“I’m Preparing to Return”: The Exiled Shah of Iran’s Heir Sees Opportunity in Protests – Calls for Uprising

Ο εξόριστος διάδοχος της ιρανικής μοναρχίας Ρεζά Παχλαβί δηλώνει ότι «ετοιμάζεται να επιστρέψει» στο πολιτικό προσκήνιο του Ιράν, αξιοποιώντας το κύμα αντικαθεστωτικών διαδηλώσεων που συγκλονίζει τη χώρα, και καλεί τους Ιρανούς σε γενικευμένο ξεσηκωμό κατά της ισλαμικής δημοκρατίας.
Ο Ρεζά Παχλαβί, γιος του τελευταίου Σάχη Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί, ήταν μόλις 17 ετών όταν το 1979 η Ισλαμική Επανάσταση ανέτρεψε τη μοναρχία και οδήγησε την οικογένειά του στην εξορία. Έκτοτε ζει εκτός Ιράν, κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες, παραμένοντας για δεκαετίες στο περιθώριο των πολιτικών εξελίξεων της χώρας.
Σήμερα, στα 65 του χρόνια, που το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης σείεται συθέμελα, βλέποντας τους οργισμένους διαδηλωτές να καίνε ως και τον τάφο του Χομεϊνί, του ηγέτη και εμπνευστή της Επανάστασης, οι ελπίδες του έχουν για πρώτη φορά βάση. «Είμαι έτοιμος να επιστρέψω», διαμηνύει, ζητώντας από το λαό να κλιμακώσει τις διαδηλώσεις του, παραλύοντας το κράτος.
Οι διαμαρτυρίες που ξεκίνησαν στην Τεχεράνη λόγω των κακών οικονομικών συνθηκών, έχουν εξαπλωθεί σε τουλάχιστον 100 πόλεις και σε όλες τις 31 επαρχίες, με δεκάδες (κατά πληροφορίες 65, αν και γιατρός που μίλησε στο περιοδικό ΤΙΜΕ κάνει λόγο για τουλάχιστον 217) νεκρούς, σύμφωνα με την ΜΚΟ Iran Human Rights που εδρεύει στη Νορβηγία. Οι συλληφθέντες από το καθεστώς πλησιάζουν τους 3.000. Πόλεις έχουν τεθεί υπό τον πλήρη έλεγχο των διαδηλωτών, ενώ τζαμιά και κυβερνητικά κτίρια παραδίδονται στις φλόγες. Το Ιράν είναι παραδομένο στο χάος και ο Χαμενέι απειλεί ότι οι Φρουροί της Επανάστασης θα πνίξουν στο αίμα την επανάσταση που είναι σε εξέλιξη, την οποία αποδίδει σε «δάκτυλο των ΗΠΑ».
Κάτω από το διάγγελμά του στο Χ, βίντεο φτιαγμένα με Τεχνητή Νοημοσύνη, δείχνουν τον Παχλαβί να κατεβαίνει από το αεροπλάνο σε ένα αεροδρόμιο πνιγμένο στις ιρανικές σημαίες που κρατά ένα τεράστιο πλήθος. Καθόλου τυχαία, ο Αλί Χαμενέι, αφαίρεσε τη λέξη «Ιράν» και οτιδήποτε έχει να κάνει με την ιδιότητά του, καθώς το μέσο κοινωνικής δικτύωσης του Έλον Μασκ, «κατέβασε» τη σημαία της Ισλαμικής Δημοκρατίας και την αντικατέστησε με την ιστορική -και απαγορευμένη στο Ιράν- σημαία με το λιοντάρι και τον ήλιο. Διαδηλωτές σε πόλεις που φλέγονται και κυρίως στην Τεχεράνη, έχουν βγει στους δρόμους και κυματίζουν τις σημαίες αυτές.
