειώνοντας ότι μικρότερα κράτη μέλη όπως η Κύπρος αναμένεται να ωφεληθούν άμεσα από αυτή τη συλλογική ισχύ.
Η ΕΕ πρέπει να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των πολιτών στον έλεγχο των συνόρων
Απαντώντας σε ανησυχίες σχετικά με τη δημοκρατική ανθεκτικότητα και την αυξανόμενη πολιτική πόλωση στην Ευρώπη, ο Επίτροπος δήλωσε ότι οι πολίτες έχουν απολύτως θεμιτές ανησυχίες για τη μετανάστευση και την ασφάλεια.
«Πρέπει να δώσουμε ξανά στους ανθρώπους την αίσθηση ότι έχουμε τον έλεγχο όσων συμβαίνουν στα σύνορά μας και στις κοινωνίες μας», είπε, τονίζοντας ότι αυτό δεν είναι ζήτημα αριστεράς ή δεξιάς, αλλά ζήτημα δημιουργίας ενός συστήματος που λειτουργεί.
Υποστήριξε ότι οι καταχρήσεις των συστημάτων ασύλου δεν μπορούν πλέον να γίνονται ανεκτές, λέγοντας ότι παρωχημένα νομικά εργαλεία των αρχών της δεκαετίας του 2000 επέτρεψαν σε ορισμένους να εκμεταλλευτούν το σύστημα, ακόμη και διαπράττοντας εγκλήματα. Οι μεταρρυθμίσεις, όπως είπε, στοχεύουν στο να διασφαλίσουν ότι ο έλεγχος βρίσκεται στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και όχι στους διακινητές και τους εμπόρους ανθρώπων.
Την επόμενη εβδομάδα, συμπλήρωσε, η Επιτροπή θα παρουσιάσει μια νέα πενταετή Στρατηγική για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, η οποία θα αποτυπώνει αυτή την προσέγγιση.
«Η προτεραιότητα για την Ευρώπη είναι σαφής: να μειωθούν οι αριθμοί αφίξεων και να παραμείνουν χαμηλοί», ανέφερε , παραπέμποντας σε στοιχεία της Frontex που δείχνουν ότι οι παράνομες διελεύσεις συνόρων έχουν μειωθεί περαιτέρω κατά 26%, ανεβάζοντας τη συνολική μείωση στο 55% από το 2023.
Η Κύπρος παρουσιάζει ισχυρά αποτελέσματα στη μετανάστευση
Καθώς η Κύπρος ανέλαβε την Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, ο Ευρωπαίος Επίτροπος χαρακτήρισε τη συνεργασία με τις κυπριακές αρχές «πολύ καλή», λέγοντας ότι οι προπαρασκευαστικές εργασίες βρίσκονται ήδη σε προχωρημένο στάδιο.
Η Κύπρος, όπως σημείωσε, έχει επιδείξει απτά αποτελέσματα. Το 2025, οι παράτυπες διελεύσεις συνόρων προς τη χώρα μειώθηκαν κατά 62% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, ενώ το ποσοστό επιστροφών ανήλθε σε περίπου 60%, πολύ πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ.
Με αυτή τη βάση, είπε, η Κύπρος βρίσκεται σε καλή θέση κατά τη διάρκεια της Προεδρίας της για να συμβάλει στην προώθηση πολιτικής προόδου σε κρίσιμους φακέλους δικαιοσύνης και εσωτερικών υποθέσεων, ιδιαίτερα στην εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο και στην πολιτική επιστροφών.
ΚΥΠΕ