Μαρίνος Καρτίκκης: Το κυπριακό σινεμά έχει ενηλικιωθεί

Έναν μικρόκοσμο της σύγχρονης κυπριακής κοινωνίας δημιουργεί στη νέα του ταινία, με τίτλο «Εκτροπή», ο Μαρίνος Καρτίκκης, εστιάζοντας σε κάποιες από τις παθογένειες που τη χαρακτηρίζουν. Ο Κύπριος σκηνοθέτης διερευνά στις ταινίες του καθημερινούς χαρακτήρες με ηθικά διλήμματα, σαν όλους μας σχεδόν. Επιδίωξή του, να ταυτιστούν οι θεατές, σε μικρό η μεγαλύτερο βαθμό.
-Ποιο ήταν το έναυσμα για να γράψετε το σενάριο της «Εκτροπής»; Μια σύντομη είδηση στον κυπριακό τύπο πριν περίπου 8 χρόνια υπήρξε η αφετηρία για τη συγγραφή του σεναρίου. Αναφερόταν σε έναν αστυνομικό που ήταν υπεύθυνος για τη μεταφορά νεκρών από φυσικά αίτια στο νεκροτομείο, αλλά στην πορεία έκλεβε κοσμήματα από τις σορούς για να καλύψει οικονομικές του ανάγκες. Μου φάνηκε μια εξαιρετική ιδέα για να κτίσω πάνω σ’ αυτήν ένα μικρόκοσμο της σύγχρονης κυπριακής κοινωνίας.
-Σας ενδιαφέρει να αναδείξετε σύγχρονες παθογένειες της κοινωνίας μας; Με ενδιαφέρει να αναδεικνύω οτιδήποτε αφορά την κοινωνία μέσα στην οποία ζω και εργάζομαι. Δυστυχώς, οι παθογένειες είναι πολλές και επηρεάζουν τον κάθε πολίτη. Ως δημιουργός, νιώθω την ανάγκη να διερευνώ μέσα από την μυθοπλασία όλα όσα μας ταλανίζουν, αλλά χωρίς να καταφεύγω στον διδακτισμό και τα κηρύγματα. Άλλωστε, το σινεμά -αλλά και κάθε μορφή τέχνης- έχει τη δυνατότητα να λειτουργεί σαν καθρέφτης για την κοινωνία και ενδεχομένως να ευαισθητοποιεί τους θεατές.
-Τι επιδιώκετε όταν κάνετε μια ταινία; Τι είναι αυτό που διερευνάτε και θέλετε να μείνει στον θεατή; Το στοίχημα είναι να δημιουργήσω αρχικά μια ιστορία που μπορεί να κεντρίσει το ενδιαφέρον των θεατών, τόσο σε συναισθηματικό όσο και σε εγκεφαλικό επίπεδο. Διερευνώ πάντα καθημερινούς χαρακτήρες με ηθικά διλήμματα, κάτι που μας αφορά όλους. Αν οι θεατές ταυτιστούν, σε μικρό η μεγάλο βαθμό, με τα τεκταινόμενα επί της οθόνης και τα συζητούν μετά την προβολή, τότε το στοίχημα έχει κερδηθεί.
-Ανατρέχοντας στην κινηματογραφική σας πορεία, τι έχει αλλάξει από το 1997 ως τώρα; Σίγουρα έχουν αλλάξει πολλά πράγματα, από την καθιέρωση της ψηφιακής τεχνολογίας μέχρι τον τρόπο παραγωγής ταινιών. Μέσα σ’ αυτά τα τριάντα χρόνια έχουμε περάσει από το αναλογικό στο ψηφιακό, με αποτέλεσμα να αλλάξει ο τρόπος που υλοποιούνται αλλά και που προωθούνται οι ταινίες. Από τεχνική άποψη, είναι πιο εύκολο τώρα για τους κινηματογραφιστές να πραγματοποιήσουν τις ταινίες τους. Έχουν γυριστεί ταινίες ακόμη και με ένα κινητό τηλέφωνο. Επίσης ο τρόπος θέασης έχει αλλάξει πολύ. Οι περισσότεροι βλέπουν ταινίες σε πλατφόρμες κι όχι σε αίθουσες. Λίγες ταινίες βρίσκουν πια διανομή. Αυτό που δεν έχει αλλάξει ικανοποιητικά, είναι τα κρατικά κονδύλια που αφορούν την παραγωγή κυπριακών ταινιών. Έχουν μεν ενισχυθεί από το 1997, αλλά εξακολουθούν να παραμένουν χαμηλά.
