Η Κύπρος στη νέα αμερικανική στρατηγική και το στοίχημα της ετοιμότητας

Η νέα Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών μεταβάλλει ουσιαστικά το περιβάλλον ασφάλειας στην Ευρώπη και, κατ’ επέκταση, στην Ανατολική Μεσόγειο. Παρότι η Κύπρος δεν αναφέρεται ρητά, οι κατευθύνσεις της στρατηγικής την αφορούν άμεσα, αναδεικνύοντας τόσο προκλήσεις όσο και ευκαιρίες για τη χώρα μας.
Η αποχώρηση της Ουάσιγκτον από την Ευρώπη σε θέματα άμυνας και ασφάλειας σημαίνει μεγαλύτερη ανάληψη ευθύνης από τα ίδια τα ευρωπαϊκά κράτη. Η προσπάθεια διμερούς διευθέτησης των συγκρούσεων χωρίς επιβολή του διεθνούς δικαίου όπως γίνεται π.χ. στην Ουκρανία δημιουργεί ανησυχητικό προηγούμενο για εμάς.
Από την άλλη πλευρά, είναι ορθή και επιβεβλημένη στρατηγική η ενίσχυση της ασφάλειας και της άμυνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε μια ρευστή εποχή, η Ευρωπαϊκή Ένωση χωρίς στρατηγική αυτονομία είναι ένας γίγαντας με πήλινα πόδια.
Αυτά μπορούν κάλλιστα να συνδυαστούν χωρίς ρήξη με τη διατλαντική σχέση.
Σε αυτό το νέο πλαίσιο, η Ανατολική Μεσόγειος αποκτά αυξημένη σημασία ως ζώνη σταθερότητας, ενεργειακής ασφάλειας και γεωπολιτικής διασύνδεσης. Η Κύπρος, ως κράτος-μέλος της ΕΕ με κρίσιμη γεωγραφική θέση, βρίσκεται στο σημείο σύγκλισης αμερικανικών προτεραιοτήτων και ευρωπαϊκών προβληματισμών για την περιφερειακή ασφάλεια.
Η σύνθετη εξίσωση στις σχέσεις ΗΠΑ–Τουρκίας καθιστά αναγκαία την ουσιαστική ενίσχυση και των δικών μας σχέσεων, ενεργειακών και αμυντικών, με τις ΗΠΑ, σε συνεργασία πάντα με την Ελλάδα.
Παράλληλα, να επιδιώκουμε ευρωπαϊκή πολιτική στήριξη και στρατηγικό βάθος στις διμερείς και τριμερείς συνεργασίες μας.
Η περίπτωση της πρόσφατης συνεργασίας Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ αλλά και της συμφωνίας για την ΑΟΖ με τον Λίβανο είναι θετικά βήματα που πρέπει να συνεχιστούν.
Πρέπει να αξιοποιήσουμε και τους δυο συμμαχικούς μας άξονες.
Ο ενεργειακός παράγοντας παραμένει καθοριστικός. Η ανάγκη διαφοροποίησης πηγών και διαδρομών αποτελεί κοινή αμερικανική και ευρωπαϊκή προτεραιότητα. Για την Κύπρο, τα ενεργειακά δεν είναι απλώς αναπτυξιακό ζήτημα, αλλά εργαλείο γεωπολιτικής σταθερότητας.
Σε αυτό το περιβάλλον, γίνεται σαφές ότι η διπλωματία χωρίς αξιόπιστη αποτροπή έχει περιορισμένη αποτελεσματικότητα. Η Κύπρος οφείλει να ενισχύσει με ρεαλισμό και συνέπεια την αμυντική της ικανότητα, όχι ως επιλογή έντασης, αλλά ως προϋπόθεση ασφάλειας και πολιτικής αξιοπιστίας. Η αποτροπή λειτουργεί συμπληρωματικά προς τη διπλωματία και ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση της χώρας.
Παράλληλα, η συζήτηση για την ένταξη της Κύπρου στις ευρωατλαντικές δομές ασφάλειας, περιλαμβανομένου και του ΝΑΤΟ, δεν μπορεί να παραμένει εκτός δημόσιου διαλόγου. Σε μια περίοδο αναδιαμόρφωσης της ευρωπαϊκής και διατλαντικής αρχιτεκτονικής ασφάλειας, η Κύπρος δεν μπορεί να βρίσκεται θεσμικά εκτός του πλαισίου συλλογικής ασφάλειας των εταίρων της.
Ενόψει και της προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Κύπρος καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ενίσχυση της άμυνάς της, τη συμβολή στη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης και την εμβάθυνση των περιφερειακών, διμερών και τριμερών συμμαχιών της. Μόνο έτσι μπορεί να βελτιώσει τη συνολική της θέση και να εισέλθει με πιο ισχυρούς όρους στο εγχείρημα της επίλυσης του Κυπριακού.