€2 δισ. οι φοροαπαλλαγές για τα «χρυσά μυαλά» που ήρθαν στην Κύπρο

Φορολογικές εκπτώσεις και απαλλαγές ύψους €2 δισ. παραχώρησε το κράτος από το 2021 μέχρι το 2024, για την προσέλκυση επαγγελματιών από το εξωτερικό στην Κύπρο. Τα φορολογικά κίνητρα αξιοποίησαν τη συγκεκριμένη περίοδο συνολικά 46.605 εργαζόμενοι 48 ή και περισσότερων εθνικοτήτων, οι οποίοι εργάζονταν στο εξωτερικό και μετοίκησαν στην Κύπρο. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι την τριετία 2021-2023 η αξία των εκπτώσεων ανήλθε σε €1,3 δισ., ενώ το 2024 μειώθηκε σε €724,6 εκατ.
Αναλυτικά, το 2021 συνολικά 9.794 εργαζόμενοι διεκδίκησαν εκπτώσεις €228,5 εκατ., ενώ το 2022 ο αριθμός των εργαζομένων σχεδόν διπλασιάστηκε, καθώς 15.449 αξιοποίησαν τα φορολογικά κίνητρα και επωφελήθηκαν €442,5 εκατ. Το 2023 ο αριθμός των εργαζομένων αυξήθηκε σε 20.191, λαμβάνοντας εκπτώσεις €647,1 εκατ., ενώ το 2024 άλλοι 21.328 έτυχαν φορολογικών μειώσεων ύψους €724,5 εκατ.
Όπως προκύπτει από τα επίσημα στοιχεία που κατατέθηκαν στη Βουλή, το 42,2% των «χρυσών μυαλών» που μετακινήθηκαν στην Κύπρο ήταν Ρώσοι, οι οποίοι διεκδίκησαν φορολογικές εκπτώσεις ύψους €869,2 εκατ., ποσό που αντιστοιχεί στο 43,5% των συνολικών φορολογικών απαλλαγών.
Με το ισχύον νομικό καθεστώς παραχωρούνται φορολογικές απαλλαγές από 20% έως 50%, ενώ η Κυβέρνηση προσδοκά να αυξήσει τον αριθμό των εισαγόμενων ταλέντων μέσω του νομοσχεδίου «Minds in Cyprus», το οποίο θα τεθεί εκ νέου αύριο ενώπιον της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών, με στόχο να ολοκληρωθεί η συζήτησή του και να οδηγηθεί τις επόμενες εβδομάδες στην Ολομέλεια της Βουλής για έγκριση.
Οι πρόνοιες του νομοσχεδίου
Το νομοσχέδιο προβλέπει την παραχώρηση φορολογικών κινήτρων και άλλων διευκολύνσεων, με στόχο τη μετακίνηση ειδικευμένων εργαζομένων στη Δημοκρατία και τον επαναπατρισμό Κυπρίων πολιτών. Το νομοσχέδιο αποσκοπεί στη διεύρυνση και τη βελτίωση του υφιστάμενου φορολογικού πλαισίου, το οποίο έχει νομοθετηθεί εντός του 2022, καθιστώντας το πιο ελκυστικό, ευέλικτο και προσιτό.
Συγκεκριμένα, αυξάνεται η φορολογική απαλλαγή από 20% σε 25% της αμοιβής από πρώτη εργοδότηση και το ανώτατο ποσό φορολογικής απαλλαγής από €8.550 σε €30.000. Επίσης, μειώνεται ο απαιτούμενος χρόνος παραμονής εκτός της Δημοκρατίας για τη λήψη της απαλλαγής, από 15 σε 7 έτη. Εισάγεται προϋπόθεση ώστε ο φορολογούμενος να μην είχε φορολογική κατοικία στη Δημοκρατία κατά οποιοδήποτε έτος της επταετίας που προηγείται της αίτησης.
