Η στρατηγική σημασία της Βενεζουέλας

Πέρα από τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου παγκοσμίως, η Βενεζουέλα διαθέτει έναν τεράστιο και σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτο ορυκτό πλούτο κρίσιμο για τη σύγχρονη τεχνολογία, γεγονός που επαναφέρει τη χώρα στο επίκεντρο του διεθνούς γεωπολιτικού ενδιαφέροντος.
Μάλιστα, η Βενεζουέλα θα μπορούσε να ακολουθήσει την Ουκρανία ως επόμενη υπερπόντια πηγή κρίσιμων ορυκτών για τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως σημειώνουν αναλυτές, οι οποίοι εντάσσουν την πρόσφατη αμερικανική επέμβαση στη χώρα να στο ευρύτερο πλαίσιο της στρατηγικής της κυβέρνησης Τραμπ για διαφοροποίηση της εφοδιαστικής αλυσίδας και περιορισμό της εξάρτησης από την Κίνα.
Με αφετηρία τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο από τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς και της συζύγου του Σίλια Φλόρες, το ενδεχόμενο παρέμβασης της Ουάσινγκτον με επίκεντρο τα στρατηγικά ορυκτά της χώρας, είναι ορατό. Σε περίπτωση αλλαγής καθεστώτος, δεν αποκλείεται οι ΗΠΑ να επιδιώξουν συμφωνίες που θα συνδέουν την πολιτική στήριξη και την ασφάλεια με την αξιοποίηση αυτών των πόρων.
Η χώρα της Νότιας Αμερικής διαθέτει άφθονους φυσικούς πόρους, όπως πετρέλαιο, χρυσό, διαμάντια και βωξίτη, ο οποίος χρησιμοποιείται για την παραγωγή αλουμινίου.
Σύμφωνα με την El Pais, η Βενεζουέλα διαθέτει τεράστια αποθέματα φυσικού αερίου, τα έκτα μεγαλύτερα διεθνώς, εκτεταμένα αποθέματα χρυσού, τα σημαντικότερα στη Λατινική Αμερική, σιδήρου (12η θέση παγκοσμίως), βωξίτη (15η θέση) και διαμαντιών.
Παράλληλα, διαθέτει και σημαντικά αποθέματα των λεγόμενων «σπάνιων γαιών», κυρίως κολτάν και θόριο, χημικά στοιχεία με μαγνητικές και αγώγιμες ιδιότητες, απαραίτητα για τη σύγχρονη τεχνολογία, όπως τα κινητά τηλέφωνα, τα ηλεκτρικά οχήματα, τα οπλικά συστήματα και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Όλος αυτός ο πλούτος εντοπίζεται σε μια γεωγραφία υψηλής βιοποικιλότητας, με άφθονους υδάτινους πόρους και προνομιακή πρόσβαση στην Καραϊβική Θάλασσα και τον Ατλαντικό Ωκεανό.
Πέρα από τους παραδοσιακούς ενεργειακούς και μεταλλευτικούς πόρους, η Βενεζουέλα διαθέτει και ένα ευρύτερο φάσμα κρίσιμων ορυκτών που έχουν χαρακτηριστεί στρατηγικής σημασίας για τη σύγχρονη βιομηχανία και την τεχνολογική μετάβαση. Υλικά όπως το νικέλιο, το τιτάνιο, η πλατίνα, το βανάδιο, το ουράνιο και ο ψευδάργυρος συγκαταλέγονται στη νεότερη «Λίστα Κρίσιμων Ορυκτών 2025» της Γεωλογικής Υπηρεσίας των ΗΠΑ (USGS), η οποία καταγράφει συνολικά 60 κρίσιμα υλικά, μεταξύ αυτών και 15 σπάνιες γαίες, που θεωρούνται ζωτικής σημασίας για την ασφάλεια της αμερικανικής εφοδιαστικής αλυσίδας.
Ιδιαίτερη ανησυχία για τις Ηνωμένες Πολιτείες προκαλεί η σχεδόν απόλυτη κυριαρχία της Κίνας στην παγκόσμια αγορά κρίσιμων ορυκτών. Πέρυσι, το Πεκίνο άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο περιορισμού των εξαγωγών τους, παρότι πρόκειται για υλικά απαραίτητα για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τα σύγχρονα οπλικά συστήματα και την τεχνητή νοημοσύνη. Σε αυτό το πλαίσιο, η Νότια Αμερική θεωρείται από την Ουάσιγκτον πιθανή εναλλακτική πηγή.
