Tο ντοκιμαντέρ της Μινέ Μπαλμάν φωτίζει πώς τοτουρκικό κράτος εφαρμόζει μηχανισμούς ελέγχου

Τα τελευταία χρόνια, ένα αθέατο αλλά ιδιαίτερα αποτελεσματικό σύστημα πολιτικής πίεσης έχει εδραιωθεί στην τ/κ κοινότητα, επηρεάζοντας δημοσιογράφους, ακτιβιστές, διανοούμενους και πολίτες που τολμούν να εκφράζουν κριτικό λόγο ή να υποστηρίζουν τη λύση του Κυπριακού στη βάση της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας. Στην καρδιά αυτού του μηχανισμού βρίσκονται οι κωδικοί G-82 και N-82, διοικητικά εργαλεία που επιτρέπουν στο τουρκικό κράτος να απαγορεύει την είσοδο σε άτομα χωρίς καμία δικαστική απόφαση ή νομική αιτιολόγηση.
Την πολιτική αυτή πραγματικότητα φωτίζει και το ντοκιμαντέρ της Μινέ Μπαλμάν, κάτω από τον τίτλο «CODE 82», η προβολή του οποίου διοργανώθηκε πρόσφατα από το Παγκύπριο Συμβούλιο Ειρήνης με τη στήριξη των συνδικαλιστικών οργανώσεων των δημοσιογράφων στις δύο κοινότητες: την Ένωση Συντακτών Κύπρου, την Kıbrıs Türk Gazeteciler Birliği και την Basin-Sen. Όπως αναφέρει η ίδια η δημιουργός, το έργο της καταγράφει μια συστηματική πολιτική πίεσης που ασκεί η Τουρκική Δημοκρατία στους Τουρκοκύπριους, ιδιαίτερα τα τελευταία πέντε χρόνια.
Σύμφωνα με την Μπαλμάν, όροι όπως «εγγυήτρια δύναμη» και «προστασία» αποκρύπτουν μια πραγματικότητα πολιτικής κατοχής και αποικιοκρατίας, που στοχεύει άμεσα τη δημοκρατία, την ελευθερία της έκφρασης και τη συλλογική βούληση.
Tümay Tuğyan: Υπάρχει μόνο ένας δρόμος, η επανένωση της χώρας μας
H δημοσιογράφος Tümay Tuğyan καταγγέλλει τις απαγορεύσεις εισόδου στην Τουρκία ως αυθαίρετο μηχανισμό καταστολής, σημειώνοντας ότι η μόνη διέξοδος είναι η επανένωση της Κύπρου σε ομοσπονδιακή βάση. «Οι απαγορεύσεις εισόδου στην Τουρκία αποτελούν μια ξεκάθαρη παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων και ένα εργαλείο πολιτικής πίεσης. Δεν περιορίζονται μόνο στην ελευθερία μετακίνησης, αλλά λειτουργούν ως έμμεσος μηχανισμός φίμωσης της ελευθερίας του Τύπου, της σκέψης και της έκφρασης. Το μήνυμα είναι σαφές: μείνετε εντός των ορίων που σας έχουν τεθεί, μη μιλάτε, μη γράφετε, μη σκέφτεστε».
Τα τελευταία χρόνια, όπως αναφέρει, ένα κλίμα φόβου έχει διαχυθεί σε ολόκληρη την τ/κ κοινωνία. «Από τα μέσα ενημέρωσης στην πολιτική, από την κοινωνία των πολιτών στην εκπαίδευση και τη δικαιοσύνη, κάθε κύτταρο δημοκρατικής λειτουργίας τέθηκε υπό πίεση. Η κοινωνία δεν επιχειρήθηκε απλώς να φοβηθεί, φοβήθηκε και σιώπησε. Η απελευθέρωση από αυτό το περιβάλλον δεν μπορεί να επιτευχθεί με μεμονωμένες πολιτικές αλλαγές. Προϋποθέτει απεξάρτηση από την πολιτική της εξάρτησης. Υπάρχει μόνο ένας δρόμος για να εξέλθουμε από αυτή την γκρίζα ζώνη: η επανένωση της Κύπρου σε μια ομοσπονδιακή βάση. Η απώλεια είναι κοινή και για τις δύο κοινότητες, και μόνο με κοινή πίεση προς τις ηγεσίες μπορεί να υπάρξει προοπτική ελευθερίας».
Ayşemden Akın: Ένα διχοτομημένο νησί παράγει διχοτομημένα δικαιώματα
Η δημοσιογράφος Ayşemden Akın αναφέρθηκε στη δική της προσωπική μαρτυρία, λέγοντας ότι οι «εκλογές» του 2020 ήταν σημείο καμπής για την τουρκοκυπριακή κοινωνία. Αναφέρθηκε και στην επίθεση στην εφημερίδα «Αφρίκα» το 2018 ως προειδοποιητικό σημάδι αυταρχισμού. Μετά την ανάδειξη του Τατάρ στην ηγεσία, δεκάδες άνθρωποι –δημοσιογράφοι, ακτιβιστές, προσωπικότητες της κοινωνίας των πολιτών– στοχοποιήθηκαν επειδή υποστήριζαν τη λύση.
Περιγράφει τη δική της δίωξη από το τουρκικό ΥΠΕΞ και τη συνεχιζόμενη αβεβαιότητα. ,Η στοχοποίηση όσων υπερασπίζονταν τη λύση και την ειρήνη εντάθηκε. Δημοσιογράφοι, ακτιβιστές και πολίτες βρέθηκαν υπό πίεση, ενώ η κοινωνία διχάστηκε βαθιά. Το να στηρίζεις την ομοσπονδιακή λύση μετατράπηκε σε κατηγορία. Οι συνέπειες αυτής της περιόδου δεν ήταν μόνο πολιτικές, επηρέασαν την ψυχολογία, την αίσθηση ασφάλειας και την εμπιστοσύνη στο μέλλον. Η προσωπική μου δίωξη από τις τουρκικές αρχές είναι μέρος αυτής της συνολικής εικόνας. Δεν αφορά μόνο εμένα, αλλά όλους όσοι επέμειναν να μιλούν, να γράφουν και να αντιστέκονται».
Όπως σημείωσε, μεταξύ άλλων, σε μια χώρα όπου η λύση αναβάλλεται συνεχώς, όπου η πολιτική βούληση είναι εύθραυστη και όπου οι εξωτερικές παρεμβάσεις είναι ισχυρές, τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν μπορούν παρά να είναι εύθραυστα.
«Το Κυπριακό δεν είναι απλώς μια πολιτική διαφορά, είναι ζήτημα δικαιωμάτων, ελευθερίας και αξιοπρέπειας. Η μόνη απάντηση σε αυτή την πραγματικότητα είναι η αντίσταση μέσω της αλληλεγγύης, του λόγου και της συλλογικής μνήμης».
Aysu Basri Akter: Η φίμωση ενός δημοσιογράφου δεν είναι ατομική υπόθεση
Η δημοσιογράφος Aysu Basri Akter καταγγέλλει τις απαγορεύσεις εισόδου δημοσιογράφων στην Τουρκία χωρίς αιτιολογία, ενώ περιγράφει προσωπικά την εμπειρία κράτησης και απέλασής της μπροστά στα παιδιά της. «Οι απαγορεύσεις εισόδου σε δημοσιογράφους χωρίς αιτιολογία και χωρίς δικαστική διαδικασία αποτελούν αυθαίρετη άσκηση εξουσίας. Ο κωδικός N82 που μου επιβλήθηκε από τις τουρκικές αρχές απαγορεύει την είσοδό μου στη χώρα χωρίς καμία ποινική κατηγορία, χωρίς δικαίωμα υπεράσπισης και χωρίς διαφάνεια.
Η εμπειρία της κράτησής μου στο αεροδρόμιο, η πολύωρη παραμονή στο κρατητήριο και η απέλαση μπροστά στα μικρά παιδιά μου δεν ήταν απλώς ένας ταξιδιωτικός περιορισμός. Ήταν μια βαθιά παρέμβαση στην επαγγελματική, οικογενειακή και προσωπική μου ζωή. Παρά το γεγονός ότι οι ίδιες οι αρχές παραδέχονται πως δεν υπάρχει ποινικό μητρώο εις βάρος μου, η επίκληση της “εθνικής ασφάλειας” αρκεί για να στερήσει θεμελιώδη δικαιώματα.
Η φίμωση ενός δημοσιογράφου δεν είναι ατομική υπόθεση. Πλήττει το δικαίωμα της κοινωνίας στην ενημέρωση και ενισχύει την αυτολογοκρισία. Οι πιο επικίνδυνες παραβιάσεις είναι αυτές που γίνονται σιωπηλά, μέσω διοικητικών αποφάσεων και μυστικών λιστών. Η υπεράσπιση της ελευθερίας του Τύπου είναι προϋπόθεση για κάθε δημοκρατική κοινωνία.
Η αλληλεγγύη μεταξύ δημοσιογράφων, η φωνή της κοινωνίας των πολιτών και οι μηχανισμοί παρακολούθησης των διεθνών οργανισμών αποτρέπουν τέτοιες παραβιάσεις από το να μένουν στο σκοτάδι».
«Αν σήμερα δεν είμαι μόνη, αυτό οφείλεται στη δύναμη της αλληλεγγύης», είπε χαρακτηριστικά η Aysu.
Ali Kişmir: Εργαλεία φίμωσης οι διώξεις κατά δημοσιογράφων
Ο δημοσιογράφος και συνδικαλιστής Ali Kişmir συνδέει όλα τα αντιδημοκρατικά φαινόμενα με τη μη λύση του Κυπριακού, ενώ καταγγέλλει τη δειλία και των δύο κοινοτήτων απέναντι στον αυταρχισμό. Αναφέρει τη δική του δίωξη, με απειλή πολυετούς φυλάκισης, για την αποκάλυψη ότι υπήρξε μυστική συνάντηση παρέμβασης εναντίον του Μουσταφά Ακιντζί στις «εκλογές» του 2020.
«Όσα αντιδημοκρατικά βιώνουμε συνδέονται άμεσα με τη μη λύση του Κυπριακού. Και οι δύο κοινότητες αποφεύγουμε τη σύγκρουση με τα κατεστημένα και παραμένουμε εγκλωβισμένοι σε μια “εκπαιδευμένη αδυναμία”. Θέλουμε ειρήνη και λύση, αλλά σπάνια τολμούμε να βγούμε από τη ζώνη άνεσής μας για να τις διεκδικήσουμε πραγματικά.
Η εξάρτηση των Τουρκοκυπρίων από την Τουρκία βαθαίνει, ενώ το αυταρχικό καθεστώς της Άγκυρας επεκτείνει την επιρροή του και στον βορρά του νησιού. Παράλληλα, η Κυπριακή Δημοκρατία αποτυγχάνει να λειτουργήσει ως ένα πραγματικά δικοινοτικό και συμπεριληπτικό κράτος, αφήνοντας τους Τουρκοκύπριους χωρίς αίσθημα προστασίας.
Η απαγόρευση εισόδου, οι δικαστικές διώξεις και οι απειλές φυλάκισης σε βάρος δημοσιογράφων αποτελούν εργαλεία φίμωσης. Κι όμως, όσο διατηρείται το σημερινό στάτους κβο, αυτή η καταστολή θα εντείνεται. Δεν μπορούμε να περιμένουμε διαφορετικό αποτέλεσμα ακολουθώντας τις ίδιες μεθόδους. Αν δεν υπάρξει τόλμη, ρήξη και ενεργή διεκδίκηση, θα συναντιόμαστε ξανά στα ίδια σημεία, ανακυκλώνοντας τα ίδια αδιέξοδα».