Hope For Children: 17 Years Dedicated to Child Protection

«Με ένα ευρύ φάσμα δράσεων που περιλαμβάνουν την πρόληψη, την άμεση παρέμβαση, τη μακροπρόθεσμη αποκατάσταση και τη συνηγορία, το «Hope For Children» CRC Policy Center (HFC) συνεχίζει για 17 χρόνια να εργάζεται με συνέπεια και επιστημονική τεκμηρίωση, θέτοντας το παιδί στο επίκεντρο κάθε πολιτικής, υπηρεσίας και δράσης» ανέφερε σε συνέντευξη στον «Φ» η εκτελεστική διευθύντρια αυτού του διεθνούς ανεξάρτητου ανθρωπιστικού οργανισμού Άντρια Νεοκλέους. Υπέμνησε ότι το HFC ιδρύθηκε στην Κύπρο το 2008 και «αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες παιδικής προστασίας στην Κύπρο, με πολυεπίπεδη και διαρκώς εξελισσόμενη δράση που καλύπτει κρίσιμα κοινωνικά και θεσμικά κενά, με γνώμονα το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού και τις αρχές της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού». Ιδιαίτερα αξιοσημείωτη είναι η αναφορά της κυρίας Νεοκλέους ότι το «Σπίτι του Παιδιού» που διαδραματίζει κομβικό ρόλο στο έργο του HFC για την ολιστική αντιμετώπιση της παιδικής κακοποίησης, έχει εξυπηρετήσει σε παγκύπρια βάση από το 2017 που λειτούργησε μέχρι σήμερα, «τουλάχιστον 3 χιλιάδες παιδιά για πιθανή σεξουαλική κακοποίηση». Είπε ότι «ο αριθμός αυτός αντικατοπτρίζει τόσο τη σοβαρότητα του φαινομένου, όσο και τη χρησιμότητα της δομής στην ανίχνευση και υποστήριξη των περιπτώσεων».
Ο αόρατος κόσμος και οι ανείπωτες ιστορίες
«Ερχόμαστε καθημερινά σε επαφή με τον κόσμο των παιδιών – όχι τον κόσμο που βλέπουμε στις φωτογραφίες, αλλά τον πραγματικό, εκείνον που συχνά παραμένει αόρατος», αναφέρεται μεταξύ άλλων σε ανακοίνωση του HFC δύο μέρες πριν εκπνεύσει το 2025. Και προστίθεται: «Ακούσαμε παιδιά που δυσκολεύονται, που φοβούνται να μιλήσουν για όσα συμβαίνουν στο σπίτι, παιδιά που έμειναν εκτός σχολείου επειδή περιορίζονταν από τους ίδιους τους γονείς τους, παιδιά που παρά την παραμέληση και την κακοποίηση, συνεχίζουν να σκέφτονται τις οικογένειές τους με αγάπη. Στηρίξαμε παιδιά που χρειάστηκε να απομακρυνθούν από τα σπίτια τους για να είναι ασφαλή. Κορίτσια που προσπαθώντας να δημιουργήσουν σχέσεις, υπέστησαν σεξουαλική κακοποίηση. Αγόρια που έστειλαν φωτογραφίες τους σε ψεύτικα διαδικτυακά προφίλ και έπεσαν θύματα διαδικτυακού εκφοβισμού. Διαχειριστήκαμε υποθέσεις σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών που βρήκαν το θάρρος να μιλήσουν – κάποια από αυτά για να προστατεύσουν τα μικρότερα αδέλφια τους. Ένα νεαρό κορίτσι απευθύνθηκε σε εμάς επειδή ήταν έγκυος και δεν είχε σε ποιον να στραφεί. Μιλήσαμε με παιδιά που έφυγαν από το σπίτι για να ξεφύγουν από τη βία. Είδαμε παιδιά που αυτοτραυματίζονται, και άλλα που ήθελαν να βάλουν τέλος στη ζωή τους – παιδιά που πονούν. Κι όμως συναντήσαμε και παιδιά που ζήτησαν να προχωρήσουν μπροστά, που αναζήτησαν λύσεις, ακόμη κι όταν το παρελθόν τους ήταν βαρύ από οδυνηρές εμπειρίες. Στα χρόνια που πέρασαν, συναντήσαμε αμέτρητες διαφορετικές ιστορίες. Γνωρίζουμε ότι πολλές ακόμη παραμένουν ανείπωτες. Ιστορίες παιδιών που χρειάζονται στήριξη, ασφάλεια και καθοδήγηση. Γι’ αυτό είμαστε εδώ. Για τα παιδιά που διστάζουν να μιλήσουν, για εκείνα που νιώθουν παγιδευμένα και μόνα, για τα παιδιά που αναζητούν λύσεις, για όσα φοβούνται. Για εκείνα που χρειάζονται έναν ασφαλή χώρο για να αποκαλύψουν, για πρώτη φορά, ότι «κάτι δεν πάει καλά». Είμαστε εδώ 24 ώρες το 24ωρο. Ένα τηλεφώνημα μακριά. Γιατί κανένα παιδί δεν πρέπει να μένει μόνο με τις δυσκολίες του».
