Politico: From Pentadaktylos to Greenland – Geopolitical Message of the Cypriot Presidency

Οι Ευρωπαίοι επίτροποι που επισκέφθηκαν την Κύπρο στο πλαίσιο της ανάληψης της Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ από τη Λευκωσία ήρθαν αντιμέτωποι, από την πρώτη κιόλας στιγμή, με μια σκληρή πραγματικότητα: τη διχοτόμηση του νησιού. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Politico, καθώς τα αεροσκάφη τους προσέγγιζαν τη Λευκωσία, το βλέμμα έπεφτε αναπόφευκτα στα τεράστια σύμβολα της Τουρκίας και του ψευδοκράτους, σκαλισμένα στην οροσειρά του Πενταδακτύλου , μια εικόνα ορατή τόσο από τις ελεύθερες όσο και από τις κατεχόμενες περιοχές.
«Ανοιχτή πληγή» σε ευρωπαϊκό έδαφος
Για τη Λευκωσία, τα σύμβολα αυτά δεν είναι απλώς ένα τοπίο. Η Υφυπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, Μαριλένα Ραούνα, τα περιέγραψε ως «τη φυσική αποτύπωση της κατοχής σε ευρωπαϊκό έδαφος», σημειώνοντας ότι πρόκειται για μια μορφή «ψυχολογικού πολέμου» και διαρκούς υπενθύμισης της κατοχής για τους Κυπρίους και τους επισκέπτες της πρωτεύουσας.
Η ασφάλεια της Ευρώπης στο προσκήνιο
Το σκηνικό αυτό αποτέλεσε, κατά πολλούς, το ιδανικό και ταυτόχρονα πιο σκληρό– υπόβαθρο για τις συζητήσεις των επιτρόπων με την κυπριακή Προεδρία. Σε μια περίοδο όπου η Ρωσία εντείνει τις επιθέσεις της στην Ουκρανία και ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επαναφέρει απειλές περί εδαφικών διεκδικήσεων σε βάρος ευρωπαϊκών συμμάχων, η ευρωπαϊκή ασφάλεια βρέθηκε στο επίκεντρο.
Νέα ευρωπαϊκή στρατηγική ασφάλειας
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε ότι ανέθεσε στην Κύπρο τον ρόλο του «οδηγού» για την ολοκλήρωση μιας νέας ευρωπαϊκής στρατηγικής ασφάλειας κατά τη διάρκεια της Προεδρίας της. «Είναι ώρα για μια νέα ευρωπαϊκή προσέγγιση», τόνισε, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι είναι ακόμη νωρίς για λεπτομέρειες, καθώς η Ένωση καλείται πρώτα να αποτιμήσει τις βαθιές γεωστρατηγικές και γεωπολιτικές αλλαγές.
Το ζήτημα της Γροιλανδίας και οι ΗΠΑ
Ερωτηθείσα για τις δηλώσεις Τραμπ περί Γροιλανδία, η φον ντερ Λάιεν κράτησε ήπιους τόνους, επισημαίνοντας ότι η ΕΕ έχει ενισχύσει τις επενδύσεις και τη στήριξή της στην περιοχή, δεδομένης της σημασίας της Αρκτικής για την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η συνεργασία με συμμάχους, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, θα συνεχιστεί.
«Η Κύπρος καταλαβαίνει»
Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι η Κύπρος είναι το μοναδικό κράτος-μέλος της ΕΕ υπό ξένη κατοχή. «Μπορούμε να κατανοήσουμε την Ουκρανία καλύτερα από οποιοδήποτε άλλο κράτος-μέλος», δήλωσε, ενώ ο Υπουργός Εξωτερικών Κωνσταντίνος Κόμπος υπογράμμισε ότι η κυριαρχία και η εδαφική ακεραιότητα των κρατών-μελών αποτελούν αδιαπραγμάτευτες αρχές.
Κυπριακοί αξιωματούχοι προειδοποίησαν ότι οποιαδήποτε συμφωνία που θα υποχρέωνε κράτη όπως η Ουκρανία ή η Δανία να παραχωρήσουν εδάφη θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο, ανοίγοντας, όπως ειπώθηκε, το «κουτί της Πανδώρας».
Προσδοκίες για επανένωση και Σένγκεν
Παράλληλα, στη Λευκωσία διατυπώνονται συγκρατημένες ελπίδες ότι η κυπριακή Προεδρία μπορεί να δώσει νέα ώθηση στις προσπάθειες επανένωσης του νησιού, ιδιαίτερα μετά την εκλογή του μετριοπαθούς Τουφάν Ερχιουρμάν στην ηγεσία της τουρκοκυπριακής κοινότητας. Την ίδια στιγμή, η Κύπρος επιδιώκει την ένταξή της στη ζώνη Σένγκεν έως το τέλος του έτους, με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη να δηλώνει ότι η χώρα είναι έτοιμη, αν και το βασικό εμπόδιο παραμένει η Πράσινη Γραμμή – την οποία οι Ευρωπαίοι επίτροποι είδαν από κοντά κατά την περιήγησή τους στη Λευκωσία.
Η επίσκεψη των επιτρόπων άφησε έτσι ένα σαφές μήνυμα: για την Κύπρο, τα ζητήματα ασφάλειας, κυριαρχίας και εδαφικής ακεραιότητας δεν είναι θεωρητικές έννοιες, αλλά καθημερινή πραγματικότητα, και ακριβώς γι’ αυτό βρίσκονται στον πυρήνα της ευρωπαϊκής ατζέντας των επόμενων μηνών.