Οι Κύπριοι θέλουν μεγαλύτερη Ευρώπη, αλλά με κανόνες

Του Κωνσταντίνου Ζαχαρίου
Οι Κύπριοι εμφανίζονται σημαντικά πιο θετικοί απέναντι στη μελλοντική διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε σχέση με τον μέσο όρο των «27», σύμφωνα με έρευνα του Ευρωβαρόμετρου. Το 69% των ερωτηθέντων στην Κύπρο δηλώνει ότι τάσσεται υπέρ (15% «πολύ υπέρ» και 54% «μάλλον υπέρ»), την ώρα που ο αντίστοιχος μέσος όρος στην ΕΕ φτάνει στο 56%. Αντίστροφα, το 29% εκφράζει αρνητική στάση –σημαντικά χαμηλότερο από το 38% που καταγράφεται πανευρωπαϊκά.
Η Κύπρος καταγράφει έτσι ένα από τα υψηλότερα ποσοστά υποστήριξης στη διεύρυνση σε ολόκληρη την Ένωση, μαζί με χώρες όπως η Ιρλανδία, ενώ προσεγγίζει τα επίπεδα θετικότητας της Λιθουανίας και της Σουηδίας. Τα δεδομένα δείχνουν ότι η κυπριακή κοινωνία εξακολουθεί να βλέπει τη διεύρυνση ως στρατηγική επιλογή για τη χώρα, παρά το γεγονός ότι διατηρεί σαφείς επιφυλάξεις για ορισμένες συγκεκριμένες υποψηφιότητες (όπως την Τουρκία) αλλά και για επιμέρους πτυχές της διαδικασίας.
Με μικρό καλάθι για τα οφέλη
Στο ερώτημα για το τι μπορεί να κερδίσει η χώρα από μια μελλοντική διεύρυνση της ΕΕ, το 60% των Κυπρίων θεωρεί ότι τα αποτελέσματα θα είναι θετικά –ελαφρώς υψηλότερο ποσοστό από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο (56%). Ωστόσο, η πλειοψηφία δείχνει να κρατά προσγειωμένες προσδοκίες: 45% εκτιμά ότι τα οφέλη θα είναι «λίγα» και μόλις 15% ότι θα είναι «πολλά», στοιχείο που υπογραμμίζει μια πραγματιστική, ίσως και επιφυλακτική, στάση της κοινής γνώμης.
Σε προσωπικό επίπεδο, το 43% πιστεύει ότι θα ωφεληθεί από μια διεύρυνση (έναντι 38% στην ΕΕ), ενώ η πλειοψηφία –54%– δηλώνει ότι δεν αναμένει κανένα άμεσο όφελος για τον εαυτό του. Η εικόνα αυτή αποτυπώνει μια κοινωνία που εμφανίζεται ελαφρώς πιο αισιόδοξη από τον μέσο όρο της Ευρώπης, αλλά παραμένει βαθιά σκεπτική ως προς τα ατομικά, καθημερινά οφέλη.
Με άλλα λόγια, οι πολίτες αναγνωρίζουν ότι η διεύρυνση μπορεί να ενισχύσει τη συνολική θέση της Κύπρου μέσα στην Ένωση, αλλά ταυτόχρονα κρατούν χαμηλές προσδοκίες για τον προσωπικό αντίκτυπο που ενδέχεται να έχει στη ζωή τους. Πρόκειται για μια ισορροπία ανάμεσα σε θεσμική εμπιστοσύνη και ρεαλιστική αξιολόγηση των επιπτώσεων.
«Ναι» σε Σερβία–Γεωργία–Μολδαβία, «όχι» στην Τουρκία
Η στάση των Κυπρίων διαφοροποιείται έντονα ανάλογα με την υποψήφια χώρα, αποτυπώνοντας μια ξεκάθαρη ιεράρχηση εμπιστοσύνης και πολιτικής προτίμησης.