Το πλαίσιο θα εφαρμόζεται είτε σε άτομα που εργάστηκαν στο εξωτερικό για περίοδο τουλάχιστον 84 μηνών (7 έτη) χωρίς τίτλο σπουδών, είτε σε άτομα που εργάστηκαν τουλάχιστον 36 μήνες εκτός της Δημοκρατίας και διαθέτουν τίτλο σπουδών, αναγνωρισμένο ως προς την ισοτιμία από το ΚΥΣΑΤΣ.
Η Κυβέρνηση επιθυμεί το νομοσχέδιο να εγκριθεί πριν από το κλείσιμο του Κοινοβουλίου τον ερχόμενο Απρίλιο, ενόψει των βουλευτικών εκλογών του Μαϊου, ώστε να μπορούν να αξιοποιήσουν τα επιπρόσθετα φορολογικά κίνητρα και άλλοι εργαζόμενοι του εξωτερικού. Ήδη η Κυβέρνηση προχώρησε στην παρουσίαση του σχεδίου στη Μεγάλη Βρετανία, παρουσία πολλών Κυπρίων που εργάζονται στο εξωτερικό και επιθυμούν να επιστρέψουν στην Κύπρο με τις οικογένειές τους.
Από τρίτες χώρες οι περισσότεροι
Από την ανάλυση των επικαιροποιημένων στοιχείων που διαβίβασε στη Βουλή το Υπουργείο Οικονομικών, προκύπτει ότι οι περισσότεροι από όσους επωφελήθηκαν των μειώσεων φόρων ήταν αλλοδαποί εργαζόμενοι, με την πλειοψηφία να προέρχεται από τρίτες χώρες, όπως η Ρωσία, η Ουκρανία, ο Λίβανος, το Ισραήλ, το Ηνωμένο Βασίλειο, οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Αυστραλία. Αξίζει να σημειωθεί ότι στο 80% των ξένων εργαζομένων που αξιοποίησαν τα φορολογικά μέτρα περιλαμβάνονται και Ευρωπαίοι πολίτες.
Μόλις το 19,6% των δικαιούχων ήταν Κύπριοι, οι οποίοι αξιοποίησαν τα φορολογικά κίνητρα του ισχύοντος καθεστώτος, διεκδικώντας φορολογικές απαλλαγές και μειώσεις φόρων ύψους €371 εκατ., ποσοστό που αντιστοιχεί στο 18,6% της απώλειας εσόδων για το κράτος.
Ο «Φ» επεξεργάστηκε τα στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών και προκύπτει ότι 19.659 Ρώσοι εργαζόμενοι αξιοποίησαν τα φορολογικά κίνητρα από το 2021 έως το 2023, ενώ σχεδόν ο ίδιος αριθμός τα χρησιμοποίησε και το 2024. Επιπλέον, οι φορολογικές εκπτώσεις που έλαβαν Ρώσοι υπήκοοι το 2024 αντιστοιχούσαν στο 75% των μειώσεων που δόθηκαν συνολικά τα προηγούμενα τρία έτη.
Άλλη σημαντική παράμετρος των στοιχείων είναι ότι το 2024 ο αριθμός των εργαζομένων από τον Λίβανο (472) και το Ισραήλ (449) που επωφελήθηκαν των μειώσεων φόρου ήταν ελαφρώς μεγαλύτερος σε σύγκριση με την περίοδο 2021-2023, όταν οι αντίστοιχοι αριθμοί ανέρχονταν σε 441 και 552.
Η πρώτη δεκάδα
Αναλυτικά, από το 2021 μέχρι το 2024 τα φορολογικά μέτρα αξιοποίησαν τα εξής εισαγόμενα ταλέντα:
∙ Στην πρώτη θέση βρίσκονται οι Ρώσοι, καθώς συνολικά 19.659 εργαζόμενοι διεκδίκησαν φορολογικές εκπτώσεις €869,2 εκατ.
∙ Στη δεύτερη θέση βρίσκονται οι Κύπριοι, καθώς 9.132 εργαζόμενοι που εργάζονταν σε επιχειρήσεις του εξωτερικού μετοίκησαν στην Κύπρο και έλαβαν φορολογικές εκπτώσεις €371 εκατ.
