Κούρδοι και Κομπάνι σε κλοιό πολιορκίας: Καταγγελίες για εγκλήματα πολέμου στη Ροζάβα

Η εμβληματική πόλη του Κομπάνι, που κάποτε υμνήθηκε παγκοσμίως για την επιτυχημένη αντίστασή της κατά του Ισλαμικού Κράτους (ISIS), μάχεται για άλλη μια φορά για την επιβίωσή της. Τα τελευταία εικοσιτετράωρα, η πόλη βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν ασφυκτικό κλοιό από ένοπλες ομάδες που συνδέονται με τη Δαμασκό, οδηγώντας σε μια ανθρωπιστική κρίση την οποία Κούρδοι αξιωματούχοι χαρακτηρίζουν ως μια αλυσίδα εγκλημάτων πολέμου.
Η κουρδική ειδησεογραφική πύλη Rudaw, με έδρα το Αυτόνομο Κουρδιστάν του Ιράκ, αναφέρει ότι παρά τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός που ανακοινώθηκε από τη συριακή κυβέρνηση στις 20 Ιανουαρίου, οι συγκρούσεις έχουν ενταθεί σε όλη τη Βορειοανατολική Συρία (Ροζάβα). Σύμφωνα με το Rudaw, ανώτεροι αξιωματούχοι της Αυτόνομης Διοίκησης της Βόρειας και Ανατολικής Συρίας (DAANES) καταγγέλλουν ότι η παύση των εχθροπραξιών υφίσταται μόνο στα χαρτιά, ενώ επί του πεδίου οι περιοχές με κουρδική πλειοψηφία υπόκεινται σε μια σκόπιμη πολιτική απομόνωσης και «εξόντωσης».
Μέχρι τις πρωινές ώρες της Τετάρτης, το Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΚΥΠΕ) διατηρούσε επαφή με πηγές στο εσωτερικό του πολιορκημένου Κομπάνι, συνομιλώντας στην τουρκική γλώσσα σχετικά με την κατάσταση που επικρατούσε στην περιοχή. Ο Αλί, ο οποίος στο παρελθόν εργάστηκε σε τουρκικά μέσα ενημέρωσης, μετέφερε στο ΚΥΠΕ την πληροφορία ότι η ανθρωπιστική κατάσταση στην περιοχή επιδεινωνόταν ώρα με την ώρα. Στη συνέχεια η επαφή με το Κομπάνι χάθηκε, καθώς, σύμφωνα με τα κουρδικά μέσα, οι συριακές δυνάμεις διέκοψαν την παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, νερού και την πρόσβαση στο διαδίκτυο.
Μια πόλη στο σκοτάδι: Η πολιορκία του Κομπάνι
Η κατάσταση στο Κομπάνι έχει φτάσει σε οριακό σημείο. Ο Μουσταφά Χαλίλ, Κούρδος οικονομικός εμπειρογνώμονας και κάτοικος της πόλης, δήλωσε στο Rudaw ότι το Κομπάνι είναι πλέον «πολιορκημένο και από τις τέσσερις κατευθύνσεις», χωρίς καμία δυνατότητα εισόδου ή εξόδου για τους αμάχους. Αυτός ο στρατιωτικός αποκλεισμός συνοδεύεται από την πλήρη αποκοπή των ζωτικών υποδομών. Σύμφωνα με τη συμπρόεδρο Εξωτερικών Σχέσεων της DAANES, Ελχάμ Αχμάντ, η παροχή νερού, ηλεκτρισμού και διαδικτύου έχει διακοπεί συστηματικά.
Η κα Αχμάντ τόνισε ότι τα μέτρα αυτά «ισοδυναμούν με εγκλήματα πολέμου» και έχουν ως στόχο τη συλλογική τιμωρία του άμαχου πληθυσμού. Ο κ. Χαλίλ συμμερίστηκε αυτή την ανησυχία, προειδοποιώντας μέσω του Rudaw ότι τα αποθέματα βασικών τροφίμων και πόσιμου νερού έχουν εξαντληθεί, με μόλις δύο μικρά εμπορικά κέντρα να παραμένουν σε λειτουργία. Χωρίς άμεση παρέμβαση, οι ειδικοί εκτιμούν ότι η πόλη θα βυθιστεί σε πλήρη ανθρωπιστική κατάρρευση εντός λίγων ημερών.
Το Rudaw αναφέρει ότι η απόγνωση των κατοίκων αποτυπώθηκε σε βίντεο που διαδόθηκε ταχύτατα στο διαδίκτυο, στο οποίο ένας κάτοικος του Κομπάνι απευθύνει έκκληση στον CEO της SpaceX, Ίλον Μασκ. Ο κάτοικος ζήτησε πρόσβαση στο διαδίκτυο μέσω Starlink για να σπάσει το επικοινωνιακό μπλακ-άουτ, δηλώνοντας: «Αυτή η διακοπή του διαδικτύου γίνεται ώστε η φωνή του λαού του Κομπάνι να μην φτάσει στον έξω κόσμο και κανείς να μην μάθει γι’ αυτή τη γενοκτονία». Ο ίδιος υπενθύμισε στην υφήλιο ότι οι άνθρωποι του Κομπάνι κάποτε «πολέμησαν την τρομοκρατία για λογαριασμό όλου του κόσμου» και τώρα βρίσκονται εγκαταλελειμμένοι.
Στρατιωτική κλιμάκωση και η σκιά του ISIS
Στο στρατιωτικό μέτωπο, οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) —ο ντε φάκτο στρατός της Ροζάβα— εμπλέκονται σε σφοδρές αμυντικές επιχειρήσεις. Σύμφωνα με το κουρδικό Πρακτορείο Ειδήσεων Hawar (ANHA), το μέτωπο Σαρίν, νότια του Κομπάνι, δέχθηκε δύο διαδοχικές επιθέσεις από φατρίες που υποστηρίζονται από τη Δαμασκό. Το Κέντρο Τύπου των SDF ανέφερε ότι οι δυνάμεις τους απέκρουσαν τις επιθέσεις «με μεγάλη γενναιότητα», καταστρέφοντας αρκετά στρατιωτικά οχήματα. Περαιτέρω συγκρούσεις καταγράφηκαν στους άξονες Αμπό Σάρα και Χαν Μαμέντ, όπου μαχητές των SDF απέτρεψαν επιτυχώς τις απόπειρες προέλασης.
Η σύγκρουση δεν περιορίζεται στο Κομπάνι. Από τα μέσα Ιανουαρίου, ο Συριακός Αραβικός Στρατός και οι συνεργαζόμενες πολιτοφυλακές έχουν προωθηθεί σε εδάφη που ελέγχουν οι SDF στις περιοχές Ντέιρ εζ-Ζορ, Ράκα και Χασάκα. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί στη διεθνή κοινότητα η αστάθεια στις εγκαταστάσεις κράτησης του ISIS.
Σύμφωνα με το Rudaw, οι SDF αναγκάστηκαν να αποσυρθούν από το διαβόητο στρατόπεδο αλ-Χολ στην επαρχία Χασάκα λόγω της συνεχιζόμενης επίθεσης. Οι SDF απέδωσαν την απόσυρση αυτή στη «διεθνή αδιαφορία» και στην αποτυχία της παγκόσμιας κοινότητας να αναλάβει την ευθύνη για τα χιλιάδες άτομα που συνδέονται με το ISIS και κρατούνται εκεί. Επιπλέον, ο εκπρόσωπος των SDF, Φαρχάντ Σαμί, δήλωσε στο Rudaw ότι περίπου 1.500 μαχητές του ISIS αφέθηκαν ελεύθεροι από τη φυλακή αλ-Σαντάντι μετά από επιθέσεις ομάδων που συνδέονται με τη Δαμασκό. Στη Ράκα, η φυλακή αλ-Ακτάν, στην οποία κρατούνται 2.000 μέλη του ISIS, φέρεται να δέχεται επίθεση, ενώ έχει αποκλειστεί η τροφοδοσία της σε τρόφιμα και νερό.
Κούρδοι κάτοικοι, όπως ο Αζάντ Μπερχμποτάν, πιστεύουν ότι οι δυνάμεις που τους επιτίθενται συνδέονται ιδεολογικά με τους εξτρεμιστές που νίκησαν στο παρελθόν. «Είναι ξεκάθαρο ότι είναι το ISIS και θέλουν να πάρουν εκδίκηση από το Κομπάνι και τον κουρδικό λαό», δήλωσε ο Μπερχμποτάν στο Rudaw, σημειώνοντας ότι οι άμαχοι στοχοποιούνται συγκεκριμένα λόγω της εθνοτικής τους καταγωγής.
Η βιαιότητα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: Οργή για τις ωμότητες
Η κουρδική κοινή γνώμη επηρεάζεται έντονα από μια σειρά ανησυχητικών βίντεο που κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία φαίνεται να απεικονίζουν συστηματικές κακοποιήσεις από μαχητές που συνδέονται με τη Δαμασκό. Ένα βίντεο που κυκλοφόρησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το οποίο έχει στη διάθεσή του το ΚΥΠΕ και έχει προκαλέσει διεθνή οργή, καταγράφει έναν μαχητή να κρατά χλευαστικά μια τούφα μαλλιών που ανήκε σε μια πεσούσα μαχήτρια των Μονάδων Προστασίας Γυναικών (YPJ).
Στο βίντεο, ο μαχητής αστειεύεται με έναν σύντροφό του για το πώς η μαχήτρια —την οποία αναφέρουν ως «χαβάλ» (κουρδικός όρος σεβασμού/σύντροφος)— σκοτώθηκε στη Ράκα. Όταν ρωτήθηκε γιατί έκοψε τα μαλλιά, ο μαχητής απάντησε: «Ήταν ήδη νεκρή», ενώ ο σύντροφός του σχολίασε ειρωνικά ότι «μόνο τα μαλλιά παραμένουν ασφαλή». Σύμφωνα με το Rudaw, άλλα βίντεο έχουν καταγράψει τον αποκεφαλισμό μαχητών των SDF και πλάνα με Κούρδισες να απειλούνται με σεξουαλική δουλεία.
Τα περιστατικά αυτά έχουν καταδικαστεί από Βρετανούς βουλευτές. Η Μπελ Ριμπέιρο-Άντι, μέλος του βρετανικού κοινοβουλίου, δήλωσε στο Rudaw ότι η απειλή που αντιμετωπίζουν οι Κούρδοι είναι «τεράστια» και ότι πρέπει να γίνουν τα πάντα για να τερματιστεί η βία. Συνεχίζουν να έρχονται στο φως αναφορές για αμάχους που υφίστανται ύβρεις, ξυλοδαρμούς και εκτελέσεις σε περιοχές που καταλαμβάνονται από φιλοκυβερνητικές φατρίες.
Πολιτικό αδιέξοδο: Η απειλή της «ενσωμάτωσης»
Η τρέχουσα κρίση ακολουθεί την κατάρρευση των διαπραγματεύσεων υψηλού επιπέδου. Σύμφωνα με ανώτερούς αξιωματούχους της Ροζάβα, μια συνάντηση στη Δαμασκό μεταξύ του αρχηγού των SDF, Μαζλούμ Αμπντί, και του μεταβατικού Προέδρου της Συρίας, Αχμέντ αλ-Σαράα, «δεν είχε θετικό αποτέλεσμα». Η κουρδική διοίκηση κατηγόρησε τη μεταβατική κυβέρνηση ότι επιδιώκει να «διαλύσει την κουρδική αυτοδιοίκηση» και ότι αντιτίθεται ενεργά στα κουρδικά δικαιώματα.
