Γιώργος Βασιλείου: Ρεαλιστής και μεταρρυθμιστής, σφράγισε την ευρωπαϊκή προοπτική της Κύπρου

Η απώλεια του Γιώργου Βασιλείου σηματοδοτεί το τέλος μιας διαδρομής που ταυτίστηκε με τη μετάβαση της Κύπρου στη σύγχρονη εποχή – Έφυγε από τη ζωή ηλικία 94 ετών
Ο Γιώργος Βασιλείου άφησε την τελευταία του πνοή στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, σε ηλικία 94 ετών, όπου νοσηλευόταν τις τελευταίες ημέρες. Τα δύο τελευταία χρόνια ήταν φιλοξενούμενος σε ιδιωτική δομή. Το θάνατο του δημοσιοποίησε η σύζυγος του, πρώην Επίτροπος στην ΕΕ, Αντρούλα Βασιλείου με ανάρτησή της στο Χ.
Η κα Βασιλείου έγραψε: «Μετά από 2 χρόνων ταλαιπωρία, ο αγαπημένος μου Γιώργος, σύντροφος της ζωής μου για 59 χρόνια, έσβησε ήσυχα στην αγκαλιά μας απόψε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσία. Είναι δύσκολο να αποχωριστώ αυτό τον άνθρωπο που υπήρξε ένας εξαιρετικός σύζυγος και πατέρας, άνθρωπος γεμάτος καλοσύνη και αγάπη για τον τόπο και τον λαό του».
Η απώλεια του Γιώργου Βασιλείου σηματοδοτεί το τέλος μιας διαδρομής που ταυτίστηκε με τη μετάβαση της Κύπρου στη σύγχρονη εποχή. Ο άνθρωπος που εξελέγη το 1988 ως το απόλυτο αουτσάιντερ κατάφερε να μετατρέψει μια παραδοσιακά συντηρητική πολιτική σκηνή σε ένα πεδίο τεχνοκρατικού εκσυγχρονισμού. Ο θάνατός του καταγράφηκε τις πρώτες πρωινές ώρες, μετά από νοσηλεία που ξεκίνησε ανήμερα των Θεοφανίων λόγω οξείας λοίμωξης του αναπνευστικού. Η επιδείνωση της υγείας του ήταν ραγδαία τις τελευταίες ημέρες και παρά την ιατρική υποστήριξη ο οργανισμός του δεν ανταποκρίθηκε.
Ρεαλιστής και ευρωπαϊστής
Ο Γιώργος Βασιλείου υπήρξε μια μοναδική περίπτωση στα πολιτικά χρονικά. Αν και γιος του ιστορικού στελέχους της αριστεράς Βάσου Βασιλείου η πορεία του δεν εγκλωβίστηκε σε ιδεολογικές αγκυλώσεις. Σπούδασε στην Ουγγαρία όπου είχε καταφύγει ο πατέρας του ως πολιτικός πρόσφυγας μετά τον ελληνικό εμφύλιο. Ακολούθησαν σπουδές στη Βιέννη, την Γενεύη και το Λονδίνο και επιστρέφοντας στην Κύπρο ίδρυσε το Κέντρο Ερευνών Μέσης Ανατολής μετατρέποντας την έρευνα αγοράς σε ένα πανίσχυρο επιχειρηματικό εργαλείο. Η εκλογή του στην Προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας με τη στήριξη του ΑΚΕΛ το 1988 ξένισε πολλούς όμως ο ίδιος απέδειξε γρήγορα ότι η ατζέντα του ήταν ξεκάθαρα φιλελεύθερη και δυτικότροπη.
