Σήμα κινδύνου από Δρ Λοϊζίδου για νερό: «Το πιο βασικό αγαθό περνά σε ιδιωτικά χέρια»

Τις χρόνιες αδυναμίες στη διαχείριση του νερού και τις βαριές ευθύνες της πολιτείας ανέδειξε η Δρ Ξένια Λοϊζίδου, Πολιτικός Μηχανικός/Ακτομηχανικός και πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Κέντρου Μελετών και Έρευνας ΑΚΤΗ, μιλώντας στο ραδιόφωνο του Πολίτη 107.6 και 97.6. Όπως τόνισε, το υδατικό πρόβλημα της Κύπρος δεν μπορεί να αποδίδεται αποκλειστικά στις καιρικές συνθήκες, αλλά είναι σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών, καθυστερήσεων και παραλείψεων για δυο δεκαετίες.
Αρχικά η Δρ Λοϊζίδου ξεκαθάρισε τη διαφορά ανάμεσα στους όρους λειψυδρία και ανομβρία. «Έχουμε και από τα δύο», είπε. Η ουσιαστική διαφορά, όμως, είναι ότι η ανομβρία σχετίζεται με το κλίμα, ενώ η λειψυδρία συνδέεται άμεσα με τον τρόπο που διαχειριζόμαστε τους υδατικούς μας πόρους. «Από τις αρχές του 2000 ξέραμε ότι η περιοχή μας μπαίνει σε έντονη κλιματική κρίση. Το έλεγαν οι επιστήμονες, το έλεγαν οι μελέτες. Ξέραμε τι έρχεται», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Όπως εξήγησε, η Ανατολική Μεσόγειος- και ειδικότερα η Κύπρος -επηρεάζεται από την κλιματική αλλαγή με ταχύτερους ρυθμούς από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Αυτό σημαίνει λιγότερες βροχοπτώσεις συνολικά, αλλά και πιο ακραία φαινόμενα, με βροχές μεγάλης έντασης που πέφτουν σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα. «Βροχές που παλαιότερα έπεφταν σε μία μέρα, σήμερα πέφτουν σε μισή ώρα», σημείωσε, περιγράφοντας μια πραγματικότητα που έχει άμεσες συνέπειες στη διαχείριση των υποδομών.
Υποδομές
Σύμφωνα με τη Δρ Λοϊζίδου, το βασικό πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής, αλλά το γεγονός ότι δεν υπήρξε έγκαιρη προσαρμογή. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι τα δίκτυα ύδρευσης. Σε ορισμένες περιοχές, όπως ανέφερε, οι απώλειες φτάνουν έως και το 65%. «Αν ένα χωριό χρειάζεται 100 κυβικά μέτρα νερού, στην πράξη καταναλώνονται μόνο τα 35. Τα υπόλοιπα χάνονται στο δίκτυο», είπε, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για τεράστιες απώλειες, οι οποίες ήταν γνωστές εδώ και χρόνια, χωρίς όμως να αντιμετωπιστούν με τη σοβαρότητα που απαιτούσαν.
«Τι συμβόλαια είναι αυτά; Τι συμφωνίες είναι αυτές»
Αναφερόμενη στις αφαλατώσεις, διευκρίνισε ότι δεν αποτελούν από μόνες τους λανθασμένη λύση. Το πρόβλημα, όπως είπε, είναι ότι εφαρμόζονται χωρίς συνολικό και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Έφερε ως παράδειγμα τη συζήτηση για μονάδα αφαλάτωσης στο Μαζωτό και το ενδεχόμενο ιδιωτικής διαχείρισης.
