Τι είναι η ουσία γ-βουτηρολακτόνη (GBL) που οδήγησε στο θάνατο τον 78χρονο

Το Κρατικό Χημείο εντόπισε την ουσία (γ-βουτηρολακτόνη GBL ως την αιτία που οδήγησε στον θάνατο 78χρονου και στη νοσηλεία τεσσάρων ακόμη προσώπων, μετά από κατανάλωση νερού από ψύκτη στην Λάρνακα. Τι είναι η συγκεκριμένη ουσία
Η γ-βουτυρολακτόνη (GBL) είναι οργανική χημική ένωση που χρησιμοποιείται ευρέως ως βιομηχανικός διαλύτης. Εντοπίζεται σε προϊόντα καθαρισμού, αφαίρεσης χρωμάτων, αλλά και σε διαδικασίες παραγωγής πλαστικών και ηλεκτρονικών εξαρτημάτων. Στη νόμιμη αγορά δεν προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση.
Από διαλύτης σε ναρκωτικό – η μετατροπή σε GHB
Όταν η GBL καταναλωθεί από τον άνθρωπο, ο οργανισμός τη μεταβολίζει ταχύτατα σε GHB (γ-υδροξυβουτυρικό οξύ), μια ισχυρή κατασταλτική ουσία του κεντρικού νευρικού συστήματος. Η ιδιότητά της αυτή την έχει φέρει στο προσκήνιο της διεθνούς συζήτησης για τις ουσίες κατάχρησης, καθώς δρα παρόμοια με το GHB, παρότι η ίδια δεν είναι φάρμακο.
Οι επιδράσεις και το επικίνδυνο «όριο»
Σε χαμηλές δόσεις, η GBL – μέσω της μετατροπής της σε GHB – μπορεί να προκαλέσει παροδική χαλάρωση και αίσθηση ευφορίας, συμπτώματα που συχνά οδηγούν σε ψυχαγωγική χρήση. Ωστόσο, η ουσία έχει εξαιρετικά στενό περιθώριο μεταξύ επίδρασης και τοξικότητας. Σε μεγαλύτερες ποσότητες μπορεί να επιφέρει σύγχυση, απώλεια συντονισμού, αναπνευστική καταστολή, ακόμη και λιποθυμία ή κώμα, γεγονός που καθιστά την ασφαλή δοσολογία πρακτικά αδύνατη εκτός ιατρικού περιβάλλοντος.
Υψηλός κίνδυνος εξάρτησης και στέρησης
Η GBL θεωρείται ουσία με σημαντική πιθανότητα εξάρτησης. Η τακτική χρήση μπορεί να οδηγήσει σε σύνδρομο στέρησης, το οποίο σε σοβαρές περιπτώσεις περιλαμβάνει άγχος, αϋπνία, τρόμο, ταχυκαρδία, αλλά και επιληπτικές κρίσεις, απαιτώντας άμεση ιατρική παρακολούθηση. Ειδικοί προειδοποιούν ότι η απότομη διακοπή χρήσης μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνη χωρίς ιατρική διαχείριση.
Συνδυασμός με αλκοόλ – ένας εκρηκτικός κίνδυνος
Η παράλληλη χρήση GBL με αλκοόλ ή άλλα κατασταλτικά ενισχύει δραματικά την κατασταλτική δράση στον εγκέφαλο, αυξάνοντας τον κίνδυνο αναπνευστικής κατάρρευσης και απώλειας συνείδησης. Ο συνδυασμός αυτός έχει συνδεθεί διεθνώς με περιστατικά δηλητηρίασης, νοσηλείας σε μονάδες εντατικής θεραπείας και θανάτων.
Το νομικό τοπίο και ο έλεγχος
Λόγω της μετατροπής της σε GHB, η GBL σε πολλές χώρες, και στην Κύπρο, αντιμετωπίζεται ως ελεγχόμενη ή πρόδρομη ουσία στο πλαίσιο της νομοθεσίας για τα ναρκωτικά, παρά τις νόμιμες βιομηχανικές χρήσεις της. Οι αρχές επισημαίνουν ότι η διακίνηση ή κατοχή με σκοπό κατανάλωσης μπορεί να επιφέρει νομικές κυρώσεις, καθώς θεωρείται ουσία υψηλού ρίσκου όταν ξεφεύγει από το βιομηχανικό πλαίσιο.
Η ουσία πίσω από την ουσία
Η GBL δεν είναι απλώς ένας διαλύτης. Μέσα στο σώμα μετατρέπεται σε ένα ισχυρό κατασταλτικό του εγκεφάλου, με απρόβλεπτη δράση, υψηλή τοξικότητα σε μικρή αύξηση δόσης και σοβαρό δυναμικό εξάρτησης. Ειδικοί σε θέματα δημόσιας υγείας και απεξάρτησης τονίζουν ότι η ουσία αποτελεί κρίσιμο πεδίο ενημέρωσης και πρόληψης, ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Κύπρος, όπου οι δομές αποτοξίνωσης καλούνται να διαχειριστούν ολοένα και πιο σύνθετα περιστατικά ουσιών νέας γενιάς.