• Σερβία: 72% υπέρ (47% ΕΕ) — από τα υψηλότερα ποσοστά στήριξης σε ολόκληρη την Ευρώπη
• Γεωργία: 58% υπέρ (46% ΕΕ)
• Μολδαβία: 55% υπέρ (48% ΕΕ)
• Ουκρανία: 45% υπέρ (52% ΕΕ), ενώ 50% των Κυπρίων τάσσεται κατά, αποτυπώνοντας αυξημένη επιφυλακτικότητα λόγω του πολέμου και της γεωπολιτικής αστάθειας
• Μαυροβούνιο – Βοσνία-Ερζεγοβίνη: κινούνται σχεδόν στον ευρωπαϊκό μέσο όρο, με 51% και 50% αντίστοιχα
• Βόρεια Μακεδονία: 44% υπέρ (48% ΕΕ), με την Κύπρο να εμφανίζει μεγαλύτερη αντίθεση από τον μέσο όρο της Ένωσης
• Αλβανία: μόλις 34% υπέρ (45% ΕΕ), ενώ το 58% δηλώνει αντίθετο -από τα πιο αρνητικά ποσοστά πανευρωπαϊκά
• Κόσοβο: 40% υπέρ (43% ΕΕ) -ελαφρώς χαμηλότερη αποδοχή από τον μέσο όρο
• Τουρκία: 84% κατά (13% υπέρ) -το υψηλότερο ποσοστό αντίθεσης σε ολόκληρη την ΕΕ, καταγράφοντας σχεδόν καθολική απόρριψη
Η γενική εικόνα διαμορφώνει ένα σαφώς οριοθετημένο τοπίο: Η κυπριακή κοινή γνώμη στηρίζει θερμά τη Σερβία και εμφανίζεται πιο θετική προς χώρες της Ανατολικής Ευρώπης όπως η Γεωργία και η Μολδαβία. Αντίθετα, διατηρεί σημαντικές επιφυλάξεις για τμήμα των Δυτικών Βαλκανίων και την Τουρκία.
Προσδοκίες για εργασία και ασφάλεια
Οι Κύπριοι αναγνωρίζουν συγκεκριμένα και απτά οφέλη από μια μελλοντική διεύρυνση, με αιχμή:
• Περισσότερες ευκαιρίες εργασίας και εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό: 46% (31% ΕΕ)
• Πιο ασφαλής ΕΕ/ανθεκτικότητα σε ξένες επιρροές: 43% (30% ΕΕ)
• Μεγαλύτερη αλληλεγγύη μεταξύ κρατών σε κρίσεις: 40% (30% ΕΕ)
• Ενίσχυση κοινών αξιών και θεσμών: 37% (26% ΕΕ)
• Καλύτερη περιβαλλοντική προστασία: 24% (18% ΕΕ)
Παράλληλα, το 8% δεν βλέπει κανένα όφελος (όσο και στην ΕΕ), ενώ το «δεν ξέρω» φτάνει το 7% (3% ΕΕ), δείχνοντας ότι μια μερίδα της κοινωνίας παραμένει αναποφάσιστη. Το εύρημα αυτό φανερώνει πως, αν και η πλειοψηφία βλέπει τη διεύρυνση ως μια θετική προοπτική, εξακολουθεί να υπάρχει ισχυρό τμήμα που δεν έχει πειστεί πλήρως για την αξία της.
Φόβοι για μετανάστευση, μισθούς και κόστος
Οι ανησυχίες των Κυπρίων για τη διεύρυνση συγκεντρώνονται κυρίως στα εξής:
• Ανεξέλεγκτη μετανάστευση: 51% (40% ΕΕ)
• Κόστος για τους φορολογούμενους: 51% (37% ΕΕ)
• Αρνητικές επιπτώσεις σε απασχόληση/μισθούς: 40% (27% ΕΕ)
• Αυξημένες οικονομικές/περιφερειακές ανισότητες: 40% (33% ΕΕ)
Αντίθετα, λιγότεροι Κύπριοι ανησυχούν για την πολυπλοκότητα της λήψης αποφάσεων στην ΕΕ (24% έναντι 36%), ενώ σχεδόν ταυτόσημα με την ΕΕ κινούνται οι ανησυχίες για διαφθορά/οργανωμένο έγκλημα (38%) και διάβρωση αξιών (21%)
Η εικόνα δείχνει ότι η Κύπρος προσεγγίζει το ζήτημα της διεύρυνσης μέσα από το πρίσμα του οικονομικού και κοινωνικού κόστους, παρά από θεσμικές ανησυχίες που απασχολούν περισσότερο άλλες χώρες.
