Σε μια συγκυρία έντονων πληθωριστικών πιέσεων και γεωπολιτικής αβεβαιότητας, τα οκτώ μέτρα στήριξης που ανακοίνωσε η κυβέρνηση επιχειρούν να δώσουν «ανάσα» σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο οικονομολόγος Στέλιος Πλατής μιλώντας στην εκπομπή «Πρωτοσέλιδο», η αποτελεσματικότητά τους πρέπει να ιδωθεί μέσα σε ένα ευρύτερο και πιο σύνθετο οικονομικό πλαίσιο, το οποίο δεν επιτρέπει εύκολες λύσεις.
Ο κ. Πλατής ξεκαθαρίζει εξαρχής ότι κάθε παρέμβαση σε περίοδο κρίσης είναι καλοδεχούμενη, τονίζοντας πως «δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι οποιαδήποτε μέτρα, μέσα σε μια περίοδο κρίσης, είναι προς τη σωστή κατεύθυνση». Παράλληλα, χαιρετίζει την αλλαγή στάσης της κυβέρνησης σε σχέση με το παρελθόν, όταν –όπως υπενθυμίζει– υπήρχαν επιφυλάξεις για λήψη μέτρων υπό τον φόβο δημοσιονομικών εκτροχών, αντίστοιχων με εκείνων του 2013. «Είναι θετικό ότι υπάρχει αυτή η μετατόπιση πολιτικής», σημειώνει, υπογραμμίζοντας ότι η προσαρμογή στις συνθήκες αποτελεί ένδειξη ρεαλισμού.
Το «αλλά», ωστόσο, παραμένει. Και αφορά κυρίως τη φύση του προβλήματος. Σύμφωνα με τον ίδιο, η ακρίβεια δεν είναι ένα παροδικό φαινόμενο, αλλά ένα «συσσωρευτικό» πρόβλημα που χτίζεται χρόνο με τον χρόνο. Οι επιπτώσεις της πανδημίας, ο πόλεμος στην Ουκρανία και η καταστροφή ενεργειακών υποδομών έχουν δημιουργήσει μια νέα πραγματικότητα, στην οποία οι τιμές δύσκολα θα επιστρέψουν στα προ κρίσεων επίπεδα. «Ακόμη και αν τελειώσει σήμερα ο πόλεμος, θα χρειαστούν μήνες ή και χρόνια για να επανέλθει η ενεργειακή παραγωγή», επισημαίνει.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο οικονομολόγος θεωρεί ότι τα μέτρα έχουν ανακουφιστικό χαρακτήρα, αλλά είναι προσωρινά, τη στιγμή που το πρόβλημα εμφανίζεται με πιο μόνιμα χαρακτηριστικά. Την ίδια ώρα, εφιστά την προσοχή σε έναν κρίσιμο πυλώνα της κυπριακής οικονομίας: τον τουρισμό. Όπως αναφέρει, ενδεχόμενη επιδείνωση της τουριστικής σεζόν, λόγω ακυρώσεων, μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετες πιέσεις, γι’ αυτό και απαιτείται έγκαιρη προετοιμασία για στήριξη του κλάδου.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει και στο ζήτημα της αεροπορικής συνδεσιμότητας, χαρακτηρίζοντας την απώλεια του εθνικού αερομεταφορέα ως στρατηγικό κενό. «Η Κύπρος χρειάζεται άμεσες και απευθείας συνδέσεις με αγορές που φέρνουν τουρισμό και έσοδα», σημειώνει, εξηγώντας ότι η εξάρτηση από έμμεσες πτήσεις μειώνει την ανταγωνιστικότητα της χώρας.
Πέρα όμως από τα μακροοικονομικά, ο Στέλιος Πλατής εστιάζει στην κοινωνική διάσταση της κρίσης. «Δεν έχουμε μόνο ακρίβεια, έχουμε κοινωνική κρίση», αναφέρει χαρακτηριστικά, περιγράφοντας μια οικονομία που εμφανίζει θετικούς δείκτες, αλλά ταυτόχρονα μια κοινωνία που δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στις βασικές της ανάγκες. «Ζούμε μια αντίφαση. Έχουμε πλεονάσματα και αναβαθμίσεις, αλλά η μεσαία τάξη συρρικνώνεται και πολλοί πολίτες δεν μπορούν να βγάλουν τον μήνα».
Κατά την άποψή του, τα μέτρα που ανακοινώθηκαν είναι κυρίως οριζόντια και δεν στοχεύουν επαρκώς τις κοινωνικές ομάδες που έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη. Εξηγεί ότι η επιβάρυνση από την ακρίβεια είναι δυσανάλογη για τα χαμηλότερα εισοδήματα, καθώς τα βασικά αγαθά καταλαμβάνουν μεγαλύτερο ποσοστό του εισοδήματός τους. «Ο πλούσιος και ο φτωχός αγοράζουν το ίδιο ψωμί, αλλά δεν το πληρώνουν με τον ίδιο τρόπο σε σχέση με το εισόδημά τους», τονίζει.
Σε αυτό το πλαίσιο, θέτει ζήτημα αναδιανομής πλούτου και ανάγκης για πιο στοχευμένες πολιτικές. Υποστηρίζει ότι το κράτος διαθέτει πόρους –τους οποίους, όπως λέει, αντλεί εν μέρει από την ίδια την ακρίβεια– και θα μπορούσε να τους αξιοποιήσει για ουσιαστικότερη στήριξη των ευάλωτων ομάδων. Παράλληλα, κάνει λόγο για ανάγκη φορολογικών μεταρρυθμίσεων, πάταξης της φοροδιαφυγής και ενίσχυσης κοινωνικών πολιτικών σε μόνιμη βάση.
«Η οικονομία είναι κάτι ζωντανό και αλλάζει», καταλήγει, υπογραμμίζοντας ότι οι πολιτικές πρέπει να προσαρμόζονται στις σύγχρονες συνθήκες. «Δεν μπορούμε να αντιμετωπίζουμε τα σημερινά προβλήματα με όρους άλλων εποχών. Αυτό που απαιτείται είναι μια συνολική αναδιάρθρωση του οικονομικού μοντέλου, με επίκεντρο την κοινωνία».
Διαβάστε επίσης: Αυτά είναι τα μέτρα στήριξης της Κυβέρνησης για την οικονομία (ΒΙΝΤΕΟ)
Analysis: Can the Government's Eight Support Measures Provide 'Breathing Room'?
The government has announced eight support measures to address inflation and geopolitical uncertainty, however their effectiveness is being questioned. Economist Stelios Platis points out that these measures are relieving, but temporary, as high prices are an accumulative problem that will not be solved immediately. He also emphasizes the need to support tourism, which is a critical pillar of the Cypriot economy, and restore air connectivity after the loss of the national carrier. Mr. Platis also highlights the existence of a social crisis alongside the economic one, as the middle class is shrinking and many citizens are struggling to meet their basic needs. He believes the measures are horizontal and do not adequately target the groups most in need.
