Από παγκόσμιος χωροφύλακας, απρόβλεπτος κτηματομεσίτης

Του Πατριάρχη
Ο κόσμος όπως τον γνωρίζαμε μετά το 1945 δεν υπάρχει πια. Η επανεκλογή του Ντόναλντ Τραμπ και οι κινήσεις του στη διεθνή σκακιέρα δεν αποτελούν απλώς μια «αλλαγή πλεύσης», αλλά μια βίαιη ανατροπή της γεωπολιτικής σταθερότητας. Όταν ο πλανητάρχης αντιμετωπίζει τη Γροιλανδία ως οικόπεδο προς αξιοποίηση και τον Καναδά ως επαρχία προς προσάρτηση, είναι σαφές ότι η διπλωματία έχει δώσει τη θέση της σε μια ωμή λογική συναλλαγής που θυμίζει περισσότερο ξεκαθάρισμα λογαριασμών στην αγορά real estate της Νέας Υόρκης παρά διεθνείς σχέσεις.
Αν οι απειλές για προσάρτηση του Καναδά ή της Γροιλανδίας φαντάζουν ως εξωπραγματικά σενάρια μιας κακής κινηματογραφικής παραγωγής, στην γειτονιά μας η πραγματικότητα είναι πολύ πιο ωμή και επικίνδυνη. Εδώ, η πολιτική του «απρόβλεπτου» ενοίκου του Λευκού Οίκου δεν μεταφράζεται σε tweets, αλλά σε χάρτες που επαναχαράσσονται με το αίμα των λαών και τις ορέξεις των τοπικών «νταήδων».
Για τη Λευκωσία και την Αθήνα, το ερώτημα δεν είναι πλέον αν οι ΗΠΑ παραμένουν «στρατηγικός εταίρος», αλλά ποιο είναι το τίμημα που είναι διατεθειμένος να καταβάλει ο Τραμπ για μια συμφωνία με την Άγκυρα. Όταν ο Αμερικανός Πρόεδρος αντιμετωπίζει τις διεθνείς συμμαχίες ως εμπορικές πράξεις, τίποτα δεν είναι δεδομένο. Η στήριξη στην Ουκρανία μπορεί να ανταλλαχθεί με υποχωρήσεις στη Μαύρη Θάλασσα, και η ασφάλεια στο Αιγαίο ή την Κύπρο μπορεί να γίνει το «δώρο» για να παραμείνει ο Ερντογάν στο δυτικό στρατόπεδο, έστω και με το ένα πόδι.
Η μονοδιάστατη προσήλωση του Τραμπ στη στήριξη του Ισραήλ αποτελεί και τη μοναδική σταθερά σε μια θάλασσα μεταβλητών. Για την Κύπρο και την Ελλάδα, αυτός ο άξονας (Ελλάδα – Κύπρος – Ισραήλ) αποτέλεσε τα τελευταία χρόνια το ισχυρότερο ανάχωμα στις τουρκικές διεκδικήσεις. Τι γίνεται όμως αν ο Τραμπ αποφασίσει ότι η «σταθερότητα» στη Μέση Ανατολή απαιτεί μια νέα προσέγγιση με την Τουρκία, παρακάμπτοντας τα δίκαια της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Ελλάδας;
Μια Αμερική που απομονώνεται από το ΝΑΤΟ και την Ευρώπη, αφήνει την Ανατολική Μεσόγειο έρμαιο στις διαθέσεις όποιου διαθέτει τον ισχυρότερο στόλο ή το περισσότερο θράσος. Αν η Ουάσιγκτον «κλείνει το μάτι» στον Πούτιν για την Ουκρανία, γιατί να μην κάνει το ίδιο και για την τουρκική επεκτατικότητα στην «Γαλάζια Πατρίδα»;
Η πολιτική Τραμπ μάς αναγκάζει να αποχαιρετήσουμε την εποχή των «εγγυήσεων» και των «διεθνών νομιμοτήτων» που επιβάλλονται από την υπερδύναμη. Στην αναμπουμπούλα της νέας αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, ο «γκρίζος» λύκος χαίρεται.
Η Ανατολική Μεσόγειος κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια «γκρίζα ζώνη» όπου το δίκαιο του ισχυρού θα υπερισχύει κάθε έννοιας διεθνούς δικαίου. Αν η Ευρώπη δεν μπορέσει ή δεν θελήσει να παρέμβει δυναμικά, ως αυτόνομος γεωπολιτικός πόλος, τότε η Λευκωσία και η Αθήνα θα βρεθούν αντιμέτωπες με το πιο σκληρό πρόσωπο της «διπλωματίας» Τραμπ.
Σε αυτό το περιβάλλον, η Κύπρος δεν έχει την πολυτέλεια να περιμένει σωτήρες. Η στρατιωτική θωράκιση, η ενεργειακή αυτονομία και οι πολυεπίπεδες συμμαχίες με τις χώρες της περιοχής και της ΕΕ, είναι τα μόνα «έλκυθρα» που διαθέτουμε για να επιβιώσουμε στην παγωνιά που φέρνει ο νέος αμερικανικός απομονωτισμός. Ο Τραμπ δεν απειλεί απλώς τη γεωγραφία· απειλεί την ίδια τη λογική της ασφάλειας όπως την ξέραμε.