Κανόνες και εγγυήσεις πριν τη διεύρυνση
Ιδιαίτερα αυστηροί εμφανίζονται οι Κύπριοι ως προς τις προϋποθέσεις επιτυχίας της διεύρυνσης:
• Κράτος δικαίου, καταπολέμηση διαφθοράς, θεμελιώδη δικαιώματα: 50% (44% ΕΕ)
• Μεταρρυθμίσεις και τήρηση ευρωπαϊκών προτύπων από τις υποψήφιες χώρες: 43% (38% ΕΕ)
• Διασφάλιση κριτηρίων πριν από την ένταξη: 40% (37% ΕΕ)
• Καλύτερη δημόσια ενημέρωση για οφέλη/προκλήσεις: 38% (23% ΕΕ)
Η απαίτηση για «κανόνες του παιχνιδιού» είναι σαφής: Οι Κύπριοι ζητούν θεσμικές εγγυήσεις από τις υποψήφιες χώρες αλλά και διαφάνεια προς τους πολίτες, ώστε η διεύρυνση να γίνει αντιληπτή ως διαδικασία με ξεκάθαρα οφέλη και κριτήρια.
Κόστος, αξίες, ζωή: Τα ερωτήματα των Κυπρίων
Το 59% των Κυπρίων δηλώνει ότι θέλει να μάθει περισσότερα για το κόστος και τα οφέλη της διεύρυνσης (47% ΕΕ) -το υψηλότερο θέμα ενδιαφέροντος. Εξίσου υψηλά κινούνται:
• Αξίες της Ένωσης (δημοκρατία/δικαιώματα/ισότητα): 46% (34% ΕΕ)
• Ποιότητα ζωής στην ΕΕ: 46% (35% ΕΕ)
• Ειρήνη και σταθερότητα: 45% (36% ΕΕ)
• Πληροφορίες για τις υποψήφιες χώρες: 43%
• Προϋποθέσεις/κριτήρια ένταξης: 40% (33% ΕΕ)
Οι Κύπριοι εμφανίζονται πιο απαιτητικοί από τον μέσο όρο ακόμη και σε πιο τεχνικά ζητήματα, όπως η λειτουργία της ΕΕ μετά τη διεύρυνση (36% έναντι 33%) ή η ίδια η διαδικασία ένταξης (28% έναντι 25%). Παράλληλα, εμφανίζεται και μια μικρή μερίδα που δηλώνει «καμία ανάγκη για ενημέρωση» (6% έναντι 4% ΕΕ) ή «δεν ξέρω» (5% έναντι 3%), στοιχείο που δείχνει πως ένα τμήμα της κοινωνίας παραμένει αδιάφορο ή συγχυσμένο απέναντι στη συζήτηση.
Με κανόνες το «ναι» των Κυπρίων
Η μεγάλη εικόνα που προκύπτει από το Ευρωβαρόμετρο είναι ότι οι Κύπριοι βλέπουν θετικά τη διεύρυνση -ειδικά όταν αφορά συγκεκριμένες χώρες- αλλά ζητούν όρους, προϋποθέσεις και ενημέρωση. Στηρίζουν θερμά ορισμένες υποψηφιότητες (Σερβία, Γεωργία, Μολδαβία), απορρίπτουν κατηγορηματικά την Τουρκία και εμφανίζουν συντηρητική στάση απέναντι σε χώρες με υψηλή γεωπολιτική αβεβαιότητα όπως η Ουκρανία.