Μαρίνα Χατζημανώλη: Η ναυτιλία δυνατό χαρτί για την κυπριακή οικονομία με συνεισφορά πάνω από 7% στο ΑΕΠ

Η Κυπριακή ναυτιλία παραμένει ένας από τους ισχυρότερους πυλώνες της οικονομίας και της διεθνούς παρουσίας της χώρας και το Υφυπουργείο Ναυτιλίας είναι αποφασισμένο να διατηρήσει και να ενισχύσει αυτόν τον ρόλο. Μέσα από στρατηγικές πρωτοβουλίες και στοχευμένες δράσεις, η Κύπρος κατορθώνει να εδραιώσει τη θέση της στον παγκόσμιο ναυτιλιακό χάρτη, με διεθνείς επιτυχίες, όπως η επανεκλογή της στο Συμβούλιο του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO) και η συνεχής αύξηση του κυπριακού νηολογίου.
Ταυτόχρονα, το Υφυπουργείο επενδύει στο ανθρώπινο δυναμικό της ναυτιλίας, προωθώντας τη ναυτική εκπαίδευση, την επανεκπαίδευση των ναυτικών και την ουσιαστική ένταξη των γυναικών στον τομέα, δημιουργώντας ένα ασφαλές και συμπεριληπτικό περιβάλλον για όλους. Στον ίδιο στρατηγικό σχεδιασμό, η Κύπρος ενισχύει τις υποδομές και τις υπηρεσίες για τον τουρισμό κρουαζιέρας και τα σκάφη αναψυχής, με στόχο όχι μόνο να προσελκύει περισσότερα δρομολόγια και επισκέπτες, αλλά και να καθιερωθεί ως περιφερειακός κόμβος κρουαζιέρας στη Μεσόγειο.
Σε συνέντευξη της στον «Φ» η Υφυπουργός Ναυτιλίας, Μαρίνα Χατζημανώλη, αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η Κύπρος συνδυάζει την καινοτομία, την τεχνολογία και τη στρατηγική διπλωματία για να θωρακίσει και να προωθήσει τη ναυτιλία της, επιτυγχάνοντας αποτελέσματα που ενισχύουν το κύρος της χώρας και ανοίγουν νέες προοπτικές για το μέλλον.
Σταθερή άνοδος για το κυπριακό νηολόγιο τα τελευταία δύο χρόνια
Για το σημαίνοντα ρόλο της ναυτιλίας, η κ. Χατζημανώλη σημειώνει ότι αποτελεί ένα από τα πιο δυνατά χαρτιά της κυπριακής οικονομίας, συνεισφέροντας πάνω από 7% στο ΑΕΠ της χώρας. Όπως επισημαίνει η Υφυπουργός Ναυτιλίας, η σημασία της δεν είναι μόνο οικονομική. «Περισσότερο από το 80% του παγκόσμιου εμπορίου ταξιδεύει δια θαλάσσης, φέρνοντας κοντά ηπείρους, πολιτισμούς και οικονομίες».
Παρά τις προκλήσεις ενός ασταθούς παγκόσμιου περιβάλλοντος, η κυπριακή ναυτιλία έχει δείξει ανθεκτικότητα. Σύμφωνα με την κ. Χατζημανώλη, το Υφυπουργείο Ναυτιλίας εφαρμόζει ένα στοχευμένο στρατηγικό σχέδιο που περιλαμβάνει την αναβάθμιση των υπηρεσιών, αλλά και την προώθηση των πλεονεκτημάτων του κυπριακού νηολογίου και γενικότερα του ναυτιλιακού συμπλέγματος της χώρας.
«Τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά. Το κυπριακό νηολόγιο πλοίων έχει αυξηθεί σταθερά τα τελευταία δύο χρόνια, σημειώνοντας αύξηση 21% από τον Σεπτέμβριο του 2023. Παράλληλα, η συνεισφορά της πλοιοδιαχείρισης στο ΑΕΠ ξεπερνά πλέον το 5,5%».
«Δεν εφησυχάζουμε», τονίζει η Υφυπουργός, «και συνεχίζουμε να ενισχύουμε τις υπηρεσίες μας με καινοτομία», προσθέτοντας ότι το έργο ψηφιοποίησης του Υφυπουργείου, που έχει ήδη ξεκινήσει, αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2026, ανοίγοντας νέα κεφάλαια για την κυπριακή ναυτιλία.
Ο τομέας των σκαφών αναψυχής αναπτύσσεται ραγδαία διεθνώς, όμως το Κυπριακό νηολόγιο μέχρι σήμερα δεν αποτελεί την πρώτη επιλογή των ιδιοκτητών σκαφών. «Αξιολογώντας τα οφέλη και την τρέχουσα κατάσταση, αποφασίσαμε να θέσουμε ως μια από τις κύριες δράσεις του Υφυπουργείου Ναυτιλίας για το 2026, τη δημιουργία και ανάπτυξη του κατάλληλου πλαισίου που θα καθιστά το Κυπριακό νηολόγιο, ελκυστικό για τα σκάφη αναψυχής. Η πρωτοβουλία αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της προβολής και προώθησης της Κύπρου ως ναυτιλιακή χώρα και της ενίσχυσης της ανθεκτικότητας της Κυπριακής ναυτιλίας, τα οποία αποτελούν στρατηγικοί στόχοι του Υφυπουργείου Ναυτιλίας», υπογραμμίζει η Υφυπουργός.
Διεθνείς διακρίσεις και στρατηγικές συνεργασίες
Σε ότι αφορά την σημασία της εκλογής της Κύπρου στο Συμβούλιο του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού, η κ. Χατζημανώλη είπε πως επανεκλογή της Κύπρου στο Συμβούλιο του Διεθνούς Ναυτιλιακού (IMO) είναι ιδιαίτερα σημαντική, ειδικότερα λαμβάνοντας υπόψη τις τρέχουσες γεωπολιτικές συνθήκες, αλλά και προκλήσεις που αντιμετωπίζει η παγκόσμια ναυτιλιακή βιομηχανία. «Πραγματικά πρόκειται για μια πολύ μεγάλη και διαρκή προσπάθεια, η οποία ξεκίνησε πριν από δύο χρόνια και απαιτούσε συνεχή και συστηματική δουλειά».
Η Κύπρος κατέλαβε την 7η θέση στις εκλογές του 2025, βελτιώνοντας αισθητά τη θέση της σε σχέση με το 2023, όταν είχε καταταγεί 12η. «Αυτό καταδεικνύει την εμπιστοσύνη των Κρατών Μελών του Οργανισμού προς τη χώρα μας κα το ρόλο που διαδραματίζει στα πλαίσια των διεργασιών των επιτροπών του. Η συμμετοχή στο Συμβούλιο του ΔΝΟ παρέχει τη δυνατότητα στην Κύπρο να είναι μέρος της διαμόρφωσης των διεθνών ναυτιλιακών πολιτικών αποφάσεων, ενώ ενισχύει σημαντικά το κύρος της χώρας ως ναυτιλιακή δύναμη.
Οι γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και ευρύτερα καθιστούν ακόμα πιο κρίσιμη τη συνεργασία μεταξύ κρατών σε θέματα ναυτιλίας. «Οι σταθερές και αμοιβαία επωφελείς σχέσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας με αραβικές χώρες, σε συνδυασμό με την ιδιότητά μας ως Κράτος Μέλος της ΕΕ, ενισχύουν το ρόλο μας ως αξιόπιστου εταίρου και πυλώνα σταθερότητας. Οι σχέσεις μας με χώρες του Αραβικού κόλπου, όπως είναι η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Μπαχρέιν και το Ομάν, σε θέματα θαλάσσιων μεταφορών, έχουν ενισχυθεί τα τελευταία δύο χρόνια, ένας στόχος ο οποίος τέθηκε εξαρχής και μεθοδικά επιτεύχθηκε».
«Ναυτιλιακή Κύπρος 2025»: Το κορυφαίο συνέδριο της ναυτιλιακής κοινότητας στη Μεσόγειο
Σε ό,τι αφορά τη αποτίμηση της φετινής διοργάνωσης του συνεδρίου «Ναυτιλιακή Κύπρος 2025», η Υφυπουργός Ναυτιλίας υπογραμμίζει ότι θεωρείται το κορυφαίο συνέδριο της ναυτιλιακής κοινότητας στη Μεσόγειο. Με μακρά παράδοση, το διεθνές αυτό γεγονός διοργανώνεται στη Λεμεσό κάθε δύο χρόνια από το Υφυπουργείο Ναυτιλίας σε συνεργασία με την Κυπριακή Ένωση Πλοιοκτητών και το Κυπριακό Ναυτιλιακό Επιμελητήριο, και φέτος ξεπέρασε κάθε προσδοκία.
Περισσότεροι από 1.000 σύνεδροι από πάνω από 35 χώρες βρέθηκαν στη Λεμεσό, ενώ στην έκθεση συμμετείχαν πάνω από 40 εταιρείες με διεθνή και τοπική δραστηριότητα. Τα εγκαίνια τέλεσε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, επιβεβαιώνοντας τη σταθερή στήριξη της κυβέρνησης στον ναυτιλιακό τομέα. «Για πρώτη φορά είχαμε την τιμή να φιλοξενήσουμε δύο Επιτρόπους της ΕΕ, τον κ. Τζιτζικώστα και τον κ. Καδή, ενώ σημαντική θεωρείται η συμμετοχή του Υπουργού Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής της Ελλάδας, καθώς και των Υπουργών Μεταφορών του Κατάρ και του Μπαχρέιν».
Η φετινή θεματική, «Unlocking the Future of Shipping», άνοιξε έναν ουσιαστικό διάλογο ανάμεσα στην πλοιοκτητική κοινότητα, τους θεσμικούς φορείς και τα υψηλόβαθμα στελέχη της ναυτιλίας, με στόχο την ανάδειξη και αντιμετώπιση των προκλήσεων που επηρεάζουν τη διεθνή ναυτιλιακή βιομηχανία.
Όπως τονίζει η Υφυπουργός, «το συνέδριο αποτελεί αναμφίβολα σημαντικό κεφάλαιο για την κυπριακή ναυτιλία, ενισχύοντας την θέση της Κύπρου στον παγκόσμιο ναυτιλιακό χάρτη. Στόχος μας είναι να διαφυλάξουμε και να αναβαθμίσουμε περαιτέρω το κύρος που έχει κατακτήσει».
Διακήρυξη της Λευκωσίας: Στρατηγική για εκπαίδευση και ανάδειξη ναυτικών
Η Κύπρος αναλαμβάνει την Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για τη διεθνή ναυτιλία, και το Υφυπουργείο Ναυτιλίας φιλοδοξεί να αφήσει σαφές πολιτικό αποτύπωμα. Η στρατηγική της Κυπριακής Προεδρίας εστιάζει στους ανθρώπους, την ανταγωνιστικότητα και τη στρατηγική ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής ναυτιλίας.
«Κεντρική προτεραιότητα είναι η προώθηση της Διακήρυξης της Λευκωσίας, η οποία στοχεύει στην αναβάθμιση και επανεκπαίδευση των ναυτικών, στον εκσυγχρονισμό της ναυτικής εκπαίδευσης και πιστοποίησης, αλλά και στην ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών στη ναυτιλιακή βιομηχανία. Στόχος είναι η υιοθέτησή της από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ κατά το Άτυπο Συμβούλιο Υπουργών αρμόδιων για θέματα ναυτιλίας, που θα φιλοξενηθεί στη Λευκωσία τον Απρίλιο του 2026», τονίζει η Χατζημανώλη.
Παράλληλα, η Προεδρία θα εργαστεί στη διαμόρφωση της νέας Ευρωπαϊκής Βιομηχανικής Ναυτιλιακής Στρατηγικής, η οποία θα υποβληθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. «Η ευρωπαϊκή ναυτιλιακή βιομηχανία αποτελεί ζωτικής σημασίας για τα στρατηγικά συμφέροντα της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η νέα Στρατηγική οφείλει να στηρίξει την ανταγωνιστικότητα του τομέα σε όλες του τις διαστάσεις, ενισχύοντας ταυτόχρονα τη διπλή πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης αλλά κυρίως την προώθηση ίσων όρων ανταγωνισμού σε παγκόσμιο επίπεδο»
Όπως υπογραμμίζει, «η διαφύλαξη της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής ναυτιλίας δεν είναι απλώς οικονομική προτεραιότητα, αποτελεί στρατηγικό κεφάλαιο για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση».
Νέες προοπτικές μέσα από την εκπαίδευση ναυτικών
Η έλλειψη ναυτικών αποτελεί σήμερα μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της παγκόσμιας ναυτιλιακής βιομηχανίας. Σύμφωνα με το Διεθνές Ναυτιλιακό Επιμελητήριο (ICS), μέχρι το 2026 αναμένεται να υπάρξει έλλειψη περίπου 90.000 έμπειρων ναυτικών παγκοσμίως. Η Κύπρος όμως δεν μένει αδρανής.
Η κ. Χατζημανώλη σημειώνει ότι το Υφυπουργείο προωθεί ενεργά το ναυτικό επάγγελμα, με ιδιαίτερη έμφαση στα σχολεία και τη νεολαία. Μέσα από ενημερωτικές δράσεις και στοχευμένα προγράμματα, η προσπάθεια είναι να αναδειχθεί η δυναμική του επαγγέλματος, οι προοπτικές επαγγελματικής αποκατάστασης και οι δυνατότητες ανέλιξης. Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη σημασία στην αναβάθμιση της ναυτικής εκπαίδευσης, με συνεχή κατάρτιση και επανεκπαίδευση των ναυτικών, ώστε να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της ψηφιακής και πράσινης μετάβασης.
Επισημαίνει επίσης ότι παραδοσιακά το ναυτικό επάγγελμα δεν είναι ευρέως διαδεδομένο στην Κύπρο και ότι τα στερεότυπα έχουν λειτουργήσει αποτρεπτικά, ιδιαίτερα για την ένταξη των γυναικών. «Εργαζόμαστε μεθοδικά για τη δημιουργία ενός πιο συμπεριληπτικού και ασφαλούς εργασιακού περιβάλλοντος», αναφέρει, προσθέτοντας ότι σε συνεργασία με το Γραφείο του Επίτροπου Ισότητας Φύλων προωθούνται ίσες ευκαιρίες στην εκπαίδευση και στην επαγγελματική ανέλιξη, τόσο στη στεριά όσο και στη θάλασσα.
Στο πλαίσιο της επικείμενης Προεδρίας της Κύπρου στο Συμβούλιο της ΕΕ, το Υφυπουργείο προετοιμάζει τη διακήρυξη που εστιάζει στην ενίσχυση της ναυτικής εκπαίδευσης και στην ουσιαστική προώθηση των γυναικών στη ναυτιλιακή βιομηχανία. «Πρόκειται για μια πρωτοβουλία που στέλνει σαφές μήνυμα ότι η ισότητα, η συνεργασία και η συμπερίληψη στη στεριά και στη θάλασσα είναι καθοριστικές για το μέλλον και τη βιωσιμότητα της ναυτιλίας».
Ψηφιακή πλατφόρμα για σκοπούς πρόληψης και αντιμετώπισης της θαλάσσιας ρύπανσης
Η θαλάσσια ρύπανση συνιστά διαχρονική πρόκληση για την Κύπρο και την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Στο πλαίσιο της προσπάθειας ενίσχυσης των μηχανισμών πρόληψης και αντιμετώπισής της, το Υφυπουργείο Ναυτιλίας υπέβαλε στο Υπουργικό Συμβούλιο πρόταση για τη δημιουργία ενός εκτελεστικού βραχίονα διαχείρισης του προβλήματος.
Κατόπιν τούτου, με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, συστάθηκε η Ομάδα Εποπτείας και Συντονισμού Αντιμετώπισης Ρύπανσης (ΟΕΣΑΡ), με αποστολή την υποβολή προτάσεων για τη βελτίωση της εφαρμογής της σχετικής νομοθεσίας, τον εξορθολογισμό και την απλούστευση υφιστάμενων διαδικασιών, την ανάπτυξη και αξιοποίηση της τεχνολογίας για πρόληψη, επιτήρηση και καταγραφή περιστατικών, τον καθορισμό και την παρακολούθηση μετρήσιμων δεικτών απόδοσης, και τον συντονισμό των εμπλεκόμενων υπηρεσιών σε περιστατικά θαλάσσιας ρύπανσης.
Σημαντικό εργαλείο για την υποστήριξη των εργασιών της ΟΕΣΑΡ θα αποτελέσει η ψηφιακή πλατφόρμα που θα τεθεί στη διάθεση της Επιτροπής για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση της Θαλάσσιας Ρύπανσης. Η εν λόγω πλατφόρμα, η οποία αναπτύσσεται στο πλαίσιο του έργου EMMERA, με τη συμμετοχή της Κύπρου, της Ελλάδας και του Ισραήλ, θα επιτρέπει τη συστηματική συλλογή, επεξεργασία και ενοποίηση δεδομένων, ενισχύοντας ουσιωδώς τόσο την επιχειρησιακή όσο και τη στρατηγική λειτουργία της Επιτροπής. Παράλληλα σε συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια στη Θάλασσα (EMSA), προγραμματίζεται η χρήση drones για επιτήρηση και συλλογή δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, επιτρέποντας στοχευμένες παρεμβάσεις στις πλέον κρίσιμες θαλάσσιες περιοχές.
«Με τα υπό αναφορά μέτρα, η Κύπρος αφενός μεν αναβαθμίζει τα τεχνολογικά μέσα, για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος στην Ανατολική Μεσόγειο και αφετέρου ενισχύει την ικανότητά της στην πρόληψη και την αποτελεσματική αντιμετώπιση περιστατικών θαλάσσιας ρύπανσης», σημείωνει κ. Χατζημανώλη.
Κρουαζιέρα: Σταθερή ανάκαμψη και πρώτο δρομολόγιο
Ο τομέας της κρουαζιέρας στη Μεσόγειο συνεχίζει να δείχνει δυναμική, παρά τις γεωπολιτικές προκλήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Για την Κύπρο, το 2025 αποτέλεσε χρονιά σταδιακής ανάκαμψης και σταθεροποίησης, με αρκετές εταιρείες να εντάσσουν τη χώρα μας στα δρομολόγιά τους.
Συγκεκριμένα, καταγράφηκε αύξηση 30% στις αφίξεις κρουαζιερόπλοιων σε σύγκριση με το 2024. Το λιμάνι της Λεμεσού, που παραμένει ο βασικός πυλώνας της κρουαζιέρας, υποδέχθηκε 139 επιβεβαιωμένους ελλιμενισμούς (calls), εκ των οποίων 26 ήταν δρομολόγια home porting, όπου η Λεμεσός λειτουργεί ως λιμάνι αφετηρίας και τερματισμού.
Οι πρώτες ενδείξεις για το 2026 δείχνουν ότι οι αφίξεις θα παραμείνουν σε παρόμοια επίπεδα με το 2025, αντανακλώντας σταθερότητα μέσα σε ένα μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον. Ιδιαίτερα θετικό είναι το γεγονός ότι συνεχίζονται και ενισχύονται τα δρομολόγια της Marella Cruises με home porting στη Λεμεσό, με προγραμματισμένους 30 ελλιμενισμούς για το 2026 και έναρξη του πρώτου δρομολογίου την 1η Απριλίου. Αυτά τα δρομολόγια επιβεβαιώνουν τη δυνατότητα της Κύπρου να λειτουργεί όχι μόνο ως ενδιάμεση στάση, αλλά και ως πλήρης προορισμός κρουαζιέρας, διαθέτοντας τις υποδομές, τις υπηρεσίες και την ετοιμότητα που απαιτούνται.
MedCruise 2027: Η Λεμεσός στο χάρτη της διεθνούς κρουαζιέρας
Ιδιαίτερη επιτυχία αποτελεί η επιλογή του λιμανιού της Λεμεσού ως διοργανωτή της 71ης Γενικής Συνέλευσης του MedCruise το φθινόπωρο του 2027, μιας εκδήλωσης που αναμένεται να συγκεντρώσει πάνω από 200 στελέχη εταιρειών κρουαζιέρας, εκπροσώπους λιμενικών αρχών και θεσμικούς φορείς του τουρισμού. Η Υφυπουργός Ναυτιλίας επισημαίνει ότι «πρόκειται για μια μοναδική ευκαιρία να προβάλλουμε την Κύπρο ως προορισμό και τη Λεμεσό ως περιφερειακό κόμβο κρουαζιέρας στην Ανατολική Μεσόγειο. Πρέπει να αξιοποιήσουμε αυτό το ορόσημο, ενισχύοντας τη συλλογική προσπάθεια και τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων, ώστε να μεγαλώσουμε το αποτύπωμα της Κύπρου στον χάρτη της μεσογειακής κρουαζιέρας».