Καθώς Ιρανές ανάβουν προκλητικά τσιγάρα και πετάνε τη μαντίλα από τα μαλλιά τους -ποινή που επιφέρει το θάνατο προβλέπεται για τέτοιες «επαναστατικές κινήσεις»– διαδηλώσεις έχουν ξεσπάσει στην Τεχεράνη, αλλά και πόλεις κάθε γωνιάς της χώρας. Στα ανατολικά η Μασάντ, στα βόρεια το Ταμπρίζ, στα κεντρικά το Κομ. Με το διαδίκτυο να έχει κοπεί στο Ιράν για να μην υπάρχει επαφή των διαδηλωτών με τον «έξω κόσμο» και τον Μασκ να βοηθά τους διαδηλωτές παρέχοντας πρόσβαση μέσω του Starlink, η βραβευμένη με Νόμπελ Ειρήνης το 2003, αυτοεξόριστη Ιρανή δικηγόρος Σιρίν Εμπαντί, εκφράζει φόβους ότι το καθεστώς θα προσπαθήσει να πνίξει στο αίμα τις διαδηλώσεις, υποστηρίζοντας πως η διακοπή πρόσβασης στο διαδίκτυο αντιπροσωπεύει «στρατηγική επιλογή» και δεν οφείλεται σε «τεχνικό πρόβλημα».
Και όντως. Καθώς δεκάδες πόλεις φλέγονται και κάποιες έχουν περάσει υπό τον πλήρη έλεγχο των διαδηλωτών, εικάζεται πως οι νεκροί ξεπερνούν τους 62. Οι Ιρανοί περιμένουν από τον Τραμπ να εκπληρώσει την υπόσχεση που είχε δώσει ότι θα παρέμβει, εάν δολοφονηθούν διαδηλωτές και στο Ισραήλ, η κοινή γνώμη πιέζει τον Νετανιάχου να κάνει ό,τι ο Τραμπ με τον Νικολάς Μαδούρο, συλλαμβάνοντας ή εκτελώντας τον Χαμενέι. Ο οποίος βέβαια βρίσκεται πλέον σε κρησφύγετο, ενώ έχει θέσει σε κατάσταση υψίστης ετοιμότητας το πυραυλικό οπλοστάσιο της χώρας. Πλησιάζει η ώρα;
«Καταλάβετε τις πόλεις»
Είναι το πιο κρίσιμο και το πιο επικίνδυνο σημείο που έχει βρεθεί ποτέ το καθεστώς των μουλάδων, λένε αναλυτές. Ο Παχλαβί ξέρει ότι τώρα είναι η ευκαιρία του. Γι’ αυτό και μετά το κάλεσμα σε διαδηλώσεις, καλεί τους Ιρανούς σε γενική απεργία. Σε διάγγελμά του, σήμερα το πρωί (μεταδόθηκε μέσω της πλατφόρμας Χ) ο διάδοχος του Ιρανικού θρόνου, αναφέρει:
«Αγαπητοί μου συμπατριώτες. Έχετε εμπνεύσει τον θαυμασμό του κόσμου με το θάρρος και την ακλόνητη στάση σας. Η, για άλλη μια φορά, ένδοξη παρουσία σας στους δρόμους του Ιράν, το βράδυ της Παρασκευής, ήταν τρομακτική απάντηση στις απειλές του προδότη και εγκληματία ηγέτη της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Είμαι βέβαιος ότι είδε αυτές τις εικόνες από την κρυψώνα του και έτρεμε από φόβο.
Τώρα, με την αποφασιστική σας απάντηση στο πρώτο κάλεσμα, είμαι βέβαιος ότι κάνοντας την παρουσία μας στους δρόμους πιο στοχευμένη και, ταυτόχρονα, διακόπτοντας τα χρηματοδοτικά κανάλια, θα γονατίσουμε ολοκληρωτικά την Ισλαμική Δημοκρατία και τον φθαρμένο και εύθραυστο μηχανισμό καταστολής της.
Στο πλαίσιο αυτό, καλώ τους εργαζόμενους και τους υπαλλήλους σε βασικούς τομείς της οικονομίας, ιδίως στις μεταφορές, καθώς και στο πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και την ενέργεια, να ξεκινήσουν πανεθνική απεργία.
Σας καλώ επίσης όλους να βγείτε στους δρόμους σήμερα και αύριο Σάββατο και Κυριακή, 10 και 11 Ιανουαρίου, αυτή τη φορά ξεκινώντας στις 6 μ.μ. με σημαίες, εικόνες, και εθνικά σύμβολα και να καταλάβετε δημόσιους χώρους. Στόχος μας δεν είναι πλέον απλώς να βγούμε στους δρόμους. Στόχος μας είναι προετοιμαστούμε για την κατάκτηση και την υπεράσπιση των κέντρων των πόλεων.
