Τι σημαίνει η Mercosur για την Κύπρο – Επί τάπητος ο αθέμιτος ανταγωνισμός, η ασφάλεια τροφίμων και ο κίνδυνος για το χαλούμι

Έντονες αντιδράσεις έχει προκαλέσει και στον κυπριακό αγροτικό κόσμο η απόφαση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης να εγκρίνει την περασμένη Παρασκευή, μετά την εξασφάλιση της ειδικής πλειοψηφίας των κρατών – μελών, την εμπορική συμφωνία Mercosur, ζητώντας απαντήσεις για τους λόγους που η Κύπρος συμπεριλαμβάνεται στις χώρες που έδωσαν θετική ψήφο. Αγροτικές οργανώσεις προειδοποιούν για κινδύνους στην ασφάλεια των τροφίμων, το περιβάλλον και τη βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα, κάνοντας λόγο για αθέμιτο ανταγωνισμό εις βάρος των Κύπριων αγροτών. Αυτά τα ζητήματα, στα οποία εντάσσονται και οι ανησυχίες για την τύχη του χαλουμιού, θα τεθούν την επόμενη Τετάρτη σε συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Γεωργίας ενώπιον της αρμόδιας υπουργού για να δοθούν εξηγήσεις. Αξίζει να σημειωθεί ότι μετά την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, έκανε λόγο για «ιστορικό ορόσημο». Αναφερόμενος σε «μια Ένωση Ανοιχτή στον Κόσμο, με μια ανοιχτή, ισχυρή εμπορική πολιτική», τόνισε ότι η Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ «θα συνεχίσει να αποδίδει». Η Γαλλία, η Πολωνία, η Αυστρία, η Ουγγαρία, η Ιρλανδία ψήφισαν κατά, ενώ το Βέλγιο απείχε.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αναμένεται να ταξιδέψει το ερχόμενο Σάββατο στην Παραγουάη για την τελετή υπογραφής μεταξύ της ΕΕ και τoυ εμπορικού συνασπισμού της Νότιας Αμερικής, ο οποίος περιλαμβάνει τα μέλη Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη, Ουρουγουάη και Βολιβία. Στο μεταξύ τη Δευτέρα, ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Όλοφ Γκιλ, δήλωσε ότι η συμφωνία μπορεί να εφαρμοστεί πριν από την έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ωστόσο, πρόσθεσε, καταβάλλεται κάθε δυνατή προσπάθεια για να εγκριθεί από την πλειοψηφία των ευρωβουλευτών. Η συμφωνία Ε.Ε. – Mercosur πρόκειται να δημιουργήσει τη μεγαλύτερη ζώνη ελεύθερων συναλλαγών στον κόσμο, που θα καλύπτει περίπου 700 εκατομμύρια ανθρώπους.
Βλέπουν κινδύνους για τον Κύπριο αγρότη και καταναλωτή
«Θα ζητήσουμε να μάθουμε από την υπουργό γιατί η Κύπρος ψήφισε υπέρ», δήλωσε στον «Π» ο πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Γεωργίας και βουλευτής του ΑΚΕΛ, Γιαννάκης Γαβριήλ ενόψει της συζήτησης της Τετάρτης, διότι κατά την άποψή του, η συμφωνία της ΕΕ με τις χώρες Mercosur συνιστά απειλή για τη βιωσιμότητα της ευρωπαϊκής, αλλά, κυρίως, της κυπριακής γεωργίας και κτηνοτροφίας.
Όπως είπε, δημιουργούνται συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού, «διότι σε αυτές τις χώρες της Λατινικής Αμερικής τα πρότυπα παραγωγής για την ασφάλεια τροφίμων είναι χαμηλότερα, ενώ οι έλεγχοι που γίνονται για περιβαλλοντική προστασία είναι πιο κάτω από όσα ισχύουν για τους ευρωπαίους αγρότες, θέτοντας τους σε μειονεκτική θέση, σε σχέση με το εισόδημά τους». Σύμφωνα με όσους αντιδρούν, σήμερα οι Ευρωπαίοι αγρότες καλούνται να τηρούν προϋποθέσεις, όπως η επανεγγραφή όλων των φυτοφαρμάκων και η απόσυρση εκατοντάδων σκευασμάτων με απαγορευμένες ουσίες, με αποτέλεσμα το κόστος παραγωγής τους να είναι αυξημένο κατά 20% έως 30%.
Σε «περιπέτειες» το χαλούμι;
Ο κ. Γαβριήλ έκανε λόγο για απανωτά χτυπήματα στον πρωτογενή τομέα. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στις πρόσθετες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι Κύπριοι αγρότες, όπως η λειψυδρία και το αυξημένο κόστος παραγωγής, διερωτώμενος εάν η συγκατάθεση της κυβέρνησης οδηγεί σε νέα προβλήματα. Σε αυτό το σημείο αναφέρθηκε σε τεράστιους κινδύνους από τη μη συμπερίληψη του χαλουμιού στις ρήτρες προστασίας 344 ευρωπαϊκών προϊόντων προστατευόμενης ονομασίας προέλευσης (ΠΟΠ) από απομιμήσεις στις χώρες της Mercosur, που προβλέπει η συμφωνία. «Τι συνέβη; Δεν το ζήτησε η Κύπρος; Το διεκδίκησε και δεν της το έδωσαν;» διερωτήθηκε, δίνοντας συγχρόνως μία γεύση από τα ζητήματα που θα απασχολήσουν τη συνεδρίαση της Τετάρτης.
