Σιδηροδρομική τραγωδία στην Ισπανία: Ρήγμα άνω των 30 εκατ. στις ράγες στο μικροσκόπιο – Στους 41 οι νεκροί (βίντεο)

Ένα ρήγμα μήκους άνω των 30 εκατοστών στη δεξιά σιδηροτροχιά, στο χιλιόμετρο 318,7 της γραμμής υψηλής ταχύτητας Μαδρίτη–Ανδαλουσία, βρίσκεται στο επίκεντρο των προκαταρκτικών ερευνών για το φονικό σιδηροδρομικό δυστύχημα που σημειώθηκε την Κυριακή στην περιοχή Αδαμούθ της Κόρδοβα, καθώς οι αρχές προσπαθούν να διαπιστώσουν αν αποτέλεσε την αιτία ή το αποτέλεσμα του εκτροχιασμού.
Το δυστύχημα, στο οποίο ενεπλάκησαν ένα τρένο της ιδιωτικής εταιρείας Iryo με κατεύθυνση προς Μαδρίτη και ένα Alvia των Κρατικών Σιδηροδρόμων της Ισπανίας – Renfe, που κινούνταν αντίθετα, έχει μέχρι στιγμής απολογισμό 41 νεκρούς (ανάμεσά τους και ένας μηχανοδηγός), καθιστώντας το ως το σοβαρότερο σιδηροδρομικό δυστύχημα στη χώρα τα τελευταία χρόνια.
Παρότι η μετωπική σύγκρουση των δύο συρμών ήταν η άμεση αιτία του υψηλού αριθμού θυμάτων, οι έρευνες επικεντρώνονται στον παράγοντα που προκάλεσε την εκτροχίαση του Iryo και οδήγησε στη μοιραία σύγκρουση. Ο υπουργός Μεταφορών της Ισπανίας Όσκαρ Πουέντε χαρακτήρισε το συμβάν «παράξενο», υπογραμμίζοντας ότι δεν πρόκειται για τυπικό σιδηροδρομικό ατύχημα.
Εκτροχιασμός σε ευθεία γραμμή με ταχύτητα άνω των 200 χλμ./ώρα
Το απόγευμα της Κυριακής, τα βαγόνια 6, 7 και 8 του Frecciarossa 1000 της Iryo εκτροχιάστηκαν, ενώ το τρένο κινούνταν με ταχύτητα άνω των 200 χιλιομέτρων την ώρα, σε ευθύγραμμο τμήμα της γραμμής στην Αδαμούθ. Οι τελευταίοι συρμοί μπήκαν στην αντίθετη γραμμή τη στιγμή που προσέγγιζε, με ταχύτητα περίπου 205 χλμ./ώρα, το Alvia της Renfe, το οποίο είχε αναχωρήσει από τον σταθμό Ατότσα στις 18:05.
Ο μηχανοδηγός του Alvia είχε στη διάθεσή του μόλις 20 δευτερόλεπτα για να αντιδράσει και η σύγκρουση ήταν αναπόφευκτη. Η μηχανή και τα πρώτα βαγόνια του Alvia κατέληξαν σε παρακείμενο πρανές, ενώ το Iryo ακινητοποιήθηκε στο χιλιόμετρο 317,6, με τους τελευταίους συρμούς να έχουν ανατραπεί και τις γραμμές μεταξύ των δύο τρένων να έχουν καταστραφεί πλήρως.
Η κομμένη γραμμή σε μήκος άνω των 30 εκατοστών
Στο σημείο έσπευσαν άμεσα συνεργεία διάσωσης, κάτοικοι της περιοχής και η Πολιτική Προστασία – Guardia Civil, ενώ παράλληλα ξεκίνησε η τεχνική διερεύνηση από την Επιτροπή Διερεύνησης Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων (CIAF), με τη συμμετοχή εκπροσώπων των Renfe, Iryo, του διαχειριστή υποδομών Adif και των κατασκευαστών των συρμών.