Για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος, μετακινήστε όσο το δυνατό περισσότερες διαδρομές κεντρικά σημεία των πόλεων και συνδέστε ετερόκλητους πληθυσμούς. Ταυτόχρονα, προετοιμαστείτε τώρα να παραμείνετε στους δρόμους και προμηθευτείτε τα κατάλληλα εφόδια.
Στη νεολαία της Αιώνιας Φρουράς του Ιράν και σε όλες τις ένοπλες δυνάμεις και τις δυνάμεις ασφαλείας που έχουν ενταχθεί στην Εθνική Πλατφόρμα Συνεργασίας, λέω: Επιβραδύνετε και διαταράξτε ακόμα περισσότερο τη μηχανή καταστολής, ώστε την υποσχεμένη μέρα, να μπορέσουμε να την απενεργοποιήσουμε πλήρως.
Ετοιμάζομαι επίσης να επιστρέψω στην πατρίδα μου για να είμαι μαζί σας, το μεγάλο Έθνος του Ιράν, όταν η εθνική μας επανάσταση θα νικήσει. Πιστεύω ότι αυτή η μέρα είναι πολύ κοντά. Κάνε κουράγιο Ιράν!»
Δεν πρόκειται απλά για λόγια. Ο πρωτότοκος γιος τους έκπτωτου Σάχη βλέπει στα βίντεο τους διαδηλωτές να φωνάζουν «Javid Shah» (δόξα στον βασιλιά), «Σάχη Ρεζά, ο Θεός να σε ευλογεί» και “αυτή είναι η τελευταία μάχη, ο Παχλαβί θα επιστρέψει. Το στέμμα, ή καλύτερα ο θρόνος της χώρας με τα τεράστια κοιτάσματα πετρελαίου, μοιάζουν να περιμένουν τον Παχλαβί.
Αυτός ο θρόνος που ονειρεύεται να καθίσει ο Ρεζά Παχλαβί, είναι ο θρυλικός Θρόνος του Παγωνιού, ή Θρόνος του Ηλίου (ένα μέρος του, δηλαδή, που σώζεται σήμερα στο θησαυροφυλάκιο της Κεντρικής Τράπεζας του Ιράν), όπως ο πατέρας του. Μια “λεπτομέρεια” είναι ότι ο Θρόνος του Παγωνιού κατασκευάστηκε τον 17ο αιώνα από τον σάχη Τζαχάν και θεωρείται ότι κόστισε τα διπλάσια από το Ταζ Μαχάλ (!) καθώς περιείχε μεταξύ άλλων 1150 κιλά χρυσού, 230 πολύτιμους λίθους, μεταξύ των οποίων κάποια από τα διασημότερα διαμάντια και ρουμπίνια, είχε δύο χρυσαφένιες ουρές παγωνιών και ήταν σχεδιασμένος όπως ο Θρόνος του Σολομώντα.
Είναι όνειρα θερινής νυκτός αυτά για τον Ρεζά Παχλαβί; Βρισκόμενος στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο έκπτωτος σάχης, ή διάδοχος σάχης, με κάθε ευκαιρία δηλώνει έτοιμος να επιστρέψει για να αναλάβει την εξουσία και θυμίζει -με παράθεση φωτογραφιών «τότε και τώρα»- πόσο «δυτικά», ανέμελα και ελεύθερα ζούσαν οι Ιρανοί όταν κυβερνούσε ο πατέρας του.
Όταν, το 2022, στο Ιράν ξέσπασαν οι διαδηλώσεις «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» μετά τη δολοφονία της 22χρονης Μαχσά Αμινί από την θρησκευτική αστυνομία επειδή δεν κάλυπτε τα μαλλιά της, ο Παχλαβί, μέσω του πολύ δραστήριου λογαριασμού του στο Χ, άρχισε να θυμίζει την παρουσία του στους Ιρανούς. Σήμερα, όλο και περισσότεροι θεωρούν πως είναι πιο ώριμες οι συνθήκες για να επιστρέψει, με μια ταυτόχρονη πτώση του καθεστώτος και, σίγουρα, το ενστερνίζεται και ο ίδιος.
