Ρωσική ρουλέτα παίζει ο Τραμπ- Πώς επηρεάζεται η Κύπρος

Ρωσική ρουλέτα παίζει ο Αμερικανός Πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, λειτουργώντας πιεστικά προς όσους δεν προσαρμόζονται στις επιδιώξεις τους. Η διεθνής αβεβαιότητα, που διαμορφώνεται ως αποτέλεσμα της ρευστότητας αλλά και της ανατροπής του διεθνούς συστήματος, δημιουργεί νέα δεδομένα, που πολύ πιθανόν να επηρεάσουν όλα τα ανοικτά διεθνή μέτωπα, στα οποία περιλαμβάνονται και το Κυπριακό.
Είναι σαφές πως όλες οι συζητήσεις στις οποίες εμπλέκεται ο Αμερικανός Πρόεδρος είναι εκτός του κουτιού. Κι αυτό σημαίνει πως λειτουργεί η λογική της επιβολής διά της ισχύος και εκτός Ηνωμένων Εθνών. Αυτά τα δεδομένα προκαλούν προφανώς ανησυχία και φόβο, κυρίως για τις πρακτικές που υιοθετούνται.
Τι μπορεί να σημαίνει τούτο για το Κυπριακό, το οποίο παρά την κινητικότητα που υπάρχει εσχάτως, παραμένει σε αδιέξοδο; Είναι προφανές πως στην παρούσα φάση το Κυπριακό δεν είναι στο κάδρο του Λευκού Οίκου. Είναι στο κάδρο η Κυπριακή Δημοκρατία σε σχέση με σχεδιασμούς της Ουάσιγκτον στην περιοχή. Αυτή την αναγνώριση του ρόλου και της σημασίας της επιχειρεί η Λευκωσία να αξιοποιήσει ώστε διά της αναβάθμισης της να ενισχύσει τις θέσεις της στο Κυπριακό. Να ενισχύσει τη θέση της ώστε να αποφευχθεί η όποια αρνητική εξέλιξη. Η κυπριακή πλευρά έχοντας όλα αυτά υπόψη λειτουργεί πολύ προσεκτικά έναντι των Αμερικανών. Ωστόσο, στη διεθνή πολιτική, κυρίως αυτή που ασκείται από τον ένοικο του Λευκού Οίκου, τίποτε δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένο. Κανείς να προβεί με σιγουριά για το πως θα λειτουργήσει.
Κοντά την Τουρκία
Την ίδια ώρα, ο Πρόεδρος Τραμπ, παρά τις όποιες επιφυλάξεις του, θέλει κοντά του την Τουρκία και τον Ερντογάν, καθώς γνωρίζει πως η Άγκυρα είναι πρόθυμη να κάνει την όποια βρωμοδουλειά. Η στάση των ΗΠΑ απέναντι σε όσα γίνονται σε βάρος των Κούρδων στη Συρία, μπορεί να αποτελέσει προπομπό για τα όσα ακολουθήσουν.
Είναι προφανές πως στην Ουάσιγκτον επενδύουν στην Τουρκία και το ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει στην περιοχή ως δεύτερος ( ή παράλληλος) χωροφύλακας, μετά το Ισραήλ. Η Τουρκία, όμως, μπορεί να χρειασθεί να διαδραματίσει ένα ιδιαίτερο ρόλο- για τις ΗΠΑ– εάν συνεχισθεί και κλιμακωθεί η κρίση στους κόλπους του ΝΑΤΟ. Κι αυτό είναι ένα θέμα, που μπορεί να μην είναι άμεσο, αλλά μπορεί να προκύψει.
Όταν, λοιπόν, ο Αμερικανός Πρόεδρος βλέπει ως προνομιούχα φιλέτα τη Γάζα , τη Γροιλανδία και είναι έτοιμος να θυσιάσει την Ουκρανία, όλα μπορούν να συμβούν για οποιοδήποτε ανοικτό διεθνές πρόβλημα. Πολλά θα εξαρτηθούν από τις συγκυρίες και την προσέγγιση. Στην περίπτωση της Κύπρου τι μπορεί να συμβεί;
Εξυπηρετεί την Ουάσιγκτον να λυθεί τώρα το Κυπριακό ώστε να κλείσει μια ανοικτή πληγή και να αξιοποιήσει τούτο στους ευρύτερους σχεδιασμούς στην περιοχή; Αυτό θα εξαρτηθεί από πολλούς άλλους παράγοντες όπως και τις προτεραιότητές, σε αυτή τη φάση, των Ηνωμένων Πολιτειών. Θα είναι μια λύση με ρόλο και εμπλοκή της Τουρκίας την επόμενη ημέρα; Αυτό μπορεί να μην απασχολεί τόσο τις ΗΠΑ, αφορά όμως κι άλλους συμμάχους τους, όπως είναι το Ισραήλ. Το Τελ Αβίβ για δικούς του γεωπολιτικούς λόγους δεν θέλει τον έλεγχο της Κύπρου από την Τουρκία, μέσα από μια συμφωνία. Θέλει προφανώς να έχει το ίδιο λόγο.