Το Σπίτι του Παιδιού και μια φιλική δικαιοσύνη
Σε ό,τι αφορά το «Σπίτι του Παιδιού», η εκτελεστική διευθύντρια του Hope For Children ανέφερε στον «Φ» ότι «λειτουργεί βάσει του ισλανδικού μοντέλου Barnahus, ενός διεθνώς αναγνωρισμένου πρότυπου που στοχεύει στην αποφυγή της επαναθυματοποίησης και στη διασφάλιση της προστασίας των παιδιών-θυμάτων κακοποίησης». Πρόσθεσε ότι «στο πλαίσιο αυτό, σε ένα ενιαίο και φιλικό προς τα παιδιά περιβάλλον συγκεντρώνονται κρίσιμες υπηρεσίες όπως η δικανική συνέντευξη (οπτικογραφημένη κατάθεση), οι ιατροδικαστικές εξετάσεις, η ψυχολογική αξιολόγηση και θεραπεία, καθώς και η κοινωνική στήριξη και αποκατάσταση – όλα αυτά με τη συνεργασία διεπιστημονικής ομάδας ειδικών του HFC και βασικών κρατικών φορέων, όπως η ειδική ανακριτική ομάδα της Αστυνομίας Κύπρου, οι Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας, οι Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας, οι Ιατρικές Υπηρεσίες, η Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας του υπουργείου Παιδείας, και η Νομική Υπηρεσία. Η διαχείριση του προγράμματος αυτού έχει ανατεθεί στο HFC από τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας του υφυπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας που είναι ο αρμόδιος κρατικός φορέας για την υλοποίηση του. Με τη χρηματοδότηση της Cyta, την υποστήριξη του Συμβουλίου ΦΩΝΗ και την έγκριση του Ανώτατου Δικαστηρίου, έχει επιτευχθεί η ηλεκτρονική σύνδεση του Σπιτιού του Παιδιού με τα Δικαστήρια παγκύπρια, μέσω συστημάτων τηλεδιάσκεψης. Η πρακτική αυτή επιτρέπει την κατάθεση μαρτυριών παιδιών θυμάτων σεξουαλικής κακοποίησης μέσω βιντεοκλήσης, επιτυγχάνοντας μία πιο φιλική προς τα παιδιά δικαιοσύνη. Παρέχει έναν ενιαίο χώρο για διάφορα στάδια της διαδικασίας, μειώνοντας την ανάγκη για τα παιδιά να μετακινούνται μεταξύ υπηρεσιών και να επαναλαμβάνουν τραυματικές διαδικασίες».
