Τελευταία ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Trump, δήλωσε ότι με κάποιο τρόπο θα αποκτήσει τη Γροιλανδία για την ασφάλεια των ΗΠΑ.
Η Γροιλανδία, το μεγαλύτερο νησί στον κόσμο, βρίσκεται σε στρατηγική θέση μεταξύ Ευρασίας, Βόρειας Αμερικής και Αρκτικής ζώνης που την καθιστά ιδανικό μέρος για συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης σε περίπτωση πυραυλικών επιθέσεων και για την παρακολούθηση σκαφών στην περιοχή. Έχει έκταση περίπου 2,2 εκατομμύρια τ. χλμ, έξι φορές μεγαλύτερη από τη Γερμανία. Ο πληθυσμός είναι περίπου 56.000 κάτοικοι (ιθαγενείς Ινουίτ), η πιο αραιοκατοικημένη περιοχή παγκοσμίως. Το 80% του εδάφους καλύπτεται μόνιμα από πάγους.
Οι απαιτήσεις του Τράμπ έχουν απορριφθεί από τους ηγέτες της Γροιλανδίας και της Δανίας, μέλους του ΝΑΤΟ, της οποίας το νησί είναι ημιαυτόνομο έδαφος. Ο Τράμπ απείλησε με επιβολή ψηλών εμπορικών δασμών σε όποια χώρα σταθεί εμπόδιο.
Μέχρι τώρα η οικονομία της Γροιλανδίας βασιζόταν κυρίως στην αλιεία αλλά τελευταία υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον για τους φυσικούς πόρους της χώρας (σπάνιες γαίες, ουράνιο, σίδηρο, πετρέλαιο, φυσικό αέριο).
Αξίζει να αναφερθεί ότι οι ΗΠΑ έχουν ήδη στρατιωτικές βάσεις στη Γροιλανδία, γιατί δεν τις αυξάνει;
Προκύπτει το ερώτημα, νομιμοποιείται ο πρόεδρος των ΗΠΑ να καταλάβει στον 21ον αιώνα ένα ξένο κράτος απλά και μόνο διότι η χώρα του είναι υπερδύναμη; Μήπως σκέφτεται να αναπτύξει εκεί επιχειρηματική δραστηριότητα;
Το δοκίμιο του αείμνηστου Ευάγγελου Παπανούτσου που φέρει τον τίτλο «Το δίκαιο της πυγμής» αρχίζει με το ερώτημα: «Έχουν άραγε, κατά έναν αδυσώπητο νόμο, καταδικαστεί οι μικροί και οι αδύνατοι – είτε άτομα είναι είτε ολόκληροι λαοί – να υποτάσσονται στους μεγάλους και στους δυνατούς, και όταν δυσανασχετούν ή εξεγείρονται γι’ αυτή τη μεταχείριση, να εξοντώνονται από τούτους αλύπητα;»
Πολύ ενδιαφέρον ερώτημα.
Σύμφωνα με το «Δίκαιο της Πυγμής» οι ισχυροί έχουν το δικαίωμα να κυριαρχούν και να εκμεταλλεύονται τους αδύναμους, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι ηθικές αρχές. Αυτό κατά το Θουκυδίδη υποστήριξαν και οι Αθηναίοι στον περίφημο διάλογο τους με τους Μηλίους:
«Κι’ εμείς οι Αθηναίοι γνωρίζουμε όπως και σεις ότι κατά τον ανθρώπινο νόμο τα δίκαια κρίνονται μόνο από ίσους, ενώ τα δυνατά τα πράττουν οι ισχυροί και τα παραδέχονται οι ασθενείς.» (Ε 89, 105).
Ο Παπανούτσος αρχίζει την επιχειρηματολογία με αναφορά στον Έλληνα σοφιστή Καλλικλή («Γοργίας», Πλάτωνα), που υποστηρίζει ότι η ίδια η φύση έχει κανονίσει έτσι ώστε ο καλύτερος να εξουσιάζει τον χειρότερο και ο δυνατότερος να έχει περισσότερα από τον αδύνατο.
Γίνεται αναφορά στη θεωρία του Δαρβίνου για τη «φυσική επιλογή», όπου ο πιο δυνατός επιβιώνει και ο αδύναμος αφανίζεται. Επειδή και ο άνθρωπος, όπως και τα άλλα ζώα, αναγκάζεται να παλέψει για να ζήσει, θα νικήσει και επιζήσει ο πιο δυνατός, ενώ ο αδύνατος αφανίζεται. Έτσι προκύπτουν στον κόσμο πλάσματα τελειότερα, πιο προσαρμοσμένα στο περιβάλλον τους, πιο επιτυχημένα. Η αρχή αυτή θα μπορούσε να επεκταθεί και στις διακρατικές σχέσεις, εξηγώντας την επιθετικότητα, την απληστία και την κατάχρηση δύναμης.
Μετά από μια μακροσκελή ανάλυση σε μελέτες κυρίως για συμπεριφορά ζώων, ο Παπανούτσος απαντά στο ερώτημα που έθεσε: ΟΧΙ.
Πιστεύει πως δεν έχουν καταδικαστεί οι μικροί και οι αδύνατοι να υποτάσσονται στους μεγάλους και δυνατούς.
Συγκεφαλαιώνοντας, σημειώνει: «…το πολυθρύλητο «δίκαιο της πυγμής» ούτε ηθικό είναι, αλλ’ ούτε και φυσικό προνόμιο. Σύμφωνα με όλες τις πιθανότητες η βία και το προϊόν της ο πόλεμος γεννιέται όχι από κάποια φυσική επιταγή, αλλά από μια έξη που αποκτήθηκε με τη συνδρομή ειδικών όρων…».