∙ Στην τρίτη θέση βρίσκονται 4.585 Ελλαδίτες, οι οποίοι μετακινήθηκαν για εργασία στη χώρα μας, λαμβάνοντας φορολογικές μειώσεις €162,7 εκατ.
∙ Άλλοι 2.741 Ουκρανοί εργαζόμενοι αξιοποίησαν τα φορολογικά κίνητρα, διεκδικώντας εκπτώσεις €100,6 εκατ.
∙ Συνολικά 1.607 εργαζόμενοι από τη Λευκορωσία έλαβαν φορολογικές απαλλαγές €71 εκατ.
∙ Συνολικά 1.001 επαγγελματίες από το Ισραήλ έλαβαν φορολογικές εκπτώσεις €73,3 εκατ.
∙ Άλλοι 913 από τον Λίβανο αξιοποίησαν τα κίνητρα, διεκδικώντας φορολογικές μειώσεις €31,6 εκατ.
∙ 785 επαγγελματίες που εργάζονταν στη Μεγάλη Βρετανία επωφελήθηκαν μειώσεων φόρου €64 εκατ.
∙ Ο αριθμός των εργαζομένων από την Ινδία που χρησιμοποίησαν τα φορολογικά κίνητρα ανήλθε σε 704, με φορολογικές εκπτώσεις €30,9 εκατ.
∙ Τη δεκάδα κλείνουν 433 εργαζόμενοι από τη Γερμανία, οι οποίοι έλαβαν μειώσεις φόρου €21,4 εκατ.
Συνεπώς, το 89,2% των εργαζομένων που έλαβαν φορολογικές εκπτώσεις την τετραετία περιλαμβάνονται στην πρώτη δεκάδα χωρών. Συνολικά έλαβαν φορολογικές μειώσεις ύψους €1,79 δισ. Παράλληλα, πέραν των 5.000 εργαζομένων προέρχονται από άλλες χώρες εκτός της δεκάδας, λαμβάνοντας μειώσεις φόρου που υπερέβησαν τα €200 εκατ.
Οι οικονομικές δραστηριότητες απασχόλησης των… εισαγόμενων
Από το σύνολο των φορολογουμένων που αξιοποίησαν τα φορολογικά κίνητρα, η πλειοψηφία εργάζεται στον τομέα της ενημέρωσης και της επικοινωνίας (συμπεριλαμβανομένου του κλάδου λογισμικού), στις επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες, καθώς και στις χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες.
Αναλυτικά, οι δέκα οικονομικές δραστηριότητες με τους περισσότερους εργαζομένους που επωφελήθηκαν των κινήτρων είναι οι εξής:
• 17.497 εργαζόμενοι στην ενημέρωση και επικοινωνία έλαβαν απαλλαγές €739,4 εκατ.
• 11.240 εργαζόμενοι στις επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες έλαβαν εκπτώσεις €495,9 εκατ.
• 4.276 εργαζόμενοι στο λιανικό και χονδρικό εμπόριο και στις επισκευές οχημάτων έλαβαν μειώσεις φόρου €51,1 εκατ.
• 3.675 εργαζόμενοι στις χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες έλαβαν απαλλαγές €124,5 εκατ.
• 3.361 εργαζόμενοι στις διοικητικές δραστηριότητες έλαβαν φορολογικές απαλλαγές €139,7 εκατ.
• 1.223 εργαζόμενοι στον τομέα των μεταφορών και της αποθήκευσης έλαβαν εκπτώσεις €63,1 εκατ.
• 1.228 εργαζόμενοι στις κατασκευές έλαβαν εκπτώσεις €28,5 εκατ.
• 1.364 εργαζόμενοι στη δημόσια διοίκηση και την άμυνα έλαβαν εκπτώσεις €65,2 εκατ.
• 851 εργαζόμενοι σε δραστηριότητες σχετικές με την ανθρώπινη υγεία και την κοινωνική μέριμνα έλαβαν απαλλαγές €38 εκατ.
• 859 εργαζόμενοι στον τομέα της εκπαίδευσης έλαβαν εκπτώσεις €28,8 εκατ.