Love and Loneliness in George Papakonstantinou's 'Shadows in the Darkness'

Γιώργος Παπακωνσταντίνου, «Σκιές στο σκοτάδι», εκδόσεις Όγδοο, 2024.
Ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου, με το ευσύνοπτο ποιητικό βιβλίο «Σκιές στο σκοτάδι» διαλογίζεται με τον εαυτό του, έχοντας ως θεματικό μοτίβο τον έρωτα και τη μοναξιά. Ως θέατρο των δρωμένων επιλέγει τη νύχτα και τη θάλασσα. Η υφολογική και θεματική ομοιογένεια της συλλογής είναι τόσο συμπαγής, τόσο αρμονική, που το όλο έργο θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί και ως ποιητική σύνθεση ή συνθετικό ποίημα, παρά ποιητική συλλογή.
Εκείνο που με έλκυσε παραπάνω σ’ αυτό το βιβλίο είναι η δεσπόζουσα, η ηγεμονική θέση της θάλασσας. Ο ποιητής κατ’ αντίκρυ της θάλασσας μονολογεί απευθυνόμενος σ’ αυτήν. Ο Γ.Π. μιλά στη θάλασσα ποικιλότροπα, αλλάζοντας συχνά προσωπεία, πιο συχνά ως λάτρης, ως εραστής, θαυμαστής, υμνωδός, θεράπων, ρεμβάζων και ούτω καθεξής. Η θέαση της θάλασσας από τον ποιητή είναι πλουραλιστική και ευφάνταστη. Ρεμβάζει, θαυμάζει, ονειρεύεται, ερωτεύεται, διαλογίζεται με αυτήν και τέρπεται από αυτήν. Το όλο έργο θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί και ως μια ιδιότυπη θαλασσογραφία.
Ο λυρισμός και ο ερωτισμός συμβαδίζουν στην ποίηση του Γ.Π. Οι προθέσεις του είναι ξεκάθαρες από την αρχή του βιβλίου: «Γνωρίζω πια το μυστικό σου, θάλασσα. / Αγριεύεις και φουσκώνεις από ζήλια. / Τόσα αλμυρισμένα κορμιά / σμίγουν στο κατώφλι σου». (σελ. 7)
Ο ποιητής, απευθυνόμενος στη θάλασσα ή την νύχτα, πρωτίστως συνομιλεί με τον εαυτό του αναπτύσσοντας ένα βαθύ εσωτερικό διάλογο: «Σε δέρνει η μοναξιά απόψε. / Μην το κρύβεις. / Ρίξε τα δάκρυά σου στη θάλασσα. / Έμαθε να τα κρύβει». (σελ. 11)
Τα λόγια του Γ.Π. αλλάζουν συχνά αποδέκτη. Δεν είναι μόνο η θάλασσα και η νύχτα. Είναι κι ο έρωτας, η μοναξιά, ο πόνος και ο χρόνος. Έτσι και οι εποχές του χρόνου, ακόμα και οι μήνες, διαδραματίζουν τον ρόλο τους. Πάντα με λυρικό και ερωτικό υπόβαθρο, με λυρική και ερωτική χροιά: «Μάη μου, / πως κρύβεις τόση γλύκα μες τη νύχτα; / Καις κορμιά ανέραστα / στο φως της μέρας. / Λαμπαδιάζεις έρωτες / τα βράδια στις σκιές σου». (σελ. 14)
Ο ποιητής μιλά σε όλους και σε όλα πρωτοπρόσωπα, σε πρώτο πρόσωπο ενικού αριθμού. Στη θάλασσα, το φεγγάρι, τη νύχτα, τον έρωτα. Έτσι φτιάχνει συνεχείς μικρόκοσμους, αλλά δεν χάνει τη μεγάλη εικόνα που είναι το σύμπαν με επίκεντρο τη θάλασσα και βασικό φόντο τις ανθρώπινες σχέσεις και τα συναισθήματα των ανθρώπων.