Στην εξίσωση θα πρέπει να μπουν και τα ελληνοτουρκικά. Η Αθήνα θεωρεί πως έχει δημιουργήσει διαχρονικά ισχυρά κανάλια επικοινωνίας με τις ΗΠΑ, αλλά αυτό στη συγκεκριμένη συγκυρία μπορεί να σημαίνει πολλά, μπορεί όμως και όχι.
Το «Συμβούλιο Ειρήνης»
Η δημιουργία από τον Πρόεδρο Τραμπ του «Συμβουλίου Ειρήνης», στοχεύει να δώσει μια κατ΄επίφαση συλλογικότητα στις αποφάσεις του. Προφανώς στο πλαίσιο του ΟΗΕ θα αντιμετώπιζε κάποιες θεσμικές δυσκολίες να προωθήσει τις πολιτικές του. Γι’ αυτό και θέλει να λειτουργήσει εκτός και πέραν του Διεθνούς Οργανισμού.
Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαπίστωσαν, κατά τη συζήτηση το βράδυ της περασμένης Πέμπτης, στο έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, ότι το «Συμβούλιο Ειρήνης», είναι προβληματικό και προκύπτουν και νομικά ζητήματα. Ταυτόχρονα υπάρχουν παράμετροι που πρέπει να διευκρινισθούν σε σχέση και με τη λειτουργία του και την εφαρμογή των αποφάσεων του. Ως εκ τούτου, η πλειοψηφική τάση, που διαμορφώνεται μεταξύ των κρατών-μελών είναι όπως τύχει στήριξης η πρωτοβουλία για τη Γάζα, η οποία καλύπτεται και από ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας (2803).
Στο Νταβός, δόθηκε η εντύπωση ότι ο Ντόναλτ Τραμπ έκανε πίσω στο θέμα της Γροιλανδίας και στο θέμα των νέων δασμών. Στην πραγματικότητα, μέσα από τις υπερβολές του ότι θα αγόραζε ή θα κατακτούσε στρατιωτικά τη Γροιλανδία, διασφάλισε την εσαεί παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή. Ενίσχυση- αναβάθμιση της στρατιωτικής παρουσίας ως πρώτο βήμα. Δεν χρειάσθηκε να προσπαθήσει πολλά, καθώς οι Ευρωπαίοι, το ΝΑΤΟ, λειτούργησαν κατευναστικά έναντι του.
Είναι σαφές πως στην παρούσα φάση, η Ουάσιγκτον προτάσσει το θέμα της Γάζας, έχουν παρουσιασθεί στο Νταβός και τα σχέδια της… Ριβιέρας και προφανώς η επένδυση αυτή χρειάζεται και περιφερειακή σταθερότητα για να αποδώσει και οικονομικά. Παράλληλα, παρεμβαίνει και στο Ουκρανικό, στο οποίο κινείται για να κλείσει το συντομότερο, έχοντας ανοικτή γραμμή με το Κρεμλίνο.
Είναι προφανές πως θέλει να ανατρέψει το διεθνές σύστημα και να δημιουργήσει ένα διαφορετικό με όρους δικούς του. Ό,τι και να λέγεται για τη συμπεριφορά του- δυστυχώς- δεν κτίζει πολιτικές μέχρι τη λήξη της θητείας του αλλά για τις επόμενες δεκαετίες.
Οι βρετανικές ισορροπίες της εποικοδομητικής ασάφειας,
οι ρωσικές αναφορές στις βάσεις και η…στρατικοποίηση της νεκρής ζώνης
Σε εξέλιξη βρίσκονται στη Νέα Υόρκη διεργασίες για τη διαμόρφωση τελικού κειμένου για το ψήφισμα που θα κατατεθεί στο Συμβούλιο Ασφαλείας για ανανέωση της θητείας της Δύναμης. Από τις συζητήσεις αλλά και από τις τοποθετήσεις κατά τη διάρκεια και της ενημέρωσης του Συμβουλίου Ασφαλείας από τον Ειδικό Αντιπρόσωπο του ΟΗΕ στην Κύπρο και επικεφαλή της ΟΥΝΦΙΚΥΠ, κ. Khassim Diagn, διαπιστώνεται ότι όλοι οι βασικές παίκτες βλέπουν με συγκρατημένη αισιοδοξία τις προοπτικές στο Κυπριακό, αν και μέχρι το τέλος της κυπριακής Προεδρίας της Ε.Ε. δεν αναμένονται σημαντικά βήματα.
Οι Βρετανοί, που είναι διαχρονικά οι συντάκτες του προσχεδίου των ψηφισμάτων, κινούνται σε μια λογική διατήρησης των ισορροπιών, για να αποφευχθούν αντιδράσεις. Οι Βρετανοί, έχουν ως γνωστόστο οπλοστάσιο τους πολλές ιδέες, με τη γνωστή τακτική της εποικοδομητικής ασάφειας. Όταν, για παράδειγμα, αναφέρονται στη Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία κάνουν λόγο σε «μια ευρεία βάση», σημειώνοντας πως μπορούν να ικανοποιηθούν όλες οι ανησυχίες και ανάγκες των δυο πλευρών.