Με ένα δραματικό, βιντεοσκοπημένο μήνυμά του στο Χ, ο Παχλαβί καλεί τους Ιρανούς να μην δώσουν τη ζωή τους για «ένα καθεστώς που βρίσκεται σε μη αναστρέψιμη τροχιά πτώσης» και να ξεσηκωθούν για να «διεκδικήσουν ξανά το Ιράν». Τονίζει ότι «ο Χαμενέι κρύβεται σαν φοβισμένος ποντικός» και υπόσχεται ότι «το μέλλον είναι λαμπρό και μαζί θα περάσουμε αυτή τη στροφή στην ιστορία μας». Δικαιολογεί την απουσία του στο γεγονός ότι «για χρόνια προσπαθούσα να αποφύγω να ρίξω το Ιράν στις φλόγες του πολέμου που το ρίχνει εδώ και 46 χρόνια το καθεστώς». Και κλείνει το μήνυμά του, ευχόμενος «σύντομα να είμαστε μαζί», λέγοντας «Να ζήσει το Ιράν, να ζήσει το ιρανικό έθνος».
Με τον διάδοχο του σάχη να είναι ουσιαστικά άγνωστος στις περισσότερες από τις γενιές που έχουν σήμερα το «μαχαίρι και το πεπόνι» στο Ιράν, είναι απορίας άξιο το αν θα καταφέρει όντως ποτέ να επιστρέψει στη χώρα, ακόμα και αν πέσει το καθεστώς. Η αλήθεια είναι ότι ο Παχλαβί έχει καταφέρει να χτίσει ένα ισχυρό δίκτυο υποστηρικτών του στις τάξεις των Ιρανών της Διασποράς, οι οποίοι ζητούν μια μη βίαιη μετάβαση σε μια νέα τάξη πραγμάτων μέσω ενός δημοψηφίσματος για την εκλογή νέας κυβέρνησης.
Αυτό το αφήγημα, αλλά και η νοσταλγία με την οποία βλέπουν τις φωτογραφίες των 70s με τις φοιτήτριες με τα μαγιό στις παραλίες ή τα μίνι στον κέντρο της Τεχεράνης πολλοί Ιρανοί, είναι ένα ισχυρό όπλο στα χέρια του Παχλαβί. Όμως από την άλλη, υπάρχουν και αυτοί που θυμούνται και θυμίζουν τους λόγους για τους οποίους εκδιώχθηκαν οι Παχλαβί, πριν από 46 χρόνια, μιας και οι περισσότεροι Ιρανοί είναι δεν είναι αρκετά μεγάλοι για να θυμούνται, ή να έχουν δει τη ζωή πριν την επανάσταση. Και θυμίζουν το ξεπούλημα του φυσικού πλούτου από τον σάχη, αλλά και τα μυθικά πάρτι του με τους δυτικούς καλεσμένους, την ώρα που το βιωτικό επίπεδο των Ιρανών καταβαραθρωνόταν και βούλιαζε στη διαφθορά.
Ναι, ο Ρεζά Παχλαβί που είχε χριστεί πρίγκηπας-διάδοχος από τον πατέρα του το μακρινό 1967, ηγείται του Εθνικού Συμβουλίου του Ιράν, μιας αντιστασιακής οργάνωσης της εξορίας. Ναι, εδώ και πολλά χρόνια ασκεί κριτική στην Ισλαμική Δημοκρατία και έχει καταθέσει ιδέες που καταδεικνύουν ότι θα μπορούσε να εκμοντερνίσει την οικονομία, να προστατεύσει τις ελευθερίες των πολιτών και να ξαναβάλει το Ιράν στο ραντάρ της διεθνούς κοινότητας. Όμως, κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος ότι όντως τον θέλουν οι Ιρανοί. Αυτό για το οποίο μπορεί να είναι σίγουρος, είναι ότι κανείς δεν μπορεί να τον χαρακτηρίσει “προδότη”, ή ξένο.
Ο Παχλαβί σπούδασε πολιτικές επιστήμες στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνια και εκπαιδεύτηκε πιλότος στην Αμερικανική Πολεμική Αεροπορία. Όταν ξέσπασε ο πόλεμος Ιράν- Ιράκ, ο Παχλαβί, ως εκπαιδευμένος και διπλωματούχος πιλότος μαχητικών αεροσκαφών, προσφέρθηκε να επιστρέψει και υπηρετήσει την πατρίδα του, πολεμώντας στο κόκπιτ ενός ιρανικού αεροσκάφους. Όμως οι μουλάδες του το απαγόρευσαν.Έτσι, έχει συγγράψει μια σειρά από βιβλία και συνεχίζει να καλεί για αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν.
Οι αντικυβερνητικές διαδηλώσεις που χθες έκλεισαν δύο εβδομάδες στο Ιράν ήταν το αποκορύφωμα των διαδηλώσεων που ξεκίνησαν στο Μεγάλο Παζάρι της Τεχεράνης με αφορμή τα οικονομικά προβλήματα, αλλά γρήγορα απέκτησαν αντι-καθεστωτικό χαρακτήρα. Ο Παχλάβι, ο οποίος ζει στις ΗΠΑ, προσπάθησε να αναδειχθεί ως de facto ηγέτης.
Η υποστήριξη της ανατραπείσας μοναρχίας είναι ταμπού στο Ιράν, αποτελεί ποινικό αδίκημα και είναι ένα συναίσθημα που από καιρό αποδοκιμάζεται από μια κοινωνία που οργάνωσε μια λαϊκή εξέγερση για να ανατρέψει τη δικτατορία του Σάχη.
Δεν είναι σαφές τι μπορεί να προκαλεί τον ανανεωμένο ενθουσιασμό για τη βασιλική οικογένεια και τον τιμητικό της αρχηγό στην εξορία, λένε οι αναλυτές. Οι Ιρανοί υποστηρίζουν πραγματικά την αποκατάσταση της μοναρχίας ή απλώς έχουν βαρεθεί την καταπιεστική θεοκρατία τους;
«Ο Ρεζά Παχλάβι έχει αναμφίβολα αυξήσει την επιρροή του και έχει μετατραπεί σε πρωτοπόρο της ιρανικής αντιπολίτευσης», δήλωσε ο Αράς Αζίζι, ακαδημαϊκός και συγγραφέας του βιβλίου «What Iranians Want» (Τι θέλουν οι Ιρανοί). «Ωστόσο, αντιμετωπίζει και πολλά προβλήματα. Είναι μια διχαστική προσωπικότητα και όχι μια προσωπικότητα που ενώνει».
Για δεκαετίες, η Ισλαμική Δημοκρατία έχει εξουδετερώσει την εγχώρια αντιπολίτευση, φυλακίζοντας τους επικριτές της, συμπεριλαμβανομένων των πρώην προέδρων. Ο ανώτατος ηγέτης Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, η ανώτατη αρχή στο Ιράν, περιορίζει τις εξουσίες των εκλεγμένων αξιωματούχων και θεωρεί την εντολή του ως φύλακα του καθεστώτος, καταστέλλοντας τις προκλήσεις προς την εξουσία του.
Αυτό ενδυνάμωσε την εξωτερική αντιπολίτευση, που προέκυψε από τη μεγάλη διασπορά του Ιράν και έβγαλε από τη σχετική αφάνεια προσωπικότητες όπως ο Παχλάβι. Ο Παχλάβι βρέθηκε για πρώτη φορά στο προσκήνιο το 2020, όταν το Ιράν κατά λάθος κατέρριψε μια εμπορική πτήση που είχε απογειωθεί από την Τεχεράνη με προορισμό την Ουκρανία. Το περιστατικό κινητοποίησε την εξωτερική αντιπολίτευση, ωθώντας την να συσπειρωθεί σε ένα συμβούλιο με τον Παχλάβι ως εξέχον μέλος.
Οι διαφωνίες μεταξύ των διαφόρων ιρανικών αντιφρονούντων οδήγησαν στην πρόωρη διάλυση του συμβουλίου. Ωστόσο, ο Παχλάβι παρέμεινε το πιο γνωστό πρόσωπο της αντιπολίτευσης. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου υπήρξε ο πιο γνωστός υποστηρικτής του. Πρόκειται για μια συμμαχία που έχει πολώσει τους Ιρανούς (ισραηλινές επιθέσεις έπληξαν τμήματα του Ιράν κατά τη διάρκεια ενός 12ήμερου πολέμου μεταξύ των δύο χωρών τον περασμένο Ιούνιο).
Επανάσταση εναντίον των… Φρουρών της Επανάστασης
Τώρα, τεράστια, οργισμένα πλήθη Ιρανών έχουν βγει στους δρόμους της πρωτεύουσας, Τεχεράνης, και σε πολλές άλλες πόλεις, ζητώντας το τέλος της Ισλαμικής Δημοκρατίας και, σε πολλά μέρη, την αποκατάσταση της μοναρχίας.