Η ανησυχία της εστιάζεται στο γεγονός ότι οι αφαλατώσεις προγραμματίζεται να ανήκουν σε ιδιώτες, οι οποίοι θα έχουν τη δυνατότητα να ρυθμίζουν τις τιμές. Την ίδια στιγμή, όπως εξήγησε, το κράτος σήμερα λειτουργεί ως επιδοτητής: αγοράζει το νερό της αφαλάτωσης περίπου 2 ευρώ το κυβικό και το διαθέτει στους γεωργούς με 1 ευρώ ή και 80 σεντ, απορροφώντας τη διαφορά. Ως προς τούτο εξέφρασε σοβαρές επιφυλάξεις για το σχέδιο δημιουργίας ιδιωτικής μονάδας αφαλάτωσης στο Μαζωτό, με παραχώρηση κρατικής γης και υποδομών και δέσμευση του κράτους να αγοράζει το νερό για χρόνια.
Έθεσε, μάλιστα, το ερώτημα τι θα συμβεί όταν οι μονάδες περάσουν πλήρως σε ιδιώτες, στους οποίους -όπως είπε- παραχωρείται γη και χρηματοδότηση, ενώ το κέρδος παραμένει αποκλειστικά δικό τους.
Σύμφωνα με τη Δρ Λοϊζίδου, το κέρδος για τους ιδιώτες θα είναι ιδιαίτερα υψηλό, ειδικά αν οι μονάδες συνδυαστούν με φωτοβολταϊκά. «Το κόστος του νερού δεν ξεπερνά τα 40 σεντ το κυβικό», ανέφερε.
«Τι συμβόλαια είναι αυτά; Τι συμφωνίες είναι αυτές; Και πάμε να δώσουμε το πιο σημαντικό αγαθό, το νερό, σε ιδιώτες;» διερωτήθηκε, υπογραμμίζοντας «ότι οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να μας τα ξεκαθαρίσουν γιατί μπαίνουμε σε πολύ επικίνδυνες ατραπούς για ένα νησί που έχει πρόβλημα».
Μια Μηλιά
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον αγωγό της Μια Μηλιάς. «Εδώ και 10-15 χρόνια το λέμε. Πληρώνουμε την επεξεργασία, αλλά δεν χρησιμοποιούμε το νερό», ανέφερε. Σύμφωνα με τη Δρ Λοϊζίδου, πάνω από 10 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού τον χρόνο θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν, κυρίως για τη γεωργία, μειώνοντας την ανάγκη για αφαλατώσεις και περιορίζοντας το κόστος. Σε σχέση με το πρόσφατο μέτρο που ανακοινώθηκε για τη σύνδεση του εργοστασίου με την ελληνοκυπριακή πλευρά μέσω αγωγού, κράτα επιφυλάξεις, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Θα δούμε».
Αντιφάσεις στην πολιτική νερού
Η Δρ Λοϊζίδου στάθηκε και στις αντιφάσεις της κρατικής πολιτικής. Όπως είπε, από τη μία οι πολίτες καλούνται να περιορίσουν την κατανάλωση και να καταγγέλλουν τους γείτονές τους για σπατάλη νερού. Από την άλλη, σε δημόσιους χώρους παρατηρείται άρδευση ακόμη και όταν βρέχει. Στο ίδιο πλαίσιο, άσκησε κριτική και στην αδειοδότηση υδροβόρων δραστηριοτήτων. «Δίνουμε άδειες για γήπεδα του γκολφ. Αυτό θα έπρεπε να απαγορεύεται δια ροπάλου», ανέφερε.
Γεωργία
Σε ό,τι αφορά τη γεωργία, η Δρ Λοϊζίδου ξεκαθάρισε ότι δεν μπορεί να εγκαταλειφθεί. Όπως είπε, ο πρωτογενής τομέας συνδέεται άμεσα με την επισιτιστική ασφάλεια και την ανθεκτικότητα της χώρας. Υπενθύμισε, μάλιστα, ότι καλλιεργημένες εκτάσεις λειτούργησαν ως φυσικά αναχώματα στις πυρκαγιές, σε αντίθεση με εγκαταλελειμμένες περιοχές.
Ακούστε όσα είπε η Δρ Ξένια Λοϊζίδου στην «Πρωινή Επιθεώρηση» που μεταδίδεται από τον Πολίτη 107.6 & 97.6: