Κύπρος: Αξιόπιστος κόμβος για φοιτητές

Η ελκυστικότητα των πανεπιστημιακών σπουδών για ξένους φοιτητές στη χώρα μας αποτελεί μια πραγματικότητα και τα δεδομένα το επιβεβαιώνουν. Προγράμματα στα αγγλικά, σε τομείς της αγοράς όπου υπάρχει ανάγκη για επαγγελματίες, από τη μηχανική και την πληροφορική μέχρι τη ναυτιλία, το design και την υγεία, είναι πλέον τα πιο δημοφιλή.
Στα κυπριακά πανεπιστήμια έχουν δημιουργηθεί εξειδικευμένα γραφεία σπουδών που παρακολουθούν την απορρόφηση των αποφοίτων, αλλά και γραφεία εισδοχής που καθοδηγούν τους φοιτητές σε κάθε βήμα. Τέσσερα ιδρύματα κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση, διαμορφώνοντας μια ενιαία δυναμική, παρότι οι δυσκολίες στη στέγαση και οι αδύναμοι μηχανισμοί ένταξης εξακολουθούν να μετατρέπουν μια ισχυρή ακαδημαϊκή πρόταση σε δύσκολη πρώτη εμπειρία.
Αγγλόφωνα προγράμματα
Το Πανεπιστήμιο Κύπρου καταγράφει φέτος 13,6% διεθνείς φοιτητές. Το Frederick περίπου 30%, ενώ το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας και το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου κινούνται σταθερά προς αντίστοιχα ποσοστά. Το ΤΕΠΑΚ προσελκύει φοιτητές από την Κένυα και την Ουγκάντα, όπως και άλλες χώρες, προσφέροντας υποτροφίες και εντατικά μαθήματα ελληνικών.
Τα κυπριακά πανεπιστήμια προσφέρουν όλο και περισσότερα αγγλόφωνα προγράμματα συνδεδεμένα με την αγορά εργασίας, ενώ τα προβλήματα παραμένουν γνωστά. Αντιμετωπίζουν ζητήματα στέγασης με περιορισμένες κλίνες, απαιτητικές διαδικασίες βίζας και κοινωνική ένταξη που εξαρτάται ακόμη από την προσωπική αντοχή του κάθε φοιτητή. Συνολικά, η εικόνα διαμορφώνεται ως εξής: Ένα μικρό σύστημα που γίνεται ολοένα και πιο ανταγωνιστικό διεθνώς.
Η ελκυστικότητα
Τα αγγλόφωνα προγράμματα ενισχύονται στους τομείς όπου η Κύπρος έχει το πλεονέκτημα. Το Πανεπιστήμιο Κύπρου διεύρυνε φέτος την προσφορά του με το νέο MSc in Molecular and Cellular Life Sciences (μάστερ στις μοριακές επιστήμες), ενώ η κινητικότητα Erasmus+ και οι πρακτικές ασκήσεις εντός προγραμμάτων παραμένουν βασικά σημεία αναφοράς.
Το ΤΕΠΑΚ επενδύει σε συνεργατικά μεταπτυχιακά, όπως το Interaction Design με το Tallinn University, το Electronic Science and Technology με το Hangzhou Dianzi University στην Κίνα και το Design for Social Innovation, ενώ επιτρέπει εκπόνηση διδακτορικών στα αγγλικά. Το Frederick αναδεικνύει τις παραδοσιακές του δυνάμεις στα προπτυχιακά προγράμματα μηχανικής, διοίκησης επιχειρήσεων, ναυτιλιακών σπουδών και τέχνης και design, ενώ το MBA και τα μεταπτυχιακά ναυτιλιακού προσανατολισμού προσελκύουν επαγγελματίες.
Υποστήριξη
Η υποστήριξη και οι διαδικασίες δεν αποτελούν πια μεταγενέστερη σκέψη. Το Πανεπιστήμιο Κύπρου, μέσω του Γραφείου Διεθνών Φοιτητών, παρέχει καθοδήγηση πριν, κατά και μετά την άφιξη. Η Υπηρεσία Σπουδών και Φοιτητικής Ευημερίας του ΤΕΠΑΚ διαθέτει εξειδικευμένο προσωπικό για τους φοιτητές εκτός ΕΕ, διεκπεραιώνοντας διαδικασίες βίζας και παραμονής, συνήθως εντός δύο μηνών. Το Frederick απαιτεί προκαταβολή για τη βίζα και τα δίδακτρα του πρώτου εξαμήνου, ενώ το International Office του πανεπιστημίου παρέχει καθοδήγηση για μετανάστευση, ασφάλεια υγείας και στέγαση. Το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας ακολουθεί ένα παρόμοιο, οργανωμένο μοντέλο, στηρίζοντας φοιτητές σε κάθε βήμα.
