Oι ανεξίτηλες ψυχές των δημιουργών

Δεν ξέρω εσείς, αλλά εγώ είχα ανάγκη τη βδομάδα που μας πέρασε να βρω κάτι, μια ψηφίδα, μια φράση, ένα πρόσωπο, μια εικόνα, κάτι τέλος πάντων που να με κάνει να νιώσω ξανά περήφανη που ζω σε τούτη τη γωνιά της Μεσογείου θαλάσσης.
Ήθελα ν’ αποβάλω την απέραντη μαυρίλα που γέμισε τον ορίζοντά μου και έψαχνα απεγνωσμένα να ξαναφέρω στην επιφάνεια της ζωής μου μια επιβεβαίωση ότι τούτος ο τόπος, τούτα τα τάλαντα και τα ταλέντα που συνάντησα στο διάβα του επίγειου περάσματός μου αξίζουν περισσότερα από τη μαυρίλα και την κακοτοπιά που πλάκωσε, και ήθελα να επιβεβαιώσω την ύπαρξή τους.
Κάποια ανώτερη δύναμη φαίνεται ένιωσε την ανάγκη μου και καθοδήγησε την αναζήτησή μου. Βρήκα τη σειρά ταινιών μικρού μήκους που λέγεται #craftingcyprus– σε σενάριο και σκηνοθεσία του Filep Motwary. Οι ταινίες δημιουργήθηκαν με ανάθεση της Υπηρεσίας Κυπριακής Χειροτεχνίας, του Γραφείου Τύπου και Πληροφοριών υπό την αιγίδα του Υφυπουργείου Πολιτισμού και καλύπτουν με έναν εκπληκτικό και συγκινητικό τρόπο τη χειροτεχνεία του τόπου: την Κεντητική και την Κεραμική, την Υφαντική και την Αργυροχρυσοχοΐα, την Επιπλοποιία και τη Ξυλογλυπτική, την Καλαθοπλεχτική, την τέχνη της Πέτρας και την τέχνη του Ενδύεσθαι.
Είχα γνωρίσει τον δημιουργό της σειράς κάποιο πρωινό, ένα χρόνο νωρίτερα, τη μέρα που είχαν φτάσει σε μένα τα προσχέδια του πρόσφατου βιβλίου μου για τη Σαλαμίνα. Έχοντας αραδιασμένα μπροστά μας τις εκτυπώσεις των φωτογραφιών του Πέτρου Φιάκκα, μιλήσαμε για τα χρώματα και της υφές της Κύπρου, οι πωρόλιθοι, οι μάργες και τα μάρμαρα μονοπώλησαν τις κουβέντες μας και ήξερα ότι είχε στα σκαριά τούτη τη σειρά.
Αυτήν τη σειρά αναζήτησα ως βάλσαμο στη μαυρίλα των ημερών. Μόνο και μόνο ο τίτλος μου κίνησε το ενδιαφέρον. Η σειρά αφορά στις τέχνες των ανθρώπων, δηλαδή την ίδια την υπόστασή μας, το προζύμι του τόπου που φούσκωσε κι έδωσε ότι πέρασε από τα χέρια των δημιουργών. Κάθισα λοιπόν μαζί του προχθές και την είδα. Όταν τελείωσε του ζήτησα να ξαναδώ τις ταινίες, να τις χορτάσω, να αφομοιώσω και να εμπεδώσω κάθε εικόνα στο σύνολο και στη λεπτομέρεια τους, κάθε κίνηση, κάθε κάδρο που είναι μελετημένο και σκηνοθετημένο, αλλά και τους συμβολισμούς που μέσα από μια πρωτόγνωρη αισθητική – που τόσο απουσιάζει από τη ζωή μας – έδωσε τη δυνατότητα στον δημιουργό να εντάξει στο εντελώς επιφανειακό και αλλοπρόσαλλο σήμερα αυτό που είναι βαθιά συνειδητοποιημένο στην ψυχή του κάθε Κύπριου. Τη σχέση του με τον τόπο.