Αναδοχή – όταν η βιολογική οικογένεια δεν μπορεί…
Η Άντρια Νεοκλέους επεσήμανε ότι «πολλά παιδιά αρκετά συχνά χρειάζεται να απομακρυνθούν από τους βιολογικούς τους γονείς, όταν αυτοί αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες που δεν τους επιτρέπουν να ανταποκριθούν επαρκώς στον ρόλο τους, όπως περιπτώσεις παραμέλησης, βίας, κακομεταχείρισης ή εγκατάλειψης. Με βάση την εμπειρία του Hope For Children – πρόσθεσε – τα τελευταία χρόνια καταγράφεται αύξηση των αναφορών βίας, γεγονός που συμβάλλει στην αύξηση των απομακρύνσεων παιδιών από τις οικογένειές τους. Παράλληλα, υπάρχουν περιπτώσεις όπου γονείς αντιμετωπίζουν χρόνιες ή ανίατες ασθένειες και αδυνατούν προσωρινά να φροντίσουν τα παιδιά τους. Όταν η μετακίνηση κριθεί αναγκαία, σημαντικός αριθμός παιδιών τοποθετείται σε ανάδοχες οικογένειες, ώστε να συνεχίσουν να απολαμβάνουν οικογενειακή ζωή, σταθερότητα και ασφάλεια. Προτεραιότητα είναι η ασφάλεια και φροντίδα των παιδιών, υποστηρίζοντας ταυτόχρονα τη βιολογική οικογένεια, με στόχο την αποκατάσταση των δυσλειτουργιών και – εφόσον οι συνθήκες το επιτρέψουν – την επιστροφή του παιδιού στη βιολογική του οικογένεια. Στο πλαίσιο του θεσμού αυτού, οι Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας έχουν αναθέσει στο HFC την αξιολόγηση (ψυχολογική και κοινωνική), εκπαίδευση και συνεχή υποστήριξη των ανάδοχων οικογενειών σε συνεργασία με τις Υπηρεσίες σε παγκύπριο επίπεδο. Παράλληλα ο οργανισμός μας επενδύει στην ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της κοινωνίας για τον θεσμό της αναδοχής και τη διάκριση του από την υιοθεσία. Αν και ο θεσμός των ανάδοχων οικογενειών δεν είναι ακόμα ευρέως διαδεδομένος στην Κύπρο, αρκετά ζευγάρια, αλλά και μονήρη άτομα ενδιαφέρονται και θέλουν να ενταχθούν σε αυτόν, ανοίγοντας την αγκαλιά και το σπίτι τους σε παιδιά που το έχουν ανάγκη. Ο αριθμός των ανάδοχων οικογενειών που υπάρχουν σήμερα στην Κύπρο είναι σημαντικός και καθόλου αμελητέος, ωστόσο, δυστυχώς δεν είναι αρκετός για να καλυφθούν οι ανάγκες που υπάρχουν, καθώς οι αριθμοί δεν επιτρέπουν εφησυχασμό. Μεγάλος αριθμός παιδιών συνεχίζει να φιλοξενείται σε στέγες παιδικής προστασίας, αντί να μεγαλώνει μέσα σε οικογένεια. Βασικός μας στόχος παραμένει πάντα η προώθηση του θεσμού και η προσέλκυση νέων υποψήφιων ανάδοχων οικογενειών».
Το Συμβουλευτικό Κέντρο για παιδιά και οικογένειες
Στο σημαντικό έργο του Συμβουλευτικού Κέντρου για παιδιά και οικογένειες που λειτουργεί το HFC, αναφέρθηκε επίσης η διευθύντρια του οργανισμού. Διευκρίνισε ότι το Κέντρο παρέχει δωρεάν ψυχολογικές υπηρεσίες σε παιδιά και οικογένειες και μας πληροφόρησε ότι λόγω της αυξανόμενης ζήτησης για τέτοιες υπηρεσίες, «μέσα στο 2026 πρόκειται να παραχωρηθεί για χρήση από τον οργανισμό, κτίριο του Σωματείου Ελληνίδων Κυριών ΜΑΝΑ το οποίο αφού ανακαινιστεί από το HFC θα στεγάσει τις υπηρεσίες του Κέντρου». Η κυρία Νεοκλέους τόνισε ότι σημαντικές προτεραιότητες του Κέντρου είναι «η άμεση ανταπόκριση και διαχείριση περιστατικών, χωρίς χρόνο αναμονής, η υποστήριξη σε κρίσιμα γεγονότα ζωής, οικογενειακές δυσκολίες ή δυσκολίες προσαρμογής και η πρώιμη παρέμβαση σε επίπεδο τριτογενούς πρόληψης, ακόμη και χωρίς διάγνωση σε κλινικό/παθολογικό επίπεδο. Ο κύριος στόχος είναι η υποστήριξη με ολιστική και διεπιστημονική προσέγγιση, περιπτώσεων που αφορούν τα συναισθηματικά προβλήματα των παιδιών, περιλαμβανομένων παιδιών που βιώνουν δύσκολα γεγονότα στη ζωή τους (π. χ. διαζύγιο γονέων, φυγή από το σπίτι, σχολικό εκφοβισμό, απώλεια αγαπημένου προσώπου, προβλήματα συμπεριφοράς κ.α.). Με τη χρήση του νέου κτιρίου με ειδικά σχεδιασμένους χώρους, στοχεύουμε στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος όπου τα παιδιά θα αισθάνονται άνετα και ασφαλή, καθώς αντιμετωπίζουν πολύπλοκα συναισθηματικά ζητήματα».