Τα σημεία πίεσης
Η στέγαση παραμένει το πιο πιεστικό σημείο του κυπριακού συστήματος. Οι εστίες Αθαλάσσας του Πανεπιστημίου Κύπρου είναι περιορισμένες. Το ΤΕΠΑΚ διαθέτει περίπου 300 κλίνες στη Λεμεσό και 150 στην Πάφο, ενώ επιδοτεί περίπου 300 ακόμη φοιτητές με €250 τον μήνα. Η πρώτη φάση των ιδιόκτητων εστιών του ΤΕΠΑΚ στα Κάτω Πολεμίδια (150 κλίνες) αναμένεται πριν από το 2026-27. Το Frederick εγκαινίασε τις Platonos Residences στη Λευκωσία, με 63 πλήρως εξοπλισμένα στούντιο από €155 την εβδομάδα για πρωτοετείς, και διαθέτει Γραφείο Στέγασης που διαμεσολαβεί για στέγαση στη Λευκωσία και τη Λεμεσό. Το Πανεπιστήμιο Κύπρου δημοσιοποιεί με σαφήνεια τα μεγέθη και τις προδιαγραφές των εστιών του, στοιχείο κρίσιμο για τις οικογένειες που συγκρίνουν επιλογές. Τα πανεπιστήμια αυξάνουν και δημοσιοποιούν τη διαθεσιμότητα, αλλά τα ενοίκια εκτός εστιών παραμένουν υψηλά και ο λόγος διαθέσιμων κλινών προς εγγραφές εξακολουθεί να πιέζει τους φοιτητές.
Η ενσωμάτωση
Ο Μπαράσα Ντάνιελ, απόφοιτος του ΤΕΠΑΚ από την Ουγκάντα, περιγράφει δύο όψεις. Έφτασε το στην Κύπρο το 2017, έμαθε ελληνικά και εισήχθη με υποτροφία το 2018. Η γραφειοκρατία δεν ήταν εμπόδιο και οι βασικές ανάγκες καλύφθηκαν πλήρως από το πανεπιστήμιο, όπως λέει. Κοινωνικά όμως, συνάντησε τείχη. Η προσπάθειά του να δημιουργήσει αφρικανικό φοιτητικό σύλλογο παραπέμφθηκε σε γενικότερες «πολιτιστικές» δραστηριότητες και ένιωσε απομονωμένος. Ο αθλητισμός έγινε η γέφυρά του. Κέρδισε διακρίσεις στον στίβο, δημιούργησε την πρωτοβουλία Running Fluent για να συνδέσει φοιτητές και συνεργάστηκε με τον Οργανισμό Νεολαίας Κύπρου.
Θεωρεί την ελληνική γλώσσα «το κλειδί» που ξεκλείδωσε την καθημερινότητα, τις αίθουσες και τους χώρους εργασίας, το στοιχείο που του έδωσε την αίσθηση του ανήκω. Σήμερα, οκτώ χρόνια μετά, ζει στη Λεμεσό, καθοδηγεί νέους φοιτητές και διοργανώνει δράσεις ευαισθητοποίησης, όπως τον μαραθώνιο 180 χιλιομέτρων από τη Λεμεσό μέχρι τη Λάρνακα για σπάνιες παθήσεις.
Ανταγωνισμός μεταξύ πανεπιστημίων
Η διεθνής παρουσία των πανεπιστημίων επεκτείνεται, αλλά με διαφορετικές προσεγγίσεις. Το Πανεπιστήμιο Κύπρου ελκύει περισσότερο σε επίπεδο διδακτορικών. Το Frederick φιλοξενεί διεθνή φοιτητικά ακροατήρια σε όλα τα προγράμματα. Το ΤΕΠΑΚ διαμορφώνει στοχευμένες ροές φοιτητών από διάφορες χώρες, μέσα από ένα σύστημα που συνδέει τη γλωσσική εκπαίδευση με την πρακτική εμπειρία. Το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας παρουσιάζει στοιχεία στην ίδια τροχιά με στόχο την ουσιαστική στήριξη των ξένων φοιτητών.
