«Φλέγεται» το Ιραν: Διαδηλώσεις και συγκρούσεις σε όλη τη χώρα εν μέσω οικονομικής κατάρρευσης

Βίαιες συγκρούσεις μεταξύ αντικυβερνητικών διαδηλωτών και δυνάμεων ασφαλείας καταγράφονται ανά το Ιράν, καθώς το κύμα κοινωνικής αναταραχής που πυροδοτήθηκε από τη βαθιά οικονομική κρίση εισέρχεται στην 11η ημέρα του.
Σύμφωνα με την ιρανική ειδησεογραφική υπηρεσία Fars, που πρόσκειται στους Φρουρούς της Επανάστασης, δύο αστυνομικοί σκοτώθηκαν από ένοπλους στην πόλη Λορντεγκάν, στο νοτιοδυτικό τμήμα της χώρας.
Την ίδια ώρα, βίντεο που κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δείχνουν τεταμένες αντιπαραθέσεις, με ήχους πυροβολισμών στο παρασκήνιο και τις δυνάμεις ασφαλείας να κάνουν χρήση πυρών και δακρυγόνων κατά πλήθους διαδηλωτών που πετούσαν πέτρες.
Διαδηλώσεις σε 111 πόλεις και κωμοπόλεις
Οι κινητοποιήσεις έχουν πλέον εξαπλωθεί σε 111 πόλεις και κωμοπόλεις, και στις 31 επαρχίες της χώρας, σύμφωνα με τη ΜΚΟ Human Rights Activist News Agency (HRANA), με έδρα τις ΗΠΑ.
Η οργάνωση αναφέρει ότι τουλάχιστον 34 διαδηλωτές και τέσσερα μέλη των δυνάμεων ασφαλείας έχουν χάσει τη ζωή τους, ενώ περίπου 2.200 άτομα έχουν συλληφθεί.
Το BBC Persian έχει επιβεβαιώσει τον θάνατο και την ταυτότητα 21 ανθρώπων, ενώ οι ιρανικές αρχές αναγνωρίζουν επισήμως πέντε νεκρούς από τις δυνάμεις ασφαλείας.
Η σπίθα της οργής: το νόμισμα και η ακρίβεια
Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν στις 28 Δεκεμβρίου, όταν καταστηματάρχες βγήκαν στους δρόμους της Τεχεράνη διαμαρτυρόμενοι για τη νέα απότομη υποτίμηση του ιρανικού ριάλ έναντι του δολαρίου στη μαύρη αγορά. Η ισοτιμία του νομίσματος έχει διολισθήσει κοντά στο 1,45 εκατ. ριάλ ανά δολάριο ΗΠΑ.
Ο πληθωρισμός είναι στο 42% (είχε εκτοξευθεί στο 48,6% τον Οκτώβριο), υπό το βάρος των διεθνών κυρώσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας, αλλά και της κακοδιαχείρισης και της διαφθοράς.
Σύντομα στις κινητοποιήσεις προστέθηκαν φοιτητές, με τις διαδηλώσεις να λαμβάνουν σαφώς πολιτικό χαρακτήρα και να εξαπλώνονται σε ολόκληρη τη χώρα.
Η μακροχρόνια οικονομική κρίση στο Ιράν ενδέχεται να αποδειχθεί πολύ πιο επικίνδυνη για το καθεστώς από το ενδεχόμενο μιας αμερικανικής στρατιωτικής επέμβασης, σχολίασε στο CNBC ο David Roche.
Όπως σημείωσε, το Ιράν δύσκολα θα καταρρεύσει εξαιτίας άμεσης παρέμβασης των ΗΠΑ, επικαλούμενος γεωγραφικούς και πολιτικούς περιορισμούς. Αντίθετα, ένας συνδυασμός παρατεταμένων κοινωνικών αναταραχών και διαρκώς επιδεινούμενων οικονομικών συνθηκών στο εσωτερικό της χώρας συνιστά σαφώς σοβαρότερη απειλή.
Ο ίδιος εκτιμά ότι το καθεστώς πιθανότατα θα αντέξει και αυτόν τον κύκλο διαμαρτυριών, προειδοποιεί ωστόσο ότι δεν διαθέτει πλέον αποτελεσματικά εργαλεία για να αντιμετωπίσει τα βαθιά δομικά προβλήματα της ιρανικής οικονομίας.