Φιλοξενία και στήριξη ασυνόδευτων παιδιών
Μέσα από τις δομές φιλοξενίας και τις ευρύτερες υπηρεσίες που παρέχει, το Hope For Children έχει στηρίξει μέχρι σήμερα περισσότερα από 1800 ασυνόδευτα παιδιά που έχασαν ή αποχωρίστηκαν την οικογένεια τους και αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το σπίτι τους, μας πληροφόρησε η διευθύντρια του οργανισμού. Ανέφερε ότι το HFC λειτουργεί τα «Σπίτια της Ελπίδας» στη Λευκωσία και στη Λάρνακα, που είναι στέγες 24ωρης φιλοξενίας και δομές ημιανεξάρτητης διαβίωσης για ασυνόδευτα παιδιά υπό την κηδεμονία της διευθύντριας των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας. «Στόχος των δομών αυτών – τόνισε – είναι να παρέχουμε στα ασυνόδευτα παιδιά, πέρα από στέγαση, διεπιστημονικές και ολιστικές υπηρεσίες για την κάλυψη των αναγκών τους στον καλύτερο δυνατό βαθμό, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην παροχή ψυχο-κοινωνικής και νομικής στήριξης. Παρέχονται παράλληλα εκπαιδευτικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες, αλλά και δράσεις ένταξης και ανάπτυξης κοινωνικών δεξιοτήτων».
Εκπαιδευτικές δράσεις σε σχολεία και στην κοινότητα
«Σημαντικό πυλώνα της δράσης του Hope For Children αποτελούν οι εκπαιδευτικές και προληπτικές παρεμβάσεις σε σχολεία παγκύπρια», υπογράμμισε η Άντρια Νεοκλέους. «Ο οργανισμός – μας είπε – υλοποιεί βιωματικά εργαστήρια και εκπαιδευτικά προγράμματα για παιδιά και εφήβους, με έμφαση στην πρόληψη του σχολικού εκφοβισμού, της βίας και των διακρίσεων, καθώς και σε θεματικές που σχετίζονται με τα δικαιώματα του παιδιού, τον σεβασμό στη διαφορετικότητα, την ενδυνάμωση και την υγιή συμπεριφορά. Παράλληλα το HFC οργανώνει εκπαιδευτικά σεμινάρια και προγράμματα κατάρτισης για εκπαιδευτικούς, γονείς, επαγγελματίες υγείας και επαγγελματίες που έρχονται σε επαφή με παιδιά, για την ενίσχυση γνώσεων και δεξιοτήτων αναγνώρισης, πρόληψης και διαχείρισης περιστατικών κακοποίησης, βίας και παραβίασης δικαιωμάτων παιδιών, καθώς και στη βελτίωση της επικοινωνίας με τα παιδιά». Η κυρία Νεοκλέους έκανε ιδιαίτερη αναφορά στο νέο πρόγραμμα εκπαιδευτικών δράσεων που θα ξεκινήσει το 2026 για τα παιδιά της ορεινής περιοχής Σολέας, «με στόχο την ενίσχυση της πρόσβασής τους σε εκπαιδευτικές δραστηριότητες αλλά και προγράμματα πρόληψης και ενδυνάμωσης». Αναφέρθηκε επίσης σε ένα νέο πρόγραμμα που ανατέθηκε πρόσφατα στο HFC από τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας και αφορά την ανταπόκριση σε έκτακτες κοινωνικές ανάγκες εκτός ωραρίου λειτουργίας των ΥΚΕ σε όλες τις επαρχίες της Κύπρου. «Το πρόγραμμα διασφαλίζει άμεση παρέμβαση σε επείγοντα περιστατικά που αφορούν παιδιά και οικογένειες, ενισχύοντας ουσιαστικά το δίχτυ κοινωνικής προστασίας», σημείωσε.
