Οικονομία: Τα μεγάλα αγκάθια του 2026

Καθώς διάγουμε τις πρώτες μέρες του 2026, όλοι διερώμαστε τι μας επιφυλάσσει η νέα χρονιά. Ειδικά στην οικονομία, όπου το τοπίο συνεχίζει να είναι ρευστό και οι άγνωστες παράμετροι πολλές.
Η οικονομία το νέο έτος καλείται να αντιμετωπίσει ένα σύνθετο πλέγμα προκλήσεων, σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από διεθνή αβεβαιότητα, περιφερειακές συγκρούσεις, γεωπολιτικές ίντριγκες, ενεργειακές αναταράξεις και ταχεία τεχνολογική και περιβαλλοντική μετάβαση. Παρά τη σχετική ανθεκτικότητα που επέδειξε τα προηγούμενα χρόνια, το κυπριακό οικονομικό μοντέλο δοκιμάζεται και απαιτείται όραμα, μακροπρόθεσμος σχεδιασμός και αποφασιστικότητα για τη διασφάλιση βιώσιμης ανάπτυξης. Θέλοντας να εστιάσουμε σε αυτά που θα μας απασχολήσουν τη νέα χρονιά, καταγράφουμε τις κύριες προκλήσεις του 2026.
1. Δομή της οικονομίας και εξωτερικοί κίνδυνοι
Η κυπριακή οικονομία εξακολουθεί να στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στον τουρισμό, τις υπηρεσίες και τον τομέα των ακινήτων. Αν και οι τομείς αυτοί αποφέρουν σημαντικά έσοδα, η υπερβολική εξάρτηση από αυτούς καθιστά τη χώρα ευάλωτη σε διεθνείς κρίσεις, όπως γεωπολιτικές εντάσεις, υγειονομικές απειλές ή επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας. Η διαφοροποίηση της παραγωγικής βάσης, μέσω επενδύσεων σε νέους τομείς, όπως είναι η τεχνολογία, η καινοτομία, η έρευνα, η ψηφιακή οικονομία, η αειφορία, αποτελεί βασική πρόκληση για τα επόμενα χρόνια. Επίσης, δεν πρέπει να ξεχνούμε την ανάγκη για μεταρρυθμίσεις, ώστε να εκσυγχρονίσουμε την οικονομία μας.
2. Ακρίβεια και πίεση στα νοικοκυριά
Ένα από τα πιο πιεστικά ζητήματα, που δεν καταφέραμε να επιλύσουμε, παραμένει το κόστος ζωής. Οι αυξημένες τιμές στην ενέργεια, στα τρόφιμα και στις υπηρεσίες έχουν περιορίσει σημαντικά την αγοραστική δύναμη των πολιτών. Για το 2026, η πρόκληση για την κυβέρνηση δεν είναι μόνο η αριθμητική διαχείριση του πληθωρισμού, αλλά και η εφαρμογή στοχευμένων κοινωνικών πολιτικών που θα στηρίξουν τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, χωρίς να θέτουν σε κίνδυνο τη δημοσιονομική σταθερότητα.
3. Νέο φορολογικό περιβάλλον
Η ψήφιση της νέας φορολογικής μεταρρύθμισης δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη και επίτευξη των στόχων της. Το νέο πλαίσιο που τέθηκε σε εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου πρέπει να δοκιμαστεί στην πράξη, οπότε το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό για το τι δέον γενέσθαι.
4. Στεγαστικό πρόβλημα και κοινωνικές ανισότητες
Το στεγαστικό ζήτημα, παρά τα διάφορα μέτρα που λήφθηκαν, αναδεικνύεται σε έναν από τους πιο κρίσιμους παράγοντες κοινωνικής πίεσης. Η συνεχής άνοδος των ενοικίων και των τιμών αγοράς κατοικίας, ιδιαίτερα σε Λεμεσό και Λευκωσία, αλλά και σε τουριστικές περιοχές, δυσκολεύει την πρόσβαση των νέων και των οικογενειών σε προσιτή στέγη. Η ανάγκη για κρατικά προγράμματα στέγασης και για καλύτερη ρύθμιση της αγοράς ακινήτων γίνεται ολοένα και πιο επιτακτική.
5. Πράσινη μετάβαση και ενεργειακό κόστος
Η μετάβαση σε ένα πιο «πράσινο» οικονομικό μοντέλο είναι αναπόφευκτη, στο πλαίσιο και των ευρωπαϊκών δεσμεύσεων. Ωστόσο, το υψηλό ενεργειακό κόστος (κυρίως του ηλεκτρισμού) και η εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα επιβαρύνουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Το 2026 θα είναι καθοριστικό έτος για την προώθηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων και τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος της οικονομίας. Συναφές μ’ αυτά, είναι και η υλοποίηση των ενεργειακών σχεδιασμών μας, όπως είναι η αξιοποίηση των κοιτασμάτων στην ΑΟΖ μας, η ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου, Ελλάδας, Ισραήλ, η εισαγωγή φυσικού αερίου και οι ενεργειακές υποδομές και έργα.
6. Αγορά εργασίας και ανθρώπινο κεφάλαιο
Παρά τη χαμηλή ανεργία, η κυπριακή αγορά εργασίας αντιμετωπίζει ελλείψεις σε εξειδικευμένο προσωπικό, ιδιαίτερα σε τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας. Η επένδυση στην εκπαίδευση, την επαγγελματική κατάρτιση και την προσέλκυση ταλέντων από το εξωτερικό θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην ανταγωνιστικότητα της χώρας. Ακόμα, δεν θα πρέπει να υποτιμούμε τις ελλείψεις σε ανειδίκευτο προσωπικό για εργασίες που αφορούν τη γεωργία και τη βιομηχανία.
7. Προεδρία ΕυρωπαϊκήςΈνωσης
Σφήνα σ’ αυτό το κάδρο, μπαίνει και η μεγάλη πρόκληση της Προεδρίας της Ε. Ένωσης το α΄ εξάμηνο του 2026. Μια επιτυχής Προεδρία δεν θα έχει όφελος μόνο για την Ευρώπη, αλλά και για την Κύπρο, η οποία οφείλει να αξιοποιήσει τους επόμενους έξι μήνες για να προβάλει το εθνικό πρόβλημα, την οικονομία, τις πόλεις, τον τουρισμό, τις επενδύσεις, την επιχειρηματικότητα της.
Ελπίζουμε οι βουλευτικές εκλογές του ερχόμενου Μάϊου να μη δηλητηριάσουν τόσο πολύ το κλίμα, ώστε να παροπλιστούμε και να παραμείνουμε στη γνωστή και ατελέσφορη ομφαλοσκόπηση των τελευταίων ετών.
Το 2026 δεν αναμένεται να είναι μια χρονιά εύκολων αποφάσεων. Ωστόσο, με πολιτική συναίνεση, κοινωνικό διάλογο, όραμα, συντονισμένες πρωτοβουλίες και έμφαση, στη βιώσιμη ανάπτυξη, η Κύπρος μπορεί να μετατρέψει τις οικονομικές προκλήσεις σε ευκαιρίες για ένα πιο ανθεκτικό και ισορροπημένο μέλλον. Με άλλα λόγια, η μπάλα βρίσκεται στα δικά μας πόδια…