Κατά την προκαταρκτική εξέταση, οι ερευνητές εντόπισαν σπασμένη ράγα και κατεστραμμένοι στρωτήρες σε συγκεκριμένο σημείο της γραμμής. Σύμφωνα με τεχνικές εκτιμήσεις, το ρήγμα – μήκους άνω των 30 εκατοστών – πιθανότατα προήλθε από ελαττωματική συγκόλληση ή από συγκόλληση που επιβαρύνθηκε με την πάροδο του χρόνου λόγω της κυκλοφορίας βαρέων συρμών και των καιρικών συνθηκών. Οι ίδιες πηγές κάνουν λόγο για «ιδιαίτερα πιθανή αιτία εκτροχίασης».
Θέμα υποδομής ή της κίνησης του τρένου;
Οι ράγες υψηλής ταχύτητας συγκολλούνται ώστε να μειώνεται η τριβή και να διασφαλίζεται η ομαλή κύλιση συρμών που, όπως ο Frecciarossa, ζυγίζουν περίπου 500 τόνους χωρίς επιβάτες. Η ανακάλυψη του ρήγματος έχει μετατοπίσει το βάρος της έρευνας στην κατάσταση της υποδομής, με τον Adif να πραγματοποιεί ελέγχους με υπερήχους για να διαπιστωθεί αν η αστοχία προϋπήρχε ή αν προκλήθηκε από τον εκτροχιασμό. «Υπάρχει ανησυχία», αναφέρουν πηγές που παρακολουθούν στενά την εξέλιξη της έρευνας.
Το ερώτημα αν το κενό των 30 εκατοστών στη ράγα ήταν αιτία ή αποτέλεσμα του εκτροχιασμού είναι καθοριστικό και για τις ποινικές και αστικές ευθύνες. Η απάντηση θα κρίνει αν η ευθύνη βαραίνει τον διαχειριστή της υποδομής ή τον φορέα εκμετάλλευσης του τρένου.
«Ασυνήθιστο ατύχημα» και πολιτικές αντιδράσεις
Ο πρόεδρος της Iryo, Κάρλος Μπερτομέου τόνισε ότι πρόκειται για «ασυνήθιστο δυστύχημα», καθώς σημειώθηκε σε ευθεία γραμμή και σε ταχύτητα εντός των ορίων για τα οποία είναι σχεδιασμένος ο συρμός. Υπογράμμισε ότι το τρένο είναι τελευταίας τεχνολογίας, ηλικίας μικρότερης των τριών ετών, με πλήρως ενημερωμένο πρόγραμμα συντήρησης και πρόσφατο έλεγχο στο συνεργείο Σάντα Καταλίνα στη Μαδρίτη, στις 15 Ιουνίου.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Μεταφορών Όσκαρ Πουέντε προειδοποίησε ότι η ύπαρξη σπασμένου τμήματος της γραμμής δεν μπορεί ακόμη να θεωρηθεί καθοριστικό στοιχείο, καθώς δεν έχει αποσαφηνιστεί αν η αστοχία προϋπήρχε ή προκλήθηκε από τον εκτροχιασμό. Χαρακτήρισε τη συγκεκριμένη εκδοχή «μία από τις πολλές πιθανές» και ζήτησε αναμονή μέχρι να ολοκληρωθεί η έρευνα.
Πλήγμα για το κύρος του, μήκους 4.000 χλμ., ισπανικού δικτύου υψηλής ταχύτητας
Το δυστύχημα συνιστά σοβαρό πλήγμα για το κύρος του ισπανικού δικτύου υψηλής ταχύτητας, το οποίο εκτείνεται σε περίπου 4.000 χιλιόμετρα και θεωρείται διεθνές σημείο αναφοράς. Παρά τις αυξημένες μετακινήσεις και την άνοδο της ζήτησης μετά την απελευθέρωση της αγοράς, το συμβάν στην Αδαμούθ αναδεικνύει τα όρια και τις προκλήσεις της συντήρησης ενός εκτεταμένου και ιδιαίτερα επιβαρυμένου δικτύου.