-Η ταινία σας έχει χρηματοδοτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το Υφυπουργείο Πολιτισμού της Κύπρου. Πόσο σημαντικό υπήρξε αυτό για την παραγωγή; Ήταν πολύ σημαντικό, γιατί είχαμε από την αρχή ένα καλό ποσό για να ξεκινήσουμε τον σχεδιασμό της παραγωγής. Βέβαια, η χρηματοδότηση από το υφυπουργείο δεν καλύπτει ποτέ όλο τον προϋπολογισμό μιας ταινίας, οπότε πρέπει πάντα να ψάχνουμε και για συμπαραγωγούς στο εξωτερικό η να κεφαλαιοποιούμε αμοιβές ώστε να ολοκληρωθεί η ταινία.
-Πόσο δύσκολο είναι να κάνει κάποιος ταινίες στην Κύπρο; Αρκετά δύσκολο, τόσο για τους οικονομικούς λόγους που ανέφερα πιο πάνω όσο και για τεχνικούς λόγους. Βέβαια, τα πράγματα είναι καλύτερα από τότε που ξεκίνησα εγώ να κάνω ταινίες. Να σκεφτείτε ότι τότε ήταν σχεδόν αδύνατον να βρεις ακόμη και κάμερα στην Κύπρο. Η υλικοτεχνική υποδομή έχει βελτιωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Επίσης έχουμε περισσότερους επαγγελματίες σε όλες τις ειδικότητες, κάτι πολύ σημαντικό για τη στελέχωση των κινηματογραφικών συνεργείων. Το οικονομικό εξακολουθεί όμως να είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι Κύπριοι επαγγελματίες του χώρου.
-Πιστεύετε ότι το κυπριακό σινεμά έχει ωριμάσει; Πιστεύω ότι έχει ενηλικιωθεί. Οι ταινίες που παράγονται σήμερα στον τόπο μας είναι σε αρκετά καλό επίπεδο από τεχνικής άποψης, αλλά κυρίως από θεματικής και αισθητικής. Τόσο οι νέοι όσο και οι παλαιότεροι σκηνοθέτες ασχολούνται με ποικιλία θεμάτων και με διαφορετικές προσεγγίσεις. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι πολλές κυπριακές ταινίες συμμετέχουν σε σημαντικά διεθνή φεστιβάλ, και κάποιες μάλιστα διακρίνονται.
-Ποιοι σκηνοθέτες σάς γοητεύουν και ποιες είναι οι αναφορές σας; Με γοητεύουν πρωτίστως σκηνοθέτες που ασχολούνται με ανθρωποκεντρικά θέματα, τις διαπροσωπικές και οικογενειακές σχέσεις. Ταυτόχρονα, θαυμάζω και δημιουργούς που καταφέρνουν να ζωντανέψουν με αληθοφάνεια φανταστικούς κόσμους. Ingmar Bergman, Alfred Hitchcock, Mike Leigh, Francois Truffaut, Bernardo Bertolucci, Atom Egoyan, είναι μερικοί από τους σκηνοθέτες στους οποίους επιστρέφω συχνά.
-Ποια είναι η πιο πρόσφατη ταινία που είδατε και σας άρεσε; Μου άρεσε πολύ η τελευταία ταινία του Jim Jarmusch, «Father Mother Sister Brother». Είναι μια ταινία λεπτών αποχρώσεων και ευαίσθητης παρατήρησης. Με πολύ λίγα μέσα, λιτά και απέριττα, αλλά και με χιούμορ και τρυφερότητα, λέει τόσα πολλά για τις εύθραυστες οικογενειακές σχέσεις.
-Η ταινία σας μπήκε και στη λίστα των 20 ευρωπαϊκών ταινιών που διαγωνίζονται στα βαρυσήμαντα Βραβεία Αράβων Κριτικών (Arab Critics’ Awards). Τι σημαίνει αυτό για σας; Σίγουρα είναι μια αναγνώριση για την ταινία αλλά και για τον κυπριακό κινηματογράφο γενικότερα. Είναι μια ηθική ικανοποίηση, και ίσως μια επιβεβαίωση ότι η ταινία έχει κάποια καλλιτεχνική αξία. Το ίδιο σημαίνει και η αποδοχή της ταινίας σε κάθε διεθνές φεστιβάλ. Να αναφέρω εδώ ότι η ταινία έχει ήδη συμμετάσχει σε σημαντικά φεστιβάλ όπως αυτά της Αλεξάνδρειας, Θεσσαλονίκης, Ντάκας, Σόφιας, και έπεται συνέχεια. Για εμένα, όμως, εξίσου σημαντική είναι η αποδοχή της ταινίας από το κοινό, που είναι και ο τελικός αποδέκτης του έργου.
- INFO H ταινία του Μαρίνου Καρτίκκη «Εκτροπή» θα προβληθεί σε Λεμεσό και Λευκωσία στο πλαίσιο του 24ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογραφικές Μέρες Κύπρος 2026, 17– 25 Απριλίου, cyprusfilmdays.com
Ελεύθερα 22.3.2026