Γραμμές βοήθειας και μηχανισμοί προστασίας
Σημειώνεται ότι τo HFC έχει εγκαθιδρύσει την Εθνική Γραμμή Βοήθειας 1466 που λειτουργεί 24 ώρες την ημέρα, 365 ημέρες το χρόνο, χωρίς καμία χρέωση, όπως υπογράμμισε η κυρία Νεοκλέους. Πρόσθεσε ότι η τηλεφωνική αυτή γραμμή «παρέχει υποστήριξη και καθοδήγηση σε παιδιά που αντιμετωπίζουν κάθε είδους κακοποίηση και παραμέληση, όπως εκφοβισμό, σωματική ή σεξουαλική κακοποίηση, διαδικτυακό εκφοβισμό, grooming κ.α., καθώς και σε γονείς ή οποιονδήποτε πολίτη που αναζητούν καθοδήγηση σε θέματα που αφορούν παιδιά. Οι κλήσεις που δέχεται η Γραμμή Βοήθειας μεταφέρονται στο εξειδικευμένο προσωπικό του οργανισμού, συμπεριλαμβανομένων ψυχολόγων, κοινωνικών λειτουργών και δικηγόρων, ανάλογα με τις ανάγκες των ατόμων που καλούν». Επιπρόσθετα το HFC σε συνεργασία με τον ΣΠΑΒΟ (Σύνδεσμο για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση της Βίας στην Οικογένεια) λειτουργεί την Ευρωπαϊκή Γραμμή Εξαφανισμένων Παιδιών 116000, διαθέσιμη 24 ώρες το 24ωρο, καθώς και την Ευρωπαϊκή Γραμμή Στήριξης Παιδιών και Εφήβων 116111. Παράλληλα λειτουργεί τον μηχανισμό child alert σε συνεργασία με την Αστυνομία Κύπρου που ενεργοποιείται σε περιπτώσεις απαγωγής ή/και εξαφάνισης παιδιών.
Στελέχωση και συνεργασίες εντός και εκτός Κύπρου
Σύμφωνα με την εκτελεστική διευθύντρια του HFC ο οργανισμός απασχολεί σήμερα περισσότερους από 110 επαγγελματίες στη βάση του στην Κύπρο, ενώ έχει παραρτήματα στην Ουγγαρία και στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Επιπλέον διαθέτει εκπροσώπηση μέσω του Διεθνούς Δικτύου Εδρών του CRC Policy Center, με παρουσία σε χώρες όπως η Δανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Πορτογαλία, η Ιταλία, η Ρουμανία, η Νιγηρία και οι ΗΠΑ. Η κυρία Νεοκλέους τόνισε ότι «το HFC αναπτύσσει ενεργή διεθνή δράση και συνεργασίες με οργανισμούς στην Κύπρο και το εξωτερικό, ενώ διατηρεί στενή συνεργασία με όλα τα αρμόδια υπουργεία της Κυπριακής Δημοκρατίας και ιδιαίτερα με το υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας και τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας μέσω των οποίων λαμβάνει κρατική χρηματοδότηση. Παράλληλα – πρόσθεσε – σημαντικό μέρος της λειτουργίας και της ανάπτυξης των υπηρεσιών του HFC συγχρηματοδοτείται μέσω ευρωπαϊκών πόρων, ενώ σημαντική είναι η στήριξη που λαμβάνει ο οργανισμός από ιδιωτικούς φορείς και εταιρικούς συνεργάτες».