Όπως σημειώνει ο Guardian, η Βραζιλία διαθέτει τα δεύτερα μεγαλύτερα αποθέματα κρίσιμων ορυκτών στον κόσμο και είναι ήδη ο κορυφαίος παραγωγός νιοβίου, βασικού συστατικού για χάλυβα υψηλής αντοχής. Η Βολιβία κατέχει τα μεγαλύτερα γνωστά αποθέματα λιθίου, κρίσιμα για τις μπαταρίες ηλεκτρικών αυτοκινήτων, ενώ Χιλή, Περού και Κολομβία θεωρείται ότι διαθέτουν σημαντικά κοιτάσματα σπάνιων γαιών.
Ωστόσο, μέχρι σήμερα η Κίνα έχει κινηθεί ταχύτερα, επενδύοντας μαζικά σε υποδομές επεξεργασίας και μεταφοράς ορυκτών στη Νότια Αμερική, την ώρα που οι ΗΠΑ, επί Τραμπ, επέβαλαν δασμούς. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα το εμπόριο αυτών των στρατηγικών πρώτων υλών να μετατοπιστεί από τον άξονα Βορρά–Νότου προς Ανατολή–Δύση.
Η Ουάσιγκτον επιχειρεί πλέον να ανατρέψει αυτή την εξέλιξη, ενισχύοντας τη στρατιωτική και πολιτική της παρουσία στην αμερικανική ήπειρο, με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση αμερικανικών δυνάμεων στην Καραϊβική των τελευταίων δεκαετιών.
Το 2019, ο Νικολάς Μαδούρο και η Ντέλσι Ροντρίγκες, η οποία τότε ήταν αντιπρόεδρος της χώρας και σήμερα εκτελεί χρέη προέδρου, ανακοίνωσαν ένα πενταετές μεταλλευτικό σχέδιο με στόχο την ενίσχυση της εξόρυξης ορυκτών ως εναλλακτική λύση στην παραγωγή πετρελαίου.
Έναν χρόνο νωρίτερα, η κυβέρνηση της Βενεζουέλας είχε δώσει στη δημοσιότητα στοιχεία για τα μεταλλευτικά κοιτάσματα, χρησιμοποιώντας εναλλακτικά βασικούς όρους της μεταλλευτικής βιομηχανίας, όπως «αποθέματα» (reserves) και «πόροι» (resources), γεγονός που καθιστούσε δύσκολο να διαπιστωθεί αν το Καράκας γνώριζε πλήρως το πραγματικό μεταλλευτικό δυναμικό της χώρας.
Η έκθεση του 2018, η οποία παρουσιάστηκε ως «κατάλογος ορυκτών» για δυνητικούς επενδυτές και δημοσιεύθηκε στον ιστότοπο του υπουργείου Μεταλλείων της Βενεζουέλας, εκτιμούσε τα αποθέματα άνθρακα σε περίπου 3 δισ. μετρικούς τόνους και τα αποθέματα νικελίου σε 407.885 μετρικούς τόνους.
Στην ίδια έκθεση, οι αρχές εκτιμούσαν τους πόρους χρυσού σε 644 μετρικούς τόνους και τους πόρους σιδηρομεταλλεύματος σε 14,68 δισ. μετρικούς τόνους, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι μεγάλο μέρος αυτής της εκτίμησης ήταν υποθετικό. Οι πόροι βωξίτη υπολογίζονταν σε 321,5 εκατ. μετρικούς τόνους.
Το 2021, η κυβέρνηση της Βενεζουέλας δημοσίευσε χάρτη μεταλλευτικών αποθεμάτων, βασισμένο σε στοιχεία που είχαν συγκεντρωθεί το 2009. Ο χάρτης αυτός εμφάνιζε αποθέματα αντιμονίου, χαλκού, νικελίου, κολτάν, μολυβδαινίου, μαγνησίου, αργύρου, ψευδαργύρου, τιτανίου, βολφραμίου και ουρανίου, χωρίς ωστόσο να προσδιορίζει τις αντίστοιχες ποσότητες.
Πηγή: skai.gr