Ιράν: Χρονικό των διαμαρτυριών από το 1999

Από το 1999 στο Ιράν ξεσπούν επανειλημμένα πανεθνικές διαδηλώσεις. Από τα φοιτητικά κινήματα, τις διαμαρτυρίες για τις εκλογές έως το σύνθημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία». Το κράτος αντιδρά κάθε φορά με βία και καταστολή.Σε πολυάριθμες πόλεις του Ιράν σημειώνονται αυτή την περίοδο διαδηλώσεις. Αρχικά, αφορμή αποτέλεσαν το αυξανόμενο κόστος ζωής και ο υψηλός πληθωρισμός. Σύντομα, όμως, οι διαδηλώσεις άρχισαν να αντικατοπτρίζουν τη διαρκώς αυξανόμενη δυσαρέσκεια ολοένα και μεγαλύτερων τμημάτων του πληθυσμού απέναντι στο πολιτικό σύστημα της χώρας.
Σύμφωνα με ακτιβιστές, στις συνεχιζόμενες διαμαρτυρίες στο Ιράν έχουν συλληφθεί περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι. Τουλάχιστον 34 διαδηλωτές έχουν χάσει τη ζωή τους από την έναρξη των κινητοποιήσεων κατά τη διάρκεια συγκρούσεων με τις κρατικές δυνάμεις, όπως ανέφερε το δίκτυο ανθρωπίνων δικαιωμάτων HRANA, που εδρεύει στις ΗΠΑ.
Η αστυνομία καθώς και οι παραστρατιωτικές πολιτοφυλακές Μπασίτζ – εθελοντικές μονάδες που υπάγονται στους Φρουρούς της Επανάστασης – θεωρούνται ανά πάσα στιγμή έτοιμες να καταστείλουν τις διαδηλώσεις.
Οι Φρουροί της Επανάστασης αποτελούν έναν αυτόνομο στρατιωτικό μηχανισμό, ο οποίος υπάγεται απευθείας στον Ανώτατο Ηγέτη της Επανάστασης, Αλί Χαμενεΐ. Αποστολή τους είναι η προστασία της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Η αστυνομία και οι Φρουροί της Επανάστασης διαθέτουν δεκαετίες εμπειρίας στην καταστολή διαδηλώσεων.
Από το 1999, στο Ιράν ξεσπούν επανειλημμένα μεγάλες, κατά βάση ειρηνικές, διαμαρτυρίες, οι οποίες στο παρελθόν καταστέλλονταν τακτικά με βίαιο τρόπο.
Φοιτητικές διαμαρτυρίες – Ιούλιος 1999
Αφορμή αποτέλεσε το κλείσιμο της μεταρρυθμιστικής εφημερίδας Salam, γεγονός που οδήγησε φοιτητές στην Τεχεράνη σε αρχικά ειρηνικές διαδηλώσεις.
Τη νύχτα της 8ης Ιουλίου, δυνάμεις ασφαλείας εισέβαλαν σε φοιτητική εστία, με αποτέλεσμα να σκοτωθεί τουλάχιστον ένας φοιτητής. Η επιχείρηση προκάλεσε πανεθνικές διαμαρτυρίες που διήρκεσαν αρκετές ημέρες.
Οι πολιτοφυλακές Μπασίτζ επιτέθηκαν βίαια στους διαδηλωτές. Τουλάχιστον τέσσερα ακόμη άτομα σκοτώθηκαν, ορισμένοι φοιτητές εξαφανίστηκαν χωρίς ίχνος και μεταξύ 1.200 και 1.400 άνθρωποι συνελήφθησαν.
«Πράσινο Κίνημα» – Ιούνιος 2009
Μετά τις αμφισβητούμενες προεδρικές εκλογές, ξέσπασαν μαζικές διαδηλώσεις σε ολόκληρη τη χώρα, γνωστές ως Πράσινο Κίνημα.Εκατομμύρια Ιρανές και Ιρανοί αμφισβήτησαν το επίσημο εκλογικό αποτέλεσμα και κατηγόρησαν την κυβέρνηση του Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ για νοθεία. Το πράσινο ήταν το χρώμα της προεκλογικής εκστρατείας του αντιπάλου του, Μιρ Χοσεΐν Μουσαβί.
Οι αρχικά ειρηνικές διαδηλώσεις εξελίχθηκαν στις μεγαλύτερες κινητοποιήσεις μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979. Οι δυνάμεις ασφαλείας, οι Φρουροί της Επανάστασης και οι πολιτοφυλακές Μπασίτζ προχώρησαν σε μαζική χρήση βίας. Πολλοί άνθρωποι σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν, ενώ χιλιάδες συνελήφθησαν.
Νοέμβριος 2019 – Αφορμή η αύξηση των τιμών των καυσίμων
Για άλλη μια φορά, πανεθνικές διαδηλώσεις συγκλόνισαν το Ιράν. Αφορμή ήταν η αιφνίδια και δραστική αύξηση των τιμών της βενζίνης. Οι διαδηλώσεις, που εξαπλώθηκαν γρήγορα σε περισσότερες από 20 πόλεις, ξεκίνησαν ειρηνικά, αλλά καταπνίγηκαν βίαια μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Πέρα από οικονομικά αιτήματα, ακούστηκαν ολοένα και περισσότερα πολιτικά συνθήματα, μεταξύ των οποίων και άμεσες εκκλήσεις για την ανατροπή του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ.
Οι δυνάμεις ασφαλείας αντέδρασαν με ακραία σκληρότητα. Τα γεγονότα έμειναν γνωστά ως «Αιματηρός Νοέμβριος» στη σύγχρονη ιστορία της χώρας.
Σεπτέμβριος 2022 – «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία»
Ο θάνατος της 22χρονης Κούρδισσας Τζίνα Μαχσά Αμινί πυροδότησε νέες πανεθνικές διαδηλώσεις. Πέθανε ενώ βρισκόταν υπό αστυνομική κράτηση, αφού είχε συλληφθεί από την αστυνομία ηθών για φερόμενη παραβίαση των κανόνων ενδυμασίας σχετικά με το μαντίλι. Ό,τι ξεκίνησε ως διαμαρτυρία κατά της αστυνομικής βίας και της υποχρεωτικής μαντίλας, εξελίχθηκε γρήγορα σε ένα ευρύ κίνημα εναντίον του πολιτικού συστήματος συνολικά.
Υπό το σύνθημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία», πολλοί νέοι άνθρωποι συμμετείχαν στις διαδηλώσεις, καθώς και γυναίκες που εμφανίστηκαν χωρίς τον υποχρεωτικό χιτζάμπ. Η κρατική ηγεσία απάντησε με μαζική καταστολή: οι δυνάμεις ασφαλείας χρησιμοποίησαν πραγματικά πυρά εναντίον διαδηλωτών, χιλιάδες άνθρωποι συνελήφθησαν και πολλοί σκοτώθηκαν.
Δεκάδες νεαροί διαδηλωτές καταδικάστηκαν σε θάνατο μέσω συνοπτικών διαδικασιών. Οι διαμαρτυρίες διήρκεσαν μήνες και αποτέλεσαν μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την Ισλαμική Δημοκρατία εδώ και δεκαετίες.
Κοινό χαρακτηριστικό αυτών των πανεθνικών κινημάτων διαμαρτυρίας είναι η βαθιά δυσαρέσκεια ολοένα και μεγαλύτερων τμημάτων της κοινωνίας απέναντι στην Ισλαμική Δημοκρατία. Η πολιτική ηγεσία κατηγορείται ότι δεν διαθέτει ούτε τη βούληση, ούτε την ικανότητα να ανταποκριθεί στα κοινωνικά αιτήματα.
Αντ’ αυτού, το κράτος βασίζεται σε κατασταλτικές πρακτικές, όπως στοχευμένες επιθέσεις και στη δαιμονοποίηση κάθε μορφής αντιπολίτευσης που θα μπορούσε να ενώσει και να κινητοποιήσει τον πληθυσμό.Λόγω έλλειψης συντονισμού και ηγεσίας, οι διαμαρτυρίες καταπνίγηκαν επανειλημμένα με βίαιο τρόπο. Πολλοί πολιτικοί ακτιβιστές βρίσκονται είτε στη φυλακή, είτε αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη χώρα. Η έκβαση των σημερινών διαμαρτυριών, ωστόσο, παραμένει αβέβαιη.
Πηγή: Deutsche Welle
Διαβάστε επίσης: Ξεσηκωμός στο Ιράν: Νεκροί διαδηλωτές & διακοπή internet -Η απειλή Τραμπ (VID)