Και καταλήγει: «…(οι άνθρωποι) ακόμα δεν ανακάλυψαν την πολιτική τέχνη που θα τους ενώσει σε μιαν «οικουμενόπολη»…, για να ζήσουν εκεί αρμονικά λύνοντας με το Λόγο και όχι με το «δίκαιο της πυγμής» τις διαφορές τους.»
Πώς θα ζήσουμε ενωμένοι στην «οικουμενόπολη»;
Στην ανθρώπινη ιστορία έχουν συμβεί πολυάριθμοι πόλεμοι, εγκλήματα και δολοφονίες και είμαστε από τα λίγα είδη πάνω στη γη που συστηματικά σκοτώνουμε μέλη μας.
Η ψυχολογία υποστηρίζει ότι η επιθετικότητα στον άνθρωπο είναι ένα σύνθετο φαινόμενο που περιλαμβάνει έμφυτες βιολογικές τάσεις (ένστικτα επιβίωσης), αλλά είναι και διαμορφωμένη από το περιβάλλον και την κοινωνική κυρίως μάθηση. Είναι μια αλληλεπίδραση βιολογικής προδιάθεσης και περιβαλλοντικών επιρροών.
Ας θυμηθούμε τον Επιμηθέα του «Πρωταγόρα».
Οι θεοί αφού έπλασαν τα ζώα έδωσαν εντολή στον Προμηθέα και τον Επιμηθέα να τους μοιράσουν αξιοσύνες, τέτοιες που να ταιριάζουν στο καθένα τους. Ο Επιμηθέας, που δεν ήταν πολύ σοφός, έπεισε τον Προμηθέα να τον αφήσει να κάμει εκείνος τη μοιρασιά και ξόδεψε όλες τις χάρες στα ζώα ενώ έμενε αφρόντιστη ακόμα η ράτσα των ανθρώπων. Ο Προμηθέας όταν επιθεώρησε τη μοιρασιά είδε τον άνθρωπο γυμνό και ξυπόλυτο˙ πώς θα επιβίωνε; Ο Προμηθέας τότε έκλεψε από τον Ήφαιστο και την Αθηνά την τεχνική γνώση και τη φωτιά και την έκανε δώρο στον άνθρωπο. Οι άνθρωποι αρχικά ζούσαν σκόρπιοι. Έτσι τους αφάνιζαν τα θηρία οπότε ένιωσαν την ανάγκη να συγκεντρώνονται και να χτίζουν πολιτείες. Όμως, αδικούσε ο ένας τον άλλο, μια και δεν είχαν την πολιτική τέχνη, κι έτσι πάλι σκορπίζονταν και τους έτρωγαν τα θηρία. Τότε ο Δίας έστειλε τον Ερμή να φέρει σε όλους τους ανθρώπους την αιδώ και τη δικαιοσύνη, για να δημιουργηθούν μονιασμένες πολιτείες και δεσμοί που να δένουν με φιλία τους ανθρώπους.
Φαίνεται, ο Τραμπ έλειπε όταν τις μοίραζε.
Ο Τράμπ και το δίκαιο του ισχυρού
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, εξέφρασε το ενδιαφέρον του να αγοράσει τη Γροιλανδία, επικαλούμενος λόγους εθνικής ασφάλειας. Το νησί, με τεράστια έκταση και στρατηγική θέση, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και παρακολούθηση της Αρκτικής. Ωστόσο, η ιδέα έχει απορριφθεί τόσο από τις αρχές της Γροιλανδίας όσο και από τη Δανία, της οποίας αποτελεί ημιαυτόνομο έδαφος. Ο Τραμπ απείλησε με εμπορικούς δασμούς σε περίπτωση αντίστασης. Η Γροιλανδία, πέρα από τη στρατηγική της σημασία, διαθέτει σημαντικούς φυσικούς πόρους, όπως σπάνιες γαίες και ορυκτά, που προσελκύουν το ενδιαφέρον. Παρά το γεγονός ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν ήδη στρατιωτικές βάσεις στο νησί, ο Τραμπ επιθυμεί την πλήρη ιδιοκτησία του. Το περιστατικό αυτό εγείρει ερωτήματα σχετικά με τη νομιμότητα της απόκτησης ενός εδάφους από μια υπερδύναμη με βάση μόνο την ισχύ της. Αναφορές στο έργο του Ευάγγελου Παπανούτσου, «Το δίκαιο της πυγμής», και στις αρχαίες ελληνικές αντιλήψεις για τη δύναμη και την κυριαρχία, σκιαγραφούν μια ιστορική προοπτική για την επιδίωξη της κυριαρχίας από τους ισχυρούς. Σύμφωνα με το «Δίκαιο της Πυγμής», οι ισχυροί έχουν το δικαίωμα να εκμεταλλεύονται τους αδύναμους, μια άποψη που υποστηρίχθηκε και από τους Αθηναίους στον διάλογό τους με τους Μηλίους, όπως καταγράφηκε από τον Θουκυδίδη. Η επιδίωξη του Τραμπ για τη Γροιλανδία μπορεί να θεωρηθεί ως μια σύγχρονη εκδήλωση αυτής της αρχής, ή ίσως ως μια προσπάθεια για την ανάπτυξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων στην περιοχή.