Συνθήματα κατά του καθεστώτος και αναφορές στον Σάχη
Σε βίντεο που επαλήθευσε το BBC Persian, πλήθη διαδηλωτών στην πόλη Καζβίν φώναζαν συνθήματα όπως «Θάνατος στον δικτάτορα», αναφερόμενοι στον ανώτατο ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, αλλά και «Ζήτω ο Σάχης».
Στο λιμάνι του Μπαντάρ Αμπάς, διαδηλωτές ακούστηκαν να φωνάζουν «Αστυνομία, στηρίξτε μας», πριν διαλυθούν από τις δυνάμεις ασφαλείας. Στην ιερή σιιτική πόλη Μασχάντ, διαδηλωτές συγκρούστηκαν με τις αρχές, αναγκάζοντάς τες προσωρινά σε υποχώρηση, ενώ καταγράφηκαν και συνθήματα υπέρ της δυναστείας Παχλαβί, που ανετράπη το 1979.
Στην πόλη Αμπαντάν, κοντά στα σύνορα με το Ιράκ, βίντεο δείχνουν μεγάλο πλήθος να φωνάζει «Κανόνια, τανκς, πυροτεχνήματα – οι μουλάδες πρέπει να φύγουν», σε ευθεία αναφορά στην κληρική ηγεσία της χώρας.
Καθώς έπεφτε η νύχτα, στην πόλη Αλιγκουντάρζ οι δυνάμεις ασφαλείας έκαναν χρήση δακρυγόνων για να διαλύσουν συγκέντρωση διαδηλωτών που φώναζαν «Λαϊκή εξέγερση, ζήτω!».
Η στάση της κυβέρνησης και τα μηνύματα «μηδενικής ανοχής»
Μετά τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου, ο αντιπρόεδρος αρμόδιος για εκτελεστικές υποθέσεις, Μοχάμαντ Τζαφάρ Καεμππανάχ, δήλωσε ότι ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν έδωσε εντολή να μην ληφθούν μέτρα ασφαλείας κατά ειρηνικών διαδηλωτών.
Την ίδια στιγμή, ξεκαθάρισε ότι όσοι «φέρουν όπλα, μαχαίρια ή επιτίθενται σε αστυνομικά τμήματα και στρατιωτικές εγκαταστάσεις» θεωρούνται «ταραξίες» και πρέπει να διαχωρίζονται από τους διαδηλωτές.
Παράλληλα, κρατικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι η κυβέρνηση ξεκίνησε την καταβολή νέου μηνιαίου επιδόματος ύψους περίπου 7 δολαρίων σε 71 εκατομμύρια πολίτες, σε μια προσπάθεια να αμβλυνθεί το κόστος ζωής.
Ωστόσο, ο επικεφαλής της Δικαιοσύνης, Γκολαμχοσεΐν Μοχσενί Ετζεΐ, προειδοποίησε ότι οι «ταραξίες» θα αντιμετωπίσουν ταχεία δίωξη και τιμωρία, ώστε να λειτουργήσει αποτρεπτικά.
Η σκιά του 2022 και ο φόβος κλιμάκωσης
Ο ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ δήλωσε το Σάββατο ότι οι αρχές πρέπει να «συνομιλήσουν με τους διαδηλωτές», προσθέτοντας όμως ότι οι «ταραξίες πρέπει να μπουν στη θέση τους».
Οι τρέχουσες κινητοποιήσεις είναι οι πιο εκτεταμένες από την εξέγερση του 2022, που ξέσπασε μετά τον θάνατο της Μαχσά Αμινί υπό κράτηση της αστυνομίας ηθών. Τότε, περισσότεροι από 550 άνθρωποι σκοτώθηκαν και περίπου 20.000 συνελήφθησαν, σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η οργή του πληθυσμού είναι βαθιά και πολυεπίπεδη. Όπως σημειώνουν, εάν οι διαδηλώσεις αποκτήσουν μεγαλύτερη δυναμική και συμμετοχή, η αντίδραση του κράτους ενδέχεται να γίνει ακόμη πιο βίαιη, επαναφέροντας μνήμες από την αιματηρή καταστολή του παρελθόντος.