Μεταρρυθμίσεις και εκσυγχρονισμός
Η πενταετία 1988 με 1993 χαρακτηρίστηκε από μια πρωτοφανή μεταρρυθμιστική ορμή που στόχευε στην προσαρμογή της Κύπρου στα ευρωπαϊκά δεδομένα. Ο Γ. Βασιλείου ήταν ο Πρόεδρος που τόλμησε να εισαγάγει τον ΦΠΑ παρά τις σφοδρές αντιδράσεις της εποχής καθώς αντιλαμβανόταν ότι χωρίς αυτό το βήμα η οικονομική εναρμόνιση με την Ευρώπη θα παρέμενε κενό γράμμα.
Η ίδρυση του Πανεπιστημίου Κύπρου το 1992 αποτελεί ίσως την πιο εμβληματική του παρακαταθήκη στον τομέα της Παιδείας. Μέχρι τότε η Κύπρος εξήγαγε το ανθρώπινο δυναμικό της στο εξωτερικό ενώ με τη λειτουργία του κρατικού πανεπιστημίου τέθηκαν οι βάσεις για την πνευματική και επιστημονική αυτονόμηση του νησιού. Παράλληλα ο εκσυγχρονισμός της δημόσιας διοίκησης και η εισαγωγή νέων τεχνολογιών υπήρξαν προτεραιότητες που άλλαξαν τη δομή του κράτους.
Κυπριακό, «Σχέδιο Γκάλι»
Στο Κυπριακό, η προεδρία Βασιλείου συνέπεσε με μια περίοδο έντονης κινητικότητας υπό τα Ηνωμένα Έθνη, με το πλαίσιο που έμεινε γνωστό ως πρωτοβουλία Γκάλι. Δεν κατέληξε σε συμφωνία, όμως σημάδεψε εκείνα τα χρόνια με διαπραγματεύσεις και προσπάθεια επαναφοράς του ζητήματος σε τροχιά, σε μια εποχή που η Άγκυρα και η τουρκοκυπριακή ηγεσία έβαζαν συχνά εμπόδια σε κάθε απόπειρα ουσίας.
Ευρωπαϊκή στρατηγική
Στο εθνικό ζήτημα ο Γιώργος Βασιλείου υπήρξε θιασώτης του ρεαλισμού και της ενεργητικής διπλωματίας. Η υποβολή της αίτησης για ένταξη στην τότε ΕΟΚ το 1990 ήταν η κορυφαία πράξη εξωτερικής πολιτικής της θητείας του. Κατανόησε έγκαιρα ότι η θωράκιση της Κύπρου δεν μπορούσε να προέλθει από τις παραδοσιακές ισορροπίες του Ψυχρού Πολέμου αλλά από την πλήρη ενσωμάτωση στη μεγάλη ευρωπαϊκή οικογένεια. Στην προσπάθεια του να στρέψει την Κύπρο στην Ευρώπη, είχε ενθαρρυνθεί από ον αείμνηστο Γιάννο Κρανιδιώτη και τον Θεόδωρο Πάγκαλο, οι οποίοι θεωρούσαν ότι το αριστερό ΑΚΕΛ αποτελούσε τροχοπέδη, λόγω της ιδεολογικής του αντίθεσης.
Ακόμα και όταν έχασε τις εκλογές του 1993 από τον Γλαύκο Κληρίδη για μόλις δύο χιλιάδες ψήφους δεν αποσύρθηκε. Η συνεισφορά του ως επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας για την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπήρξε καταλυτική καθώς η τεχνοκρατική του επάρκεια και οι διασυνδέσεις του στις Βρυξέλλες έκαμψαν πολλές αντιστάσεις.
Τα τελευταία χρόνια της ζωής του ο Γιώργος Βασιλείου παρέμεινε ενεργός πολίτης εκφράζοντας δημόσια τις απόψεις του για την οικονομία και το Κυπριακό πάντα με γνώμονα τον δυτικό προσανατολισμό και τον εκσυγχρονισμό. Η υγεία του αν και εύθραυστη λόγω ηλικίας δεν τον εμπόδισε να παρακολουθεί τις εξελίξεις μέχρι την πρόσφατη εισαγωγή του στο νοσοκομείο.