Τα προγράμματα με τη μεγαλύτερη ζήτηση συγκεντρώνονται στους τομείς όπου η Κύπρος έχει σημαντικές ανάγκες αλλά και τεχνογνωσία, όπως στη μηχανολογία, την πληροφορική και τη διοίκηση επιχειρήσεων, με τη ναυτιλία, την υγεία και το design να προσθέτουν στη δυναμική κάθε πανεπιστημίου. Το Πανεπιστήμιο Κύπρου εμπλουτίζει το πεδίο των θετικών επιστημών, το ΤΕΠΑΚ συνεργάζεται με ιδρύματα του εξωτερικού, το Frederick επενδύει σε επαγγελματικά προγράμματα και το UNIC εστιάζει στην απασχολησιμότητα και τις επιτυχίες των αποφοίτων του.
Η στήριξη πλέον εντάσσεται στον πυρήνα της πανεπιστημιακής εμπειρίας. Και τα τέσσερα ιδρύματα προβάλλουν υπηρεσίες καθοδήγησης για θέματα βίζας και διαμονής, με πιο διαφανείς διαδικασίες και σαφή χρονοδιαγράμματα. Παράλληλα, αποσαφηνίζουν περισσότερο τη στεγαστική τους πολιτική, καθιστώντας τις διαδικασίες πιο προσβάσιμες. Η πρόκληση ωστόσο παραμένει, καθώς η ζήτηση στις περιόδους αιχμής εξακολουθεί να ξεπερνά τους διαθέσιμους χώρους.
Γιατί η Κύπρος προσελκύει περισσότερους φοιτητές σήμερα
Η Κύπρος πλέον μιλά τη γλώσσα της παγκόσμιας ακαδημαϊκής αγοράς, και όχι μόνο στα αγγλικά. Τα πανεπιστήμια σχεδιάζουν προγράμματα που συνδέονται απευθείας με την αγορά εργασίας, συνδυάζοντας ακαδημαϊκή αξιοπιστία με πρακτικά μονοπάτια από την εισδοχή μέχρι την απασχόληση. Η πρόταση είναι ρεαλιστική για ευρωπαϊκές σπουδές με προσιτό κόστος, σε ένα περιβάλλον ασφαλές και προσβάσιμο.
Ο πραγματικός λόγος της ανόδου, όμως, βρίσκεται στον συντονισμό. Τέσσερα πανεπιστήμια που παλαιότερα λειτουργούσαν απομονωμένα κινούνται πλέον παράλληλα, με κοινό προσανατολισμό στην απασχολησιμότητα, τη γλώσσα και τις διαδικασίες. Έχουν κάνει τη γραφειοκρατία διαχειρίσιμη και αποδεικνύουν ότι μια μικρή χώρα μπορεί να λειτουργήσει με δυναμική κλίμακας όταν οι δομές της συνεργάζονται.
Οι προκλήσεις βέβαια παραμένουν. Η στεγαστική επάρκεια παραμένει ζητούμενο και η κοινωνική ένταξη συχνά εξαρτάται από την ατομική πρωτοβουλία. Ωστόσο, τα βασικά θεμέλια όπως σύγχρονα προγράμματα, διεθνείς συνεργασίες και αυξανόμενη διαφάνεια, έχουν πλέον ενταχθεί στην πανεπιστημιακή πολιτική της χώρας. Η Κύπρος δεν είναι πια μια περιφερειακή επιλογή, αναδεικνύεται σε αξιόπιστο κόμβο για φοιτητές που αναζητούν ευρωπαϊκά πτυχία με μεσογειακό ρυθμό. Αυτό που ξεκίνησε ως δειλή προσπάθεια εξωστρέφειας έχει εξελιχθεί σήμερα σε μια ώριμη και σίγουρη πρόταση για κάθε ξένο φοιτητή. Η εκπαιδευτική βιομηχανία της Κύπρου διαμορφώνει το μέλλον του νησιού.