Ενδιαφέρον έχουν οι τοποθετήσεις της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Η Μόσχα διατηρεί τις πάγιες θέσεις της στο Κυπριακό, που δεν φαίνεται να επηρεάζονται από τις εξελίξεις σε άλλα μέτωπα ( π.χ. Ουκρανικό). Όπως και άλλες χώρες στέκονται στην επιλογή Έρχιουρμαν στη θέση του ηγέτη του κατοχικού καθεστώτος, το οποίον θεωρούν «πρόθυμο». Οι Ρώσοι αναγνωρίζουν τις δυσκολίες για πρόοδο σε θέματα, όπως η διάνοιξη νέων οδοφραγμάτων, αλλά και το γεγονός ότι υπάρχει έλλειψη εμπιστοσύνης. Η Ρωσία στηρίζει λύση στη βάση των ψηφισμάτων και όχι εκτός πλαισίου λύσης ή επιβολή οποιασδήποτε συμφωνίας. Η Μόσχα αναφέρεται και στις βρετανικές βάσεις, τις οποίες θεωρεί αποικιοκρατικό κατάλοιπο, σημειώνοντας πως η παρουσίας τους δυσκολεύει την επίτευξη συμφωνίας. Χώρες όπως η Γαλλία και η Κίνα εκφράζουν με σταθερότητα την ανάγκη σεβασμού των ψηφισμάτων. Το Πεκίνο εγείρει και το θέμα της περίκλειστης περιοχής Αμμοχώστου. Το θέμα αυτό ήγειρε και η Ελλάδα, που είναι μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας, αναδεικνύοντας την αδυναμία της Ειρηνευτικής Δύναμης να αποτρέψει τις ενέργειες της κατοχικής δύναμης. Άσκησε δε κριτική στα Ηνωμένα Έθνη για την έκθεση τους κυρίως γιατί εξισώνει τις δυνάμεις κατοχής, που επιτιθέμενες με την Εθνική Φρουρά, που είναι αμυνόμενη.
Η αντίληψη των Ηνωμένων Εθνών είναι πως υπάρχουν «ενθαρρυντικές ενδείξεις» στο Κυπριακό ως αποτέλεσμα και της συνάντησης Χριστοδουλίδη και Έρχιουρμαν στην παρουσία της κ. Ολγκίν στις 11 Δεκεμβρίου. Ο Διεθνής Οργανισμός σημειώνει ότι για πρώτη φορά από το 2020 συζητήθηκαν και ζητήματα που αφορούν και την ουσία του Κυπριακού. Παραπέμπουν δε στην αναφορά ότι στόχος είναι η επίτευξη λύσης του Κυπριακού με πολιτική ισότητα, όπως αυτή περιγράφεται στα σχετικά ψηφίσματα Συμβουλίου Ασφαλείας. Ωστόσο, παρακολουθώντας και τις συζητήσεις στο επίπεδο των διαπραγματευτών, σπεύδουν να σημειώσουν ότι βρισκόμαστε στην αρχή και πως υπάρχει ακόμη δρόμος να διανυθεί. Στην έδρα του ΟΗΕ, κυρίως όμως η αποστολή του Οργανισμού στη Λευκωσία ,επενδύουν στη συζήτηση ΜΟΕ, κυρίως όσα διευκολύνουν την καθημερινότητα. Ωστόσο, αναγνωρίζουν πως αυτά δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την πολιτική λύση.
Είναι σαφές, όπως σημείωνε πηγή των Ηνωμένων Εθνών, ότι με βάση τα σημερινά δεδομένα είναι πρόωρο να ανακοινωθεί ημερομηνία πραγματοποίησης της άτυπης Πενταμερούς Διάσκεψης για το Κυπριακό. Ο Γενικός Γραμματέας, η θητεία του οποίου λήγει αυτό το χρόνο, δεν θέλει μια νέα αποτυχία, έστω κι εάν δεν παρουσιασθεί έτσι. Συνεπώς ο Αντόνιο Γκουτέρες έχει δώσει οδηγίες όπως υπάρξει προετοιμασία ώστε να υπάρχουν πιθανότητες επιτυχίας. Τι σημαίνει επιτυχία; Να προωθήσει την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.
Κράτη-μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας, που παρακολουθούν εκ του μακρόθεν τα όσα διαδραματίζονται στο Κυπριακό και ενημερώνονται ενδεχομένως από τους Βρετανούς κι άλλους καλοθελητές κάνουν λόγο για στρατικοποίηση της νεκρής ζώνης. Εξισώνοντας εν πολλοίς τον κατοχικό στρατό και την Εθνική Φρουρά.
Σε ό,τι αφορά τη νεκρή ζώνη χρειάσθηκε να παρέμβει η Ελληνίδα Μόνιμη Αντιπρόσωπος για να εξηγήσει το ιστορικό και πώς διαμορφώθηκε η περιοχή.