Σύμφωνα με το Κέντρο Πληροφοριών της Ροζάβα (RIC), ενώ η συριακή προεδρία έκανε λόγο για «αμοιβαία κατανόηση» με σκοπό την ενσωμάτωση των περιοχών που ελέγχονται από τους SDF, η κουρδική ηγεσία θεωρεί ότι αυτό αποτελεί απαίτηση παράδοσης. Η προεδρία δήλωσε ότι, εάν επιτευχθεί συμφωνία, οι συριακές δυνάμεις θα παραμείνουν στα περίχωρα του Καμισλί και της Χασάκα. Ωστόσο, η πραγματικότητα των συνεχών βομβαρδισμών και πολιορκιών έχει οδηγήσει την κουρδική ηγεσία στην πεποίθηση ότι η Δαμασκός χρησιμοποιεί την τετραήμερη περίοδο διαβουλεύσεων απλώς για να ανασυνταχθεί ενόψει μιας τελικής επίθεσης.
Λαϊκή κινητοποίηση: «Δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να οπλιστούμε»
Αντιμέτωποι με αυτό που αντιλαμβάνονται ως απειλή ολικής εξόντωσης, οι Κούρδοι πολίτες παίρνουν την κατάσταση στα χέρια τους. Επιτόπια ρεπορτάζ από το Κέντρο Πληροφοριών της Ροζάβα (RIC) και από το κουρδικό Πρακτορείο Ειδήσεων Fırat έχουν καταγράψει πολιτοφυλακές να στήνουν οδοφράγματα σε όλες τις κουρδικές περιοχές.
Σύμφωνα με το κουρδικό Πρακτορείο Mezopotamya, μια 53χρονη κάτοικος δήλωσε χαρακτηριστικά: «Ναι, είμαστε πολίτες, αλλά τώρα δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να οπλιστούμε. Αν μπουν [στις πόλεις μας] οι φατρίες της Δαμασκού και οι εξτρεμιστικές πολιτοφυλακές, θα εξοντωθούμε». Το αίσθημα αυτό οδηγεί σε μια ευρύτερη κινητοποίηση εντός της κουρδικής διασποράς. Εκπρόσωποι του Κόμματος Ελευθερίας του Κουρδιστάν (PAK), με έδρα το Ιράκ, ανακοίνωσαν προσπάθειες μεταφοράς υλικοτεχνικής υποστήριξης και μαχητών για την ενίσχυση της αντίστασης στη Ροζάβα.
Το κύμα εκτοπισμού επίσης διογκώνεται. Η Χαντίγια Αμπντουλάχ, συμπρόεδρος της Κουρδικής Ερυθράς Ημισελήνου, δήλωσε στον κουρδικό Τύπο ότι περισσότερες από 540 κουρδικές οικογένειες έχουν ήδη εκτοπιστεί από τα δυτικά του Ευφράτη, αναζητώντας καταφύγιο στο Καμισλί, το Ντερίκ και την Αμούντα.
Ένα σύμβολο σε κίνδυνο
Το 2014, το Κομπάνι μετατράπηκε σε «ισχυρό σύμβολο αντίστασης κατά του εξτρεμισμού», αφότου οι δυνάμεις YPG και οι Πεσμεργκά (ένοπλες δυνάμεις του Κουρδιστάν του Ιράκ), με την υποστήριξη των αεροπορικών επιδρομών υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, απέκρουσαν τη βάναυση επίθεση του ISIS. Σήμερα, η αίσθηση που κυριαρχεί στους Κούρδους είναι αυτή της προδοσίας και της απομόνωσης. Ενώ οι SDF παραμένουν ο κύριος εταίρος του Παγκόσμιου Συνασπισμού στο έδαφος, οι Κούρδοι αξιωματούχοι αισθάνονται ότι έχουν αφεθεί να αντιμετωπίσουν μόνοι τους μια επίθεση ευθυγραμμισμένη με τη Δαμασκό, ενώ ταυτόχρονα είναι επιφορτισμένοι με τη διαχείριση της παγκόσμιας απειλής των κρατούμενων μελών του ISIS.
Καθώς το παράθυρο της τετραήμερης κατάπαυσης του πυρός παραμένει επισφαλές, το μήνυμα από το Κομπάνι είναι σαφές: χωρίς διεθνή παρέμβαση για την άρση της πολιορκίας και την αποκατάσταση των βασικών υπηρεσιών, η πόλη που κάποτε υπηρέτησε τον κόσμο μπορεί σύντομα να χαθεί.