Τι είναι η συμφωνία Mercosur;
Mετά την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, έκανε λόγο για «ιστορικό ορόσημο», aναφέροντας ότι η Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ «θα συνεχίσει να αποδίδει». Από την άλλη, οι επικριτές της συμφωνίας, με επικεφαλής τη Γαλλία, προειδοποιούν ότι θα εκθέσει τους αγρότες της ΕΕ σε αθέμιτο ανταγωνισμό από τις εισαγωγές γεωργικών προϊόντων της Λατινικής Αμερικής.
Η εμπορική συμφωνία Mercosur έχει συναφθεί μεταξύ της ΕΕ και του Mercosur (Mercado Común del Sur), ενός εμπορικού συνασπισμός της Νότιας Αμερικής που ιδρύθηκε το 1991 από τα ιδρυτικά μέλη Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη. Τα πλήρη μέλη, «κράτη μέρη», του Mercosur περιλαμβάνουν τα ιδρυτικά μέλη και τη Βολιβία, η οποία προσχώρησε πρόσφατα ως πλήρες μέλος το 2024. Η Βενεζουέλα ήταν πλήρες μέλος το 2012, αλλά επί του παρόντος έχει ανασταλεί η ιδιότητά της ως μέλους του Mercosur λόγω μη συμμόρφωσης.
Με 25 χρόνια προετοιμασίας, η εμπορική συμφωνία θα είναι η μεγαλύτερη της ΕΕ όσον αφορά τις μειώσεις δασμών. Ο περιορισμός των δασμών αναμένεται να επηρεάσει δύο τεράστιες αγορές: περίπου 450 εκατομμύρια καταναλωτές στην Ευρώπη και περίπου 270 εκατομμύρια στη Νότια Αμερική, όπου δραστηριοποιούνται ήδη περίπου 30.000 εταιρείες της ΕΕ.
Η συμφωνία θα επιτρέψει στην ΕΕ να εξάγει περισσότερα οχήματα, μηχανήματα, κρασιά και οινοπνευματώδη ποτά στη Λατινική Αμερική, ενώ θα διευκολύνει την είσοδο βόειου κρέατος και πουλερικών, ζάχαρης, ρυζιού, μελιού και σόγιας από τη Νότια Αμερική στην Ευρώπη. Η ενεργειακή και τεχνολογική μετάβαση της Ευρώπης έχει ωθήσει την Ένωση να ενισχύσει τους δεσμούς της με μια περιοχή πλούσια σε ορυκτά, όπως λίθιο, χαλκό, σίδηρο και κοβάλτιο.
Η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, «βλέπει» στη συμφωνία την ευρωπαϊκή «απάντηση» στην ολοένα και μεγαλύτερη διείσδυση της Κίνας στη Λατινική Αμερική και στους υψηλούς δασμούς των ΗΠΑ.
Επιχειρήματα υποστηρικτών και επικριτών
Τα κράτη που τη στηρίζουν, με επικεφαλής τη Γερμανία και την Ισπανία, υποστηρίζουν εδώ και καιρό ότι η συμφωνία θα δημιουργήσει πρόσβαση σε νέες αγορές. Από την πλευρά της η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, «βλέπει» την επικείμενη υπογραφή ως την ευρωπαϊκή «απάντηση» στην ολοένα και μεγαλύτερη διείσδυση της Κίνας στη Λατινική Αμερική και στους υψηλούς δασμούς των ΗΠΑ.
Οι επικριτές της συμφωνίας, με επικεφαλής τη Γαλλία, προειδοποιούν ότι θα εκθέσει τους αγρότες της ΕΕ σε αθέμιτο ανταγωνισμό από τις εισαγωγές γεωργικών προϊόντων της Λατινικής Αμερικής. Η συμφωνία προβλέπει ποσοστώσεις εξαγωγών προς την ΕΕ ύψους 99.000 τόνων για το βόειο κρέας, που αντιστοιχεί στο 1,6% της παραγωγής της Ένωσης.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δηλώσει ότι θα συνεχίσουν να ισχύουν δασμοί άνω του 40% και όχι 7,5% για τις εξαγωγές που υπερβαίνουν την ποσόστωση. Οι νομοθέτες της ΕΕ θέλουν η Επιτροπή να παρεμβαίνει εάν ένα προϊόν του Mercosur κοστίζει τουλάχιστον 5% λιγότερο από το αντίστοιχο προϊόν της ΕΕ και εάν ο όγκος των αφορολόγητων εισαγωγών αυξηθεί κατά περισσότερο από 5%.