Όλοι όσοι πρωταγωνιστούν στις ταινίες αυτές, είναι ντυμένοι στα χρώματα της Κύπρου, ό,τι φτάνει στον θεατή είναι αληθινό, πηγαίο και βαθύ. Ο δημιουργός δεν ήθελε να προσδώσει μια ιστορική διάστασή. Πήρε αυτό που ο ίδιος γνώρισε και εκτίμησε, το αυτούσιο και το αληθινό, και το ταίριαξε στο πρόσωπο της Κύπρου σήμερα. Οι πρωταγωνιστές της ταινίας είναι οι ανεξίτηλες ψυχές των χειροτεχνών του τόπου, αυτό τον ενδιέφερε.
Ο Filep Motwary που υπογράφει τη σειρά είναι κατά το ήμισυ Κύπριος με ρίζες στη Σαλαμιού απόγονος γνήσιων γεωργών από την πλευρά της μητέρας του. «Βίωσα την ανάθεση αυτών των ταινιών ως μια μοναδική ευκαιρία: να αποκωδικοποιήσω όσα έζησα στο σπίτι των παππούδων μου, περιτριγυρισμένος από χειροποίητα, καθημερινά αντικείμενα που τότε αδυνατούσα να κατανοήσω» μου είπε.
Εδώ και τριάντα χρόνια ο Filep Motwary ανιχνεύει και ασχολείται με ταλέντα, είτε αυτά είναι παραδοσιακά, είτε σύγχρονα. Είναι ένας άνθρωπος, μια σπάνια και πολύτιμη προσωπικότητα που δούλεψε και δουλεύει μεταξύ άλλων, στη Vogue, με μεγάλους σχεδιαστές μόδας, κινείται σε ένα κόσμο απόλυτης αισθητικής δημιουργίας, αλλά κατάλαβε και έδωσε με τον πιο εκπληκτικό τρόπο στον τόπο μας το στοιχείο της συνοχής και της διάρκειας!
«Υπογράφω μόνο ό,τι γεννιέται από την ψυχή μου» τονίζει. Η δουλειά μου, σχεδόν πάντα εστιάζει στους άλλους στην εικόνα τους, στην ουσία τους, στην ανάδειξη όσων κουβαλούν μέσα τους. Εδώ και τριάντα χρόνια εργάζομαι κάτω από αυτή την ομπρέλα.»
Στις πρόσφατες τελετές για το μεγάλο γεγονός της Προεδρίας της Κύπρου αυτές τις σειρές θα επέλεγα να προβάλουμε στους επίσημους επισκέπτες μας. Να δουν και να καταλάβουν ότι τούτος ο τόπος, που πασχίζει να κρατήσει το κεφάλι του έξω από το νερό, έχει και βάθος ιστορίας και ανεξίτηλο τρόπο ζωής!
Δεν είναι τυχαία η ύπαρξή μας, δεν υπάρχουμε στην ιστορία από χθες. Είμαστε πακτωμένοι στον βράχο της! Πρέπει να δείτε τις ταινίες αυτές και να ακούσετε αυτά που λέει ο Γεώργιος Κωνσταντίνου, ο γεωλόγος της Κύπρου που αναφέρεται στον Μόντη. Αφουγκραστείτε τους γεωργούς στη Μεσαορία, θαυμάστε το ξύλινο άλογο της αείμνηστης Νίνας Ιακώβου και συνδέστε το με το άλογο που εμφανίζεται στην κυπριακή φύση. Ξανακούστε τα λόγια της καθηγήτριας Φρόσως Ηγουμενίδου και του Λαρνακέα Ιωσήφ Χατζήκυριάκου, του κεραμίστα/ δάσκαλου Βάσου. Χαρείτε τους νέους μας δημιουργούς, τις νέες υφάντριες, τις νέες κεντήτριες, τα παιδιά στο Φοινί που φτιάχνουν καρέκλες, σκεφτείτε πόσα σπίτια κρατούν ακόμη τα πολύτιμα έπιπλα του Πάμπου Σαββίδη.
Οι ταινίες του Filep Motwary οφείλουν να πάνε στα σχολεία και στα πανεπιστήμιά μας, στις πρεσβείες μας στο εξωτερικό, να ταξιδέψουν. Να τις χορτάσει ο κόσμος και ν’ αποκτήσει την αναγκαία περηφάνεια για τον τόπο του.
Η σειρά #craftingcyprus με αντιπροσωπεύει και σ’ αυτή βρίσκω την περηφάνια μου.
Ελεύθερα, 18.1.2026