Η νύχτα ως λύτρωση, ως καταφύγιο, ως ησυχαστήριο, κυριολεκτικά και μεταφορικά, θεματοποιείται συχνά στο βιβλίο: «Κλείσε το φως, νύχτα. / Ρίξε με στο σκοτάδι… / …Ανοίξανε οι πληγές μου, / ψάχνουν ξανά / τα δικά σου χείλη. / Κλείσε το φως, δεν θέλω να βλέπω». (σελ. 22)
Όμως η ποίηση του Γ.Π. είναι ερωτογενής, ερωτότροπη και ερωτόθεμη. Είναι ποίηση ερωτικής πνοής και ερωτικού ύφους: «Απαίδευτη η ψυχή μου / στον έρωτα. / Μετράει τα βήματα, / ψάχνει τα ρήματα / να γράψει τις λέξεις. / Η μουσική σου / στο σώμα μου δίνει ρυθμό. / Εγώ, / που δεν έμαθα ποτέ να διαβάζω νότες, / χορεύω στης φωνής σου / τον ήχο». (σελ. 23)
Ο έρωτας βέβαια, από τα κεντρικά θεματικά μοτίβα στο βιβλίο, δεν διεγείρει μόνο συναισθήματα χαράς, αγαλλίασης και ανάτασης. Ενίοτε φέρνει θλίψη, πόνο, πίκρα, σπανίως και απόγνωση. Αυτή η θέαση των πραγμάτων δεν απουσιάζει από την ποίηση του Γ.Π.: «Βουβάθηκες φεγγάρι, / σταμάτησες το τραγούδι. / Μόνο ένα βουητό / χτυπάει στ’ αυτί μου. / Αργό και μονότονο. / Υπενθύμιση στην καρδιά / να συνεχίσει τον άδικο, / παράφωνο ήχο». (σελ. 37)
Ο ποιητής εμπνέεται συνεχώς από τις εικόνες της φύσης που του δίνουν ερεθίσματα και εναύσματα να γράψει στίχους γεμάτους λυρισμό, ευαισθησία και τρυφεράδα. Ο ουρανός, η θάλασσα, το φεγγάρι κλπ., αποτελούν το σκηνικό επί του οποίου αναπτύσσονται οι στίχοι του: «Την ώρα που ανθίζει / δειλά, ήσυχα ο ουρανός, / κοντά στο γλυκοχάραμα, / ο έρωτας / φανερώνει στα χείλη του / ένα χαμόγελο». (σελ. 29)
Τα στοιχεία της φύσης στην ποίηση του Γ.Π. ενεργοποιούνται συνεχώς, είτε ως θεματικά μοτίβα, είτε ως ποιητικά σύμβολα, προκειμένου να μετουσιωθούν αισθητικά ιδέες και ευαισθησίες: «Στάζει δάκρυ ο ουρανός / να ποτίσει / του έρημου δρόμου / τα γιασεμιά… / …Νερό, / νερό κι ας είναι δάκρυ». (σελ. 28)
Και βεβαίως τα μάτια. Αδύνατον να υπάρξει ποίηση ερωτικής πνοής χωρίς αυτά. Αυτά αφυπνίζουν, αυτά διδάσκουν, αυτά εμπνέουν: «Tόσα όνειρα και σκέψεις, / μες στα μάτια σου. / Μέσα, έμαθα το πρώτο μου ρήμα. / ‘Αγαπώ’. Την πρώτη μου πρόθεση. / ‘Σε’. / Μέσα σε αυτά, / γραμματική μηδέν». (σελ. 43)
Ο Γ.Π. γράφει στίχους ερωτικούς, αισθησιακούς, παραστατικούς, εξομολογητικούς, ανεπιτήδευτους. Γράφει στίχους χωρίς κοσμητικά επίθετα, χωρίς υπερθετικούς βαθμούς, παρά μόνο με εικόνες, εικόνες σάρκινες και σαρκικές: «Η ανάσα σου / ξυπνά πάνω μου / αναμνήσεις πρωινής βροχής, / βραχνή φωνή σε πλημμυρίζει. / Πάνω στο στήθος σου / ακούω ξανά τη ζωή μου / να γιορτάζει, ρυθμικά, δυνατά». (σελ. 61)
Συνολικά αποτιμώντας το ποιητικό αυτό βιβλίο του Γ.Π., που είναι το πέμπτο στη σειρά λογοτεχνικό του έργο, θα έλεγα ότι αυτό είναι αξιοπρόσεκτο για πολλούς λόγους: Η αισθητική του στάθμη είναι επαρκής. Προέρχεται από ένα νέο δημιουργό. Η ομοιογένεια του είναι αξιομνημόνευτη τόσο υφολογικά, όσο και θεματογραφικά. Διαφέρει από την πανσπερμία διαφορετικών θεματικών και υποθεματικών που συνήθως διακρίνει τις ποιητικές συλλογές νέων ανθρώπων. Και τέλος, ενσωματώνει την ποιητική με ομαλότητα και αρμονία σε όλες τις υποθεματικές που περιλαμβάνονται σε αυτό. Γι’ αυτό και αξίζει να διαβαστεί.
ΥΓ. Η ΣΤΗΛΗ ΘΑ ΕΠΑΝΕΛΘΕΙ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΜΑΙΟΥ