Tο 28o καθεστώς της ΕΕ για τις νεοφυείς επιχειρήσεις

*Της Θάλειας Λάμπρου
Σε ένα παγκόσμιο περιβάλλον που μεταβάλλεται με ταχύτατους ρυθμούς, η στήριξη των νεοφυών επιχειρήσεων και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής αγοράς αναδεικνύονται σε στρατηγικές προτεραιότητες. Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να αναδιαμορφώσει το θεσμικό της πλαίσιο, προωθώντας νέα εργαλεία και ρυθμιστικά σχήματα, με αιχμή το λεγόμενο «28ο καθεστώς» για τις startups. Το καθεστώς αυτό φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα πιο ενοποιημένο και φιλικό επιχειρηματικό περιβάλλον για νεοφυείς επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε περισσότερα από ένα κράτη μέλη, μειώνοντας τα διοικητικά και ρυθμιστικά εμπόδια που περιορίζουν σήμερα την ανάπτυξή τους.
Στα βασικά χαρακτηριστικά του 28ου καθεστώτος περιλαμβάνονται η δυνατότητα ηλεκτρονικής ίδρυσης εταιρείας, η μείωση των απαιτούμενων διοικητικών εγγράφων και η καθιέρωση μιας ενιαίας ευρωπαϊκής εταιρικής ταυτότητας για τις startups. Παράλληλα, στοχεύει στη μείωση του κόστους και του χρόνου έναρξης δραστηριότητας, στη βελτίωση της πρόσβασης σε επενδυτικά κεφάλαια από ολόκληρη την Ευρώπη και στην παροχή μεγαλύτερης ευελιξίας ως προς τη λειτουργία και την ανάπτυξη των επιχειρήσεων. Αν εφαρμοστεί αποτελεσματικά, το νέο πλαίσιο μπορεί να ενισχύσει την ομοιομορφία του ρυθμιστικού περιβάλλοντος και να διευκολύνει ουσιαστικά τη διασυνοριακή επιχειρηματική δραστηριότητα εντός της ΕΕ.
Ωστόσο, το μέλλον του 28ου καθεστώτος παραμένει ανοιχτό, καθώς βρίσκεται ακόμη υπό διαβούλευση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Κομβικής σημασίας είναι η νομική του μορφή, δηλαδή εάν θα υιοθετηθεί ως κανονισμός ή ως οδηγία. Η επιλογή κανονισμού θα εξασφάλιζε άμεση και ενιαία εφαρμογή σε όλα τα κράτη μέλη, περιορίζοντας την κανονιστική ασάφεια και δημιουργώντας ένα πλήρως εναρμονισμένο περιβάλλον για τις startups. Αντίθετα, μια οδηγία θα άφηνε μεγαλύτερα περιθώρια εθνικής προσαρμογής, αλλά με τον κίνδυνο να προκύψουν αποκλίσεις που θα υπονόμευαν τον στόχο της ενοποίησης. Παράλληλα, οι ανησυχίες για φορολογικό ανταγωνισμό, προστασία επενδυτών και υγιή ανταγωνισμό καθιστούν αναγκαία μια προσεκτική ισορροπία μεταξύ ευελιξίας και ρυθμιστικής ασφάλειας.
Σε αυτό το πλαίσιο, Ελλάδα και Κύπρος καλούνται να τοποθετηθούν στρατηγικά. Από τη μία πλευρά, πρέπει να διασφαλίσουν ότι το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο δεν θα οδηγήσει σε απώλεια δημοσίων εσόδων ή σε αποδυνάμωση της εθνικής εποπτείας. Από την άλλη, οφείλει να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες που προσφέρει η ενοποίηση της αγοράς, ενισχύοντας την εξωστρέφεια και την ανταγωνιστικότητα του ελληνικού οικοσυστήματος καινοτομίας.
Το ελληνικό οικοσύστημα startups παρουσιάζει έντονη δυναμική, με περισσότερες από 1.000 ενεργές νεοφυείς επιχειρήσεις και σημαντική παρουσία στους τομείς της τεχνολογίας, της ενέργειας, των βιοεπιστημών και της αγροδιατροφής. Οι επενδύσεις αυξάνονται, ξεπερνώντας τα 450 εκατομμύρια ευρώ το 2024 και τα 500 εκατομμύρια ευρώ το 2025, γεγονός που καταδεικνύει την αυξανόμενη εμπιστοσύνη των επενδυτών.
Αντίστοιχα, το 28ο καθεστώς αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για την Κύπρο. Σύμφωνα με το European Innovation Scoreboard 2025, η χώρα κατατάσσεται ως «Medium Innovator», με επίδοση περίπου στο 84% του μέσου όρου της ΕΕ και καλύτερη θέση από την Ελλάδα. Παρότι η πρόσφατη ετήσια επίδοση υποχώρησε, η μακροπρόθεσμη τάση είναι θετική. Η Κύπρος διαθέτει ισχυρά πλεονεκτήματα στην ανώτατη εκπαίδευση, στη διεθνή ερευνητική δραστηριότητα και στις αιτήσεις εμπορικών σημάτων, αλλά υστερεί σε κρίσιμους τομείς όπως οι επιχειρηματικές δαπάνες για R&D, η πρόσβαση σε venture capital και η εμπορική αξιοποίηση της γνώσης.
Εδώ το 28ο καθεστώς μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης, επιτρέποντας στις κυπριακές startups να λειτουργούν ουσιαστικά μέσα σε μια ενιαία ευρωπαϊκή αγορά με κοινές εταιρικές και επενδυτικές δομές, μειώνοντας τη νομική αβεβαιότητα και το κόστος συμμόρφωσης που σήμερα περιορίζουν την προσέλκυση διεθνών κεφαλαίων. Ταυτόχρονα, διευκολύνει την κλιμάκωση των επιχειρήσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, γεφυρώνοντας το χάσμα μεταξύ της ισχυρής ερευνητικής βάσης της χώρας και της περιορισμένης έως τώρα εμπορικής αξιοποίησής της.
Καταλήγοντας, η τρέχουσα κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ καλείται να προωθήσει την υιοθέτηση του 28ου καθεστώτος, ώστε να συμβάλλει εποικοδομητικά στη βελτίωση του περιβάλλοντος λειτουργίας και ανάπτυξης της νεοφυούς επιχειρηματικότητας που αποτελεί και μέρος των προτεραιοτήτων της Κύπρου σε αυτή τη συγκυρία.
*Ερευνήτριας θεμάτων νεοφυούς επιχειρηματικότητας