EU-Mercosur Deal: Risks for Agriculture, Health, and Food Security

Υπαρκτοί κίνδυνοι για την παραγωγή, την υγεία και την επισιτιστική κυριαρχία
Η εμπορική συμφωνία Ευρωπαϊκής Ένωσης–Mercosur βρίσκεται στο επίκεντρο έντονων αντιδράσεων, με τον αγροτικό κόσμο να προειδοποιεί για σοβαρούς κινδύνους στη βιωσιμότητα της γεωργίας, την επισιτιστική ασφάλεια και την υγεία των καταναλωτών. Την ώρα που οι Ευρωπαίοι αγρότες πιέζονται από αυξημένο κόστος παραγωγής και μειώσεις της ΚΑΠ, η ΕΕ προωθεί μια συμφωνία που, σύμφωνα με τους επικριτές της, ευνοεί τις πολυεθνικές σε βάρος των μικρών παραγωγών. Στα κρίσιμα αυτά ζητήματα απαντούν ο πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Γεωργίας της Βουλής, βουλευτής του ΑΚΕΛ Γιαννάκης Γαβριήλ, και ο ευρωβουλευτής του ΑΚΕΛ Γιώργος Γεωργίου.
1. Ποιοι κερδίζουν και ποιοι πληρώνουν τη συμφωνία ΕΕ–Mercosur;
2. Πόσο ασφαλή είναι τα τρόφιμα που θα φτάνουν στο ευρωπαϊκό τραπέζι;
3. Γιατί η κυπριακή κυβέρνηση είπε «ναι» χωρίς στοιχεία;
Γ. Γαβριήλ: Σοβαρή απειλή για την ευρωπαϊκή και κυπριακή γεωργοκτηνοτροφια
1. Η προωθούμενη εμπορική συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις χώρες της MERCOSUR για κατάργηση των δασμών στο μεταξύ τους εμπόριο, συνιστά σοβαρή απειλή για τη βιωσιμότητα της ευρωπαϊκής και κυρίως της κυπριακής γεωργίας και κτηνοτροφίας καθώς επίσης και κίνδυνο για την επισιτιστική ασφάλεια και την υγεία των καταναλωτών. Πρόκειται για μια συμφωνία η οποία θυσιάζει τον αγροτικό τομέα της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς όφελος των μεγάλων εξαγωγικών βιομηχανιών τα συμφέροντα των οποίων εξυπηρετεί. Η άρση των δασμών θα έχει ως αποτέλεσμα τη μαζική εισαγωγή αγροτικών και κτηνοτροφικών προϊόντων από τις χώρες της MERCOSUR, με χαμηλότερα πρότυπα παραγωγής, ελέγχου και περιβαλλοντικής προστασίας από εκείνα που ισχύουν για τους ευρωπαίους αγρότες. Θέτει τους ευρωπαίους αλλά και τους Κύπριους αγρότες σε μειονεκτική θέση, δημιουργεί συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού και υπονομεύει το εισόδημα τους.
2. Η δρομολογούμενη συμφωνία, εγείρει επίσης σοβαρά ζητήματα ασφάλειας τροφίμων, προστασίας της δημόσιας υγείας και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας. Πρέπει να γνωρίζουν οι πολίτες ότι πλείστα φυτοφάρμακα και αντιβιοτικά που χρησιμοποιούνται στις χώρες της MERCOSUR, έχουν απαγορευθεί εδώ και δεκαετίες στην ΕΕ ως επικίνδυνα. Δεν είναι τυχαίο ότι σε πανευρωπαϊκό επίπεδο εκδηλώνονται μαζικές κινητοποιήσεις των αγροτών εναντίον της συμφωνίας. Δεν είναι τυχαίο ότι το σύνολο του αγροτικού κινήματος στην Κύπρο αντιτίθεται και προειδοποιεί για ολέθριες συνέπειες.
3. Σοβαρά ερωτήματα εγείρει η στάση της κυβέρνησης Νίκου Χριστοδουλίδη, η οποία αγνοώντας τα ήδη σοβαρά προβλήματα βιωσιμότητας των Κυπρίων γεωργών εξαιτίας του αυξημένου κόστους παραγωγής και της λειψυδρίας, αγνοώντας την κραυγή αγωνίας του αγροτικού κινήματος, τοποθετήθηκε και ψήφισε υπέρ αυτής της συμφωνίας. Αντί η κυβέρνηση να υπερασπιστεί έμπρακτα τα συμφέροντα των Κυπρίων αγροτών και την υγεία των καταναλωτών, επιλέγει να συνταχθεί υπέρ μιας συμφωνίας που εξυπηρετεί τα συμφέροντα των γιγάντιων πολυεθνικών εταιριών, συμφέροντα ξένα προς την κυπριακή οικονομία. Σε έκτακτη συνεδρία της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Γεωργίας την περασμένη Τετάρτη, κλήθηκαν οι αρμόδιοι Υπουργοί να ενημερώσουν τη Βουλή για τους λόγους και στη βάση ποιων μελετών η κυβέρνηση Νίκου Χριστοδουλίδη τοποθετήθηκε υπέρ μιας συμφωνίας που θυσιάζει τον αγροτικό τομέα υπέρ των συμφερόντων των πολυεθνικών κολοσσών. Η κυβέρνηση υποστήριξε χωρίς τεκμηρίωση, ότι η συμφωνία δεν αναμένεται να επηρεάσει τον πρωτογενή τομέα της Κύπρου, αντίθετα θα διανοίξει προοπτικές. Δεν απάντησε επίσης με ποιους μηχανισμούς θα διασφαλίζεται ότι τα εισαγόμενα προϊόντα από αυτές τις χώρες, θα πληρούν τα αυστηρά πρότυπα παραγωγής, περιβαλλοντικής προστασίας και χρήσης φυτοφαρμάκων που ισχύουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Λέω χωρίς τεκμηρίωση, γιατί όπως αποκαλύφθηκε στη συνεδρία κατά παραδοχή των αρμόδιων υπουργών, η κυβέρνηση Νίκου Χριστοδουλίδη ψήφισε υπέρ της συμφωνίας χωρίς να διενεργήσει ως όφειλε, μελέτη για τις επιπτώσεις που θα έχει αυτή η συμφωνία στον αγροτικό τομέα της Κύπρου και χωρίς να διαβουλευθεί με το οργανωμένο αγροτικό κίνημα. Η κυβέρνηση λοιπόν είναι εκτεθειμένη και πρέπει να εξηγήσει τους λόγους για τους οποίους, αντί να υπερασπιστεί τα συμφέροντα των Κυπρίων αγροτών και καταναλωτών επέλεξε να γίνει ουρά σε συμφέροντα ξένα προς την κυπριακή οικονομία. Οφείλει επίσης να λάβει άμεσα και αποτελεσματικά μέτρα μείωσης του κόστους παραγωγής στον γεωργικό τομέα και πρόσβασης των γεωργών σε χρηματοδότηση. Καύσιμα, ηλεκτρική ενέργεια, λιπάσματα, φυτοφάρμακα αποτελούν θηλιά στο λαιμό των αγροτών μας. Η μείωση του κόστους παραγωγής φιγουράρει ως πρώτη προτεραιότητα στο πρόγραμμα διακυβέρνησης Νίκου Χριστοδουλίδη, ωστόσο μέχρι σήμερα δεν έχει ληφθεί οποιοδήποτε ουσιαστικό μέτρο.
Γ. Γεωργίου: Δώρο στις πολυεθνικές και ο λογαριασμός στους πολίτες
1. Η εμπορική συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Παραγουάη, Ουρουγουάη) έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, ιδιαίτερα στον αγροτικό τομέα, και όχι άδικα. Ο αγροτικός κόσμος βλέπει από τη μια, τις ευρωπαϊκές επιχορηγήσεις της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) να μειώνονται για να «πληρωθεί» ο επανεξοπλισμός της Ευρώπης, κι από την άλλη, την ηγεσία της Κομισιόν να επισυνάπτει εμπορικές συμφωνίες με χώρες όπως η Βραζιλία και η Αργεντινή, με τεράστιες δυνατότητες μαζικής αγροτικής καλλιέργειας και ύποπτης κτηνοτροφικής παραγωγής, οι οποίες θα κατακλύσουν την ευρωπαϊκή αγορά με φθηνότερα προϊόντα, παραγόμενα μέσω πρακτικών που υποβαθμίζουν την ποιότητα, την ασφάλεια και τα εργασιακά δικαιώματα. Γιατί γίνονται, όμως, όλα αυτά; Για να έχουν την δυνατότητα, οι ευρωπαίοι πολίτες να αγοράζουν φθηνότερα προϊόντα; Προφανώς όχι. Μία κρίσιμη παράμετρος της συμφωνίας, είναι η σταδιακή κατάργηση των δασμών σε ποσοστό άνω του 90% του εμπορίου μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών της Mercosur. Με την άρση αυτών των εμπορικών φραγμών, επιχειρηματικοί κολοσσοί της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας, και της φαρμακοβιομηχανίας, οι οποίοι σήμερα επιβαρύνονται με δασμούς που φτάνουν έως και το 35% για τις εξαγωγές τους, θα αποκτήσουν τη δυνατότητα μαζικής εξαγωγής προϊόντων, αποκομίζοντας σημαντικά αυξημένα κέρδη. Κατά συνέπεια, εταιρείες που μέχρι πρόσφατα βρίσκονταν στο μικροσκόπιο των ευρωπαϊκών αρχών για σοβαρά σκάνδαλα διαφθοράς και απάτης, και που κινδύνευαν με χρεοκοπία, σήμερα βλέπουν τη συμφωνία ΕΕ–Mercosur να λειτουργεί ως σανίδα σωτηρίας. Αντί να λογοδοτήσουν για τα λάθη τους, επιβραβεύονται με τεράστια κέρδη, σε βάρος των μικρών παραγωγών και των ευρωπαϊκών κοινωνιών.
Η Ομάδα της Αριστεράς στήριξε τους αγρότες από την πρώτη στιγμή, καταγγέλλοντας την υπονόμευση της δημοκρατίας εντός των θεσμών της ΕΕ, καθώς οι διαπραγματεύσεις που διενεργήθηκαν υπό την ηγεσία της ΕΕ έγιναν κεκλεισμένων των θυρών ενώ η Προέδρος του Ευρωκοινοβουλίου αγνόησε, αρχικά, το αίτημα 145 ευρωβουλευτών, για πρόταση ψηφίσματος για γνωμοδότηση από το Ευρωπαικό Δικαστήριο. Έπειτα από σφοδρές πιέσεις, οι πολιτικοί ηγέτες στη Διάσκεψη των Προέδρων του Κοινοβουλίου (COP) αποφάσισαν ότι την Τετάρτη, 21 Ιανουαρίου, θα ψηφιστεί για το εάν θα ζητηθεί γνωμοδότηση από το Δικαστήριο της ΕΕ σχετικά με τη συμφωνία εμπορίου ΕΕ-Mercosur – μια κίνηση που θα μπορούσε να παγώσει τη διαδικασία επικύρωσης για μήνες. Εάν το κείμενο εγκριθεί στην ολομέλεια, θα αναστείλει την επικύρωση μέχρι το Δικαστήριο να εκδώσει τη γνώμη του, και θα μπορούσε ακόμη και να επιβάλει αλλαγές στη συμφωνία εάν διαπιστωθεί ότι δεν συμμορφώνεται με τις συνθήκες της ΕΕ.
2. Η μόνη απάντηση που λαμβάνει η κοινωνία στα πολυάριθμα επιχειρήματα κατά της συμφωνίας είναι ότι οι πρόσφατες «ασφαλιστικές δικλείδες», που εγκρίθηκαν και από το Ευρωκοινοβούλιο, θα διατηρήσουν τα υψηλά ευρωπαϊκά περιβαλλοντικά και κοινωνικά πρότυπα. Πρόκειται για ψευδαίσθηση, αφού οι μηχανισμοί είναι ασαφείς, ανεπαρκείς και εύκολα παρακάμπτονται. Στην πράξη, δεν προστατεύουν ούτε τους ευρωπαίους παραγωγούς, ούτε τα δικαιώματα των εργαζομένων, ούτε την ασφάλεια των πολιτών, αφήνοντας την κοινωνία εκτεθειμένη σε αθέμιτο ανταγωνισμό και υποβάθμιση των προτύπων, που η ίδια η ΕΕ, έχει θεσπίσει. Ειδικότερα στην περίπτωση μικρών κρατών μελών της ΕΕ, όπως η Κύπρος, η οποία είναι εξαρτημένη από τις εισαγωγές, θα δούμε τις συνέπειες μιας τέτοιας συμφωνίας να πέφτουν βαριές στους ώμους των βιοπαλαιστών γεωργών και κτηνοτρόφων. Τι σημαίνει γι’ αυτούς η συμφωνία Μερκοσούρ; Η μαζική εισαγωγή φθηνών αγροτικών προϊόντων μπορεί να οδηγήσει σε πτώση των τιμών των παραγωγών στην Κύπρο, ειδικά για κτηνοτροφικά προϊόντα όπως γάλα, κρέας και πουλερικά και οι μικρές και μεσαίες εκμεταλλεύσεις, που αποτελούν τη συντριπτική πλειοψηφία στην Κύπρο, να είναι εκτεθειμένες στις ορέξεις των πολυεθνικών. Η εξάρτηση από φθηνά εισαγόμενα προϊόντα, καταστρέφει την επισιτιστική κυριαρχία της Κύπρου, υποβαθμίζει την ποιότητα των τροφίμων και θέτει σε άμεσο κίνδυνο τους καταναλωτές.
3. Παρά τις σοβαρές ανησυχίες, η κυπριακή κυβέρνηση, για ακόμη μια φορά αποδεικνύεται κατώτερη των περιστάσεων, υποστηρίζοντας την ψήφιση της συμφωνίας χωρίς να παρουσιάζει καμία σοβαρή ή αξιόπιστη εκτίμηση για τις επιπτώσεις της συμφωνίας στον αγροδιατροφικό τομέα, ούτε φαίνεται να έχει ζητήσει διασφαλίσεις για προστασία, όπως ειδικούς όρους για ευάλωτα προϊόντα όπως γάλα, κρέας, ώστε να περιορίζεται η εισαγωγή φθηνών προϊόντων σε περιόδους κρίσης ή κατάρρευσης τιμών.