Νέοι και ηλικιωμένοι, πλούσιοι και φτωχοί, Ιρανοί από όλη τη χώρα και από όλα τα κοινωνικά στρώματα εκφράζουν τώρα την οργή τους εναντίον του κληρικού κατεστημένου που τους κυβερνά εδώ και σχεδόν μισό αιώνα. Μια νεαρή γυναίκα στην Τεχεράνη λέει στο BBC ότι διαμαρτύρεται επειδή της «έκλεψαν» τα όνειρά της και θέλει το καθεστώς να γνωρίζει ότι «εξακολουθούμε να έχουμε φωνή για να φωνάζουμε και γροθιά για να τους χτυπάμε στο πρόσωπο». Μια άλλη μίλησε για την απόγνωση και την απελπισία που οδηγούν τις διαμαρτυρίες. «Ζούμε σε μια κατάσταση αβεβαιότητας», είπε. «Νιώθω σαν να αιωρούμαι στον αέρα χωρίς φτερά για να μεταναστεύσω ούτε ελπίδα να επιδιώξω τους στόχους μου εδώ. Η ζωή εδώ έχει γίνει αφόρητη».
Μέρα με τη μέρα, από τα τέλη Δεκεμβρίου, οι διαμαρτυρίες στο Ιράν εξαπλώνονται και κερδίζουν δυναμική, τροφοδοτούμενες από τη βαθιά οικονομική και πολιτική απογοήτευση. Και εξαπλώνονται σαν μια τρομακτική πυρκαγιά σε όλο το Ιράν, με πόλεις να φλέγονται (κυριολεκτικά) μέχρι να πέσουν στα χέρια των διαδηλωτών. Τεχεράνη, Κομ, Ταμπριζ, Ραστ, Κερμανσάχ, Μασάντ, Γιαζίντ, Κερμάν, Ζαχιντάν, Μπαντάρ Αμπάς, Αμπαντάν, Σιράζ, είναι μερικές μόνο από τις δεκάδες πόλεις που έχουν παραδοθεί στις φλόγες.
Το καθεστώς χαρακτηρίζεται από πολλούς αναλυτές τώρα «ζόμπι». Στη χώρα συζητούν για πρώτη φορά την πιθανότητα να ανατραπεί ο Χαμενέι. Και αναλυτές εξηγούν πως αν γίνει αυτό, δεν θα είναι όπως το 1979, όταν έπεσε ο Σάχης, καθώς σήμερα το Ιράν είναι διαφορετικό, με πολλά διαφορετικά κέντρα εξουσίας.
Κυρίως όμως, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, δεν δείχνει διατεθειμένος να φύγει “ειρηνικά”, όπως έκανε ο Σάχης. Σε μήνυμά του, χαρακτήρισε τους αντικυβερνητικούς διαδηλωτές «ταραχοποιούς» που προσπαθούν «να ευχαριστήσουν τον πρόεδρο των ΗΠΑ».
Το Ιράν έστειλε επίσης επιστολή στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, κατηγορώντας τις ΗΠΑ ότι μετέτρεψαν τις διαδηλώσεις σε αυτό που αποκάλεσε «βίαιες ανατρεπτικές ενέργειες και εκτεταμένη βανδαλιστική συμπεριφορά» στο Ιράν. Ο Τραμπ, από την πλευρά του, δήλωσε ότι το Ιράν βρίσκεται «σε μεγάλη δυσκολία».
Ο Χαμενεΐ παρέμεινε προκλητικός σε τηλεοπτική ομιλία του την Παρασκευή. «Ας γνωρίζουν όλοι ότι η Ισλαμική Δημοκρατία ήρθε στην εξουσία με το αίμα εκατοντάδων χιλιάδων έντιμων ανθρώπων και δεν θα υποχωρήσει μπροστά σε όσους το αρνούνται αυτό», δήλωσε ο 86χρονος. Αργότερα, σε δηλώσεις που έκανε σε συγκέντρωση υποστηρικτών και μεταδόθηκαν από την κρατική τηλεόραση, ο Χαμενεΐ διπλασίασε την πίεση, λέγοντας ότι το Ιράν «δεν θα διστάσει να αντιμετωπίσει